kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

?ыпша? хaнды?ы

Нажмите, чтобы узнать подробности

 

Сыздыков Мереке Алимжанович,                                                                                         

Родина жалпы орта білім беретін мектебіні?  А?Д ж?не тарих п?ніні? о?ытушы-?йымдастырушысы, ?останай облысы,Ар?алы? ?аласы,Родина ауылы

Та?ырыбы: ?ыпша? ханды?ы.

Сыныбы: 7«Б», Орта ?асырларда?ы ?аза?стан тарихы.

          Саба?ты? та?ырыбы:       §13 ?ыпша? ханды?ы

(XI-XIII ?асырды? басы)

Саба?ты? ма?саты:

  • Білімділік: О?ушыларды  отанды? тарихты?  ?ыпша? ханды?ы д?уірімен таныстыру,даму ерекшеліктеріне ж?не ма?ызын ашып к?рсету.
  •  Дамытушылы?: ?ыпша? ханды?ында?ы ?аза? хал?ыны? ?алыптасуында?ы орнын ай?ындау.
  •  Т?рбиелік: О?ушыларды? ?аза?стан тарихында?ы ?ыпша? ханды?ы туралы біліміне т?рбиелік сипат беру.

К?рнекілігі: Слайдтар,  ?аза?тан Республикасыны? мемлекеттік нышандары: ту, елта?ба, ?н?ран. ?Р президенті  Н.?. Назарбаевты? портреті.

Саба?ты? т?рі: Аралас саба?

Саба?ты? кезе?дері:

1.  ?йымдастыру кезе?і

2. ?й тапсырмасын с?рау

3. Жа?а  саба?ты т?сіндіру

4. Саба?ты бекіту    “С?зж?мба?”

 5. ?йге тапсырма беру

 6.О?ушыларды  ба?алау.

?й тапсырмасын с?рау

§12 ?ара?ытайлар (1125-1212)  с?ра?тар:

  • ?ара?ытайларды? ?аза?стан жеріне келу себебі неде ?( Жетісу?а)
  • ?ара?ытайларды? ?о?амды? ??рылысыны? ерекшелігі?
  • ?ара?ытайлар алым-салы? жинау ж?йесін ?алай ж?ргізді?
  • ?ара?ытай мемлекеті ?зіні? сырт?ы саясатында ?андай ба?ыт ?станды?

(интербелсенді ?діс: бір-біріні? ойын жал?астыру, ?арсы с?ра? ?ою.)

                   Жа?а саба?ты т?сіндіру

§13 ?ыпша? ханды?ы (XI-XIII ?? басында)

                     Жоспары        

1.?ыпша?тарды? ?оныстан?ан жерлері ж?не этникалы? ??рамы

2. ?ыпша?тарды?  ?о?амды?  ??рылысы

3. ?ыпша? ханды?ыны? саяси жа?дайы

4. ?ыпша?тарды?  шаруашылы?ы

1.?ыпша?тарды? ?оныстан?ан жерлері ж?не этникалы? ??рамы

  • ?ыпша? ханды?ы XI ?  ??рылды.
  • Алтайдан Еділге  дейінгі аралы?ты? “?ыпша?тар даласы” (Дешті ?ыпша?) деп ата?ан.
  • Жалпы ?ыпша?тарды? этникалы? ??рамы  екі б?ліктен т?рады
  •  

Жалпы ?ыпша?тарды? этникалы? ??рамы  екі б?ліктен т?рады

  • Батыс бірлестігі                       

11 тайпадан т?рады:

елб?рілі,  то?соба,

йетиоба,  дурдут

  • Шы?ыс бірлестік

16 тайпадан т?рады:

8 негізгі, 8 ?са? тайпалы? б?лімшелер.

Е? беделдісі б?рілер бол?ан.

?ыпша? ханы осы тайпадан шы?ып отыр?ан.

?ыпша? бірлестігіндегі т?рік тілдес тайпалар:

  • ?има?                                        
  • О?ыз
  • ??ман

 

  • XII? бастап Арал ма?ында?ы
  • ?а?лылар
  • ?арл??тар

Еуропа саяхатшысы Плано Карпиниді? “?а?лылар

?ыпша?ша с?йлейді екені”  дегені  толы? д?лелдейді.

?ыпша? хал?ыны? ?алыптасуы

Дешті ?ыпша?та (?ыпша?тар даласында )  ?ыпша? хал?ыны? ?алыптасуы за?ды ??былыс еді.Біра? мон?ол шап?ыншылы?ы б??ан ?лкен н??сан келтірді. С?йтіп ?аза?станда бірі??ай халы? болып ?алыптас ??былысы XV ? дейін кешеуілдеді.

2. ?ыпша?тарды?  ?о?амды?  ??рылысы

?ытай тарихшысы Ж?зжани  б?рілерді  хан ?улиетіні? тайпасы деп ата?ан.

Ханды? билікті? орталы?ы  “орда” деп ата?ан

?скери  бас?ару ж?йесі бойынша о? ж?не сол ?анат болып б?лінді.

?скери  бас?ару ж?йесі екіге б?лінген

  • О? ?анатты? к?ші ж?не беделі басым

   орталы?ы  Жайы? ?зені бойында?ы Сарайшы? ?аласы

  • Сол ?анат орталы?ы Сырдария ?зені бойында?ы Сы?ана? ?аласы

Екі ?анат?а б?лу билікті мыз?ытпай   ?стан отыру ?шін жасал?ан еді.

А?с?йек-шонжарлар?а

Хан  -Ханны? туыстары  --  тархандар -

-бас?а?тар --    бектер   -  ру-тайпа -

--к?семдері  --    байлар-ру-тайпа к?семдері 

 ??лды “яланкуг” деп ата?ан

?ыпша?тарды? б?где аттары:
Орыс деректерінде: «Половцы» (далалы?тар)
Венгр деректерінде: «Кундар» «командар»

3. ?ыпша? ханды?ыны? саяси жа?дайы

?ыпша?тар Хорезм елімен  ?атынасты жа?сарту?а тырысады.

    Хорезм билеушілері Текеш пен II М?хаммед  ?ыпша? ханы ?адыр Букехан мен оны? жиені Алып-Деректі? арасында?ы билік ?шін таласты пайдаланып,Сы?ана? ?аласын басып алуды ойластырады. Текеш  Отырарды билеп отыр?ан Алып-Деректі? ?скерін ?з жа?ына шы?арып, ?аланы жаулап алды.

     Билік ?шін б?секе тек мон?олдар екі елді де жаулап ал?аннан кейін ?ана біржола тынады.

4. ?ыпша?тарды?  шаруашылы?ы

•(т)

•( ?ол?нер.зергерлік)

  • А? аулау шаруашылы?ы

Жа?а саба?ты бекіту:

Тарихи диктант.

  • 1.?ыпша?тарды?. VII-VIII ?? ?алыптаса баста?ан.
  • 2. ?ыпша?тарды? батыс бірлестігі. тайпадан т?рады.
  • 3.Ханды? билікті? орталы?ы. деп аталады.
  • 4.К?ші ж?не беделі басым о? ?анатты? ордасы Жайы? ?зені бойында?ы. ?аласыны? орнында болса,ал сол ?анатты? орталы?ы Сырдария бойында?ы. ?аласындаорналасты.
  • 5.Орыс деректерінде ?ыпша?тарды. деп,ал венгрлер. деп ата?ан.
  • 6.?ыпша?тар негізінен. шаруашылы?ымен айналысты.
  1. Этникалы? ??рамы, 2 он бір, 3 орда, 4 Сарайшы?,Сы?ана?.

5 половшылар,кундар немесе командар. 6 мал.

Жа?а саба?ты бекіту:

  1. ?ыпша?тарды?  саяси орталы?ы бол?ан ?ала. (Сы?ана?)
  2. ?ыпша?ты?  елб?рілі  тайпасы табын?ан а?. (?ас?ыр)
  3. ?ыпша?тар туралы жаз?ан еуропалы? ?алым.(Карпини)
  4. Орта  ?асырларда?ы  т?рік ?алымы.(?аш?ари)
  5. XI-XIII ?? Еділ ?зені мен Алтай тауы  аралы?ында?ы  мемлекет бірлестігі.(?ыпша?)
  6. ?ыпша?тарды?  этникалы? ??рамында?ы тайпа.(То?соба)

О?ушылырды ба?алау:

?орытынды.

?йге тапсырма:  §13 о?ып келу. ВЕНН диаграммасын толтыру: ?ара?ытайлар мен ?ыпша?тарды? ерекшеліктері мен ??састы?ын тауып д?птерге жазы?ыз.

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«?ыпша? хaнды?ы »


Сыздыков Мереке Алимжанович,


Родина жалпы орта білім беретін мектебінің АӘД және тарих пәнінің оқытушы-ұйымдастырушысы, Қостанай облысы,Арқалық қаