kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

?аза?стан тарихынан саба? жоспары Х?ІІІ ?асырда?ы ?аза?стан м?дениеті, халы? ауыз ?дебиеті

Нажмите, чтобы узнать подробности

Та?ырыбы: ХVІІІ ?асырда?ы ?аза?стан м?дениеті, халы? ауыз ?дебиеті

Саба?ты? ма?саты: О?ушылар?а ?аза?стан аума?ында?ы ?ылыми зерттеулер мен ?аза? ?дебиеті жайлы жан – жа?ты айта отырып, оны пысы?тау;

Саба?ты? міндеті:

  1. ?аза? аума?ында?ы ?ылыми зерттеулер мен ?аза? ?дебиеті жайлы білу ;

  2. Шы?армашылы??а, жа?ашылды??а іздендіру, ой-?рісін ке?ейту

  3. Елдікке, татулы??а, бірлікке ?йрету.

Саба? т?рі : Жа?а саба?

Саба?ты? ?дісі: Салыстырмалы, ой-?орыту

К?рнекілік: интерактивті та?та, карта ;

 

Саба? барысы :

І.?йымдастыру

О?ушыларды? ?атысымын, дайынды?ын тексеру ;

ІІ.Актуальдау: ?аза? елі Ресей империясыны? ??рамына ене баста?аннан бастап, ресейліктер ?здеріні? отарл ау саясатын ж?зеге асыра бастады;

ІІІ. Жа?а саба?ты т?сіндіру

?аза?станда?ы Ресейді? ж?ргізген экспедициялары:

  1. Князь Александр Бекович -Черкасский бас?ар?ан ал?аш?ы экспедиция с?тсіз ая?талды. Ма?ызы: Батыс ?аза?стан аума?ын зерттеуде ?ылыми жа?ынан болды.

  2. Подполковник И.Д.Бухгольцті? ?скери жоры?ы, І Петр патшаны? «Орта Азияны кілт пен ?а?па» днеп атауы. Т?т?ын И.Г.Ренатты? «Жо??ария картасы»

  3. Капитан Урусов, майор И.М.Лихарев жазбалары

  4. Г.Ф.Миллер «Сібір тарихы»1750ж

  5. П.И.Рычков- «Орынбор обылысыны? тарихы», «Орынбор тарихы»1730-1750жж, 1771ж «?ыр?ыз-?айса? даласы к?нделік жазбалар» е?бегі

?аза?станны? к?нделікті ?мірі мен тарихы туралы И.Муравин, Д.Гладышев, Я.Гуляев ?алдыр?ан.

Шетел саяхатшылары ?аза?станды зерттеген: П.С.Паллас-«Ресей мемлекеттеріні? ?рт?рлі айма?тарына саяхат», И.Фальк, И.Георги

Х?ІІІ ?. Халы? ауыз ?дебиетіні? к?рнекті ?кілдері: А?тамберді жырау (1675-1768жж), а?ын Т?ті?ара жырау ?мбетей 1706-1778жж, Б?хар жырау (1684-1781), Жана? а?ын (1775-1846жж) айтыскер а?ын, «?озы К?рпеш- Баян С?лу» романыны? ерекше н?с?асын са?та?ан.?сiресе со??ы шы?армалары Абылай кезiндегi ?аза? ?о?амыны? iшкi ?мiрi туралы ма?ызды ма?л?мат к?зi болып табылады. XVIII ?асырда?ы тарихи т?л?аларды? к?рделi ?мiрiн, ?айшылы?ты тарихи т?л?асын ж?не тамаша ерлiктерiн зерттеуде ?мбетей жырларыны? ма?ызы аса зор. Бiзге келiп жеткен б?л жырлар ауыз ?дебиетiнi? ?лгiлерi бол?анды?тан толы? ж?не ж?йелi ?алпында са?талма?ан. Солай бола т?рса да, ?мбетейдi? жырларын бiлу ар?ылы ол ?мiр с?рген заманда?ы тарихи т?л?аларды? орны мен ма?ы- зын ай?ындай т?семiз. XVIII ?асырда?ы ?аза? ?дебиетiнi? алды??ы ?атарда?ы ?кiлдерiнi? бiрi Б??ар жырау (1684—1781 жж.) — ?ал?аман батырды? баласы, ?аза? хал?ыны? тарихында?ы ?лы т?л?аларды? бiрi. ?мiрiнi? со??ы жылдары Абылайды? ке?есшiсi бол?ан. Хан а?ынды ерекше ы?ыласпен ты?дап, айт?анына ??ла? салып отыр?ан. Ол ар?ын тайпасы ны? ?аржас руынан шы??ан. Ауызынан ?ле? т?гiлiп т?ратынды?- тан замандастары оны “к?мекей ?улие” деп те ата?ан. Жы рау Абылай ханнан б?рын?ы ата?ты Т?уке ханны? да ?рi заман- дасы, ?рi жыршысы болып халы?ты? бiрлiгi ж?не б?тiндiгi ?шiн к?рескен тарихи т?л?а. Халы? оны ?улие, дана ж?не к?реген жырау ретiнде аса ??рметтеген. Ол: “?аракерей ?а бан бай, ?анжы?алы Б?генбай, ?аздауысты ?азыбек, Ша?ша??лы Ж?нiбек, Ормандай к?п Орта ж?з, Солардан шы??ан т?рт тiрек”, — деп ?алма? бас?ыншыларына ?арсы елдi ж?мылдыра ?лкен р?л ат?ар?ан тарихи т?л?аларды жыр ?а ?осып, оларды бас?алар?а ?лгi ретiнде ?сынып отырды.

XVIII ?асырда?ы ?аза? поэзиясыны? жар?ын ?кiлдерiнi? бiрi — Жана? а?ын (1775—1846 жж.) а?ындар айтысында же?iстi ?олдан бермеген суырыпсалма. Шы?ыс ?аза?стан облысы, б?рын?ы Абыралы ауданында д?ниеге келген Жа- на? бар ?мiрiн ту?ан ?лкесiн аралаумен ?ткiзген. Ата?ты а?ынны? Орынбаймен айтысы бiздi? заманымыз?а дейiн жетiп отыр. Жана? шы?армашылы?ыны? е? басты жетiстiгi — “?озы К?рпеш — Баян с?лу” поэмасыны? ерекше бiр н?с?асыны? ?азiрге дейiн са?талуы дер едiк.

1. ?аза? ?лкесiн ?андай экспедициялар зерттеген?

2. Орыс ?алымдарынан ?аза?станды зерттеген кiмдер?

3. XVIII ?асырда?ы ?аза? а?ындарыны? шы?армаларында ?андай басты о?и?алар суреттелген?

4. XVIII ?асырды? к?рнектi а?ын-жырауларыны? м?раларын сипат- та?дар.

І?. Жа?а саба?ты бекіту

М?тінмен ж?мыс ( 10 минут ішінде та?ырыптан он екі кіллті с?зді табу

12 кілтті с?з :

1. М.В.Ломоносов 8. ?дебиет

2. И.Г.Георги 9. А?тамберді

3. И.К. Кириллов 10. Б??ар

4. В.Н.Татищев 11. ?мбетей

5. П.И.Рычков 12. Т?ті?ара

6 Г.Ф.Миллер

7. И.Г.Андреев

?. ?орытынды, ба?алау

?І. ?йге тапсырма беру. « ХVІІІ ?асырда?ы ?аза?стан м?дениеті» жоба ?ор?ау

 

Просмотр содержимого документа
«?аза?стан тарихынан саба? жоспары Х?ІІІ ?асырда?ы ?аза?стан м?дениеті, халы? ауыз ?дебиеті»


Тақырыбы: ХVІІІ ғасырдағы Қазақстан мәдениеті, халық ауыз әдебиеті

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға Қазақстан аумағындағы ғылыми зерттеулер мен қазақ әдебиеті жайлы жан – жақты айта отырып, оны пысықтау;

Сабақтың міндеті:

  1. Қазақ аумағындағы ғылыми зерттеулер мен қазақ әдебиеті жайлы білу ;

  2. Шығармашылыққа, жаңашылдыққа іздендіру, ой-өрісін кеңейту

  3. Елдікке, татулыққа, бірлікке үйрету.

Сабақ түрі : Жаңа сабақ

Сабақтың әдісі: Салыстырмалы, ой-қорыту

Көрнекілік: интерактивті тақта, карта ;


Сабақ барысы :

І.Ұйымдастыру

Оқушылардың қатысымын, дайындығын тексеру ;

ІІ.Актуальдау: Қазақ елі Ресей империясының құрамына ене бастағаннан бастап, ресейліктер өздерінің отарл ау саясатын жүзеге асыра бастады;

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру

Қазақстандағы Ресейдің жүргізген экспедициялары:

  1. Князь Александр Бекович -Черкасский басқарған алғашқы экспедиция сәтсіз аяқталды. Маңызы: Батыс Қазақстан аумағын зерттеуде ғылыми жағынан болды.

  2. Подполковник И.Д.Бухгольцтің әскери жорығы, І Петр патшаның «Орта Азияны кілт пен қақпа» днеп атауы. Тұтқын И.Г.Ренаттың «Жоңғария картасы»

  3. Капитан Урусов, майор И.М.Лихарев жазбалары

  4. Г.Ф.Миллер «Сібір тарихы»1750ж

  5. П.И.Рычков- «Орынбор обылысының тарихы», «Орынбор тарихы»1730-1750жж, 1771ж «Қырғыз-қайсақ даласы күнделік жазбалар» еңбегі

Қазақстанның күнделікті өмірі мен тарихы туралы И.Муравин, Д.Гладышев, Я.Гуляев қалдырған.

Шетел саяхатшылары Қазақстанды зерттеген: П.С.Паллас-«Ресей мемлекеттерінің әртүрлі аймақтарына саяхат», И.Фальк, И.Георги

ХҮІІІ ғ. Халық ауыз әдебиетінің көрнекті өкілдері: Ақтамберді жырау (1675-1768жж), ақын Тәтіқара жырау Үмбетей 1706-1778жж, Бұхар жырау (1684-1781), Жанақ ақын (1775-1846жж) айтыскер ақын, «Қозы Көрпеш- Баян Сұлу» романының ерекше нұсқасын сақтаған.Әсiресе соңғы шығармалары Абылай кезiндегi қазақ қоғамының iшкi өмiрi туралы маңызды мағлұмат көзi болып табылады. XVIII ғасырдағы тарихи тұлғалардың күрделi өмiрiн, қайшылықты тарихи тұлғасын және тамаша ерлiктерiн зерттеуде Үмбетей жырларының маңызы аса зор. Бiзге келiп жеткен бұл жырлар ауыз әдебиетiнiң үлгiлерi болғандықтан толық және жүйелi қалпында сақталмаған. Солай бола тұрса да, Үмбетейдiң жырларын бiлу арқылы ол өмiр сүрген замандағы тарихи тұлғалардың орны мен маңы- зын айқындай түсемiз. XVIII ғасырдағы қазақ әдебиетiнiң алдыңғы қатардағы өкiлдерiнiң бiрi Бұқар жырау (1684—1781 жж.) — Қалқаман батырдың баласы, қазақ халқының тарихындағы ұлы тұлғалардың бiрi. Өмiрiнiң соңғы жылдары Абылайдың кеңесшiсi болған. Хан ақынды ерекше ықыласпен тыңдап, айтқанына құлақ салып отырған. Ол арғын тайпасы ның қаржас руынан шыққан. Ауызынан өлең төгiлiп тұратындық- тан замандастары оны “көмекей әулие” деп те атаған. Жы рау Абылай ханнан бұрынғы атақты Тәуке ханның да әрi заман- дасы, әрi жыршысы болып халықтың бiрлiгi және бүтiндiгi үшiн күрескен тарихи тұлға. Халық оны әулие, дана және көреген жырау ретiнде аса құрметтеген. Ол: “Қаракерей Қа бан бай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаздауысты Қазыбек, Шақшақұлы Жәнiбек, Ормандай көп Орта жүз, Солардан шыққан төрт тiрек”, — деп қалмақ басқыншыларына қарсы елдi жұмылдыра үлкен рөл атқарған тарихи тұлғаларды жыр ға қосып, оларды басқаларға үлгi ретiнде ұсынып отырды.

XVIII ғасырдағы қазақ поэзиясының жарқын өкiлдерiнiң бiрi — Жанақ ақын (1775—1846 жж.) ақындар айтысында жеңiстi қолдан бермеген суырыпсалма. Шығыс Қазақстан облысы, бұрынғы Абыралы ауданында дүниеге келген Жа- нақ бар өмiрiн туған өлкесiн аралаумен өткiзген. Атақты ақынның Орынбаймен айтысы бiздiң заманымызға дейiн жетiп отыр. Жанақ шығармашылығының ең басты жетiстiгi — “Қозы Көрпеш — Баян сұлу” поэмасының ерекше бiр нұсқасының қазiрге дейiн сақталуы дер едiк.

1. Қазақ өлкесiн қандай экспедициялар зерттеген?

2. Орыс ғалымдарынан Қазақстанды зерттеген кiмдер?

3. XVIII ғасырдағы қазақ ақындарының шығармаларында қандай басты оқиғалар суреттелген?

4. XVIII ғасырдың көрнектi ақын-жырауларының мұраларын сипат- таңдар.


ІҮ. Жаңа сабақты бекіту

Мәтінмен жұмыс ( 10 минут ішінде тақырыптан он екі кіллті сөзді табу

12 кілтті сөз :

1. М.В.Ломоносов 8. Әдебиет

2. И.Г.Георги 9. Ақтамберді

3. И.К. Кириллов 10. Бұқар

4. В.Н.Татищев 11. Үмбетей

5. П.И.Рычков 12. Тәтіқара

6 Г.Ф.Миллер

7. И.Г.Андреев

Ү. Қорытынды, бағалау

ҮІ. Үйге тапсырма беру. « ХVІІІ ғасырдағы Қазақстан мәдениеті» жоба қорғау




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: История

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
?аза?стан тарихынан саба? жоспары Х?ІІІ ?асырда?ы ?аза?стан м?дениеті, халы? ауыз ?дебиеті

Автор: Баракатова Айжан Сейткуловна

Дата: 02.12.2015

Номер свидетельства: 261005

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства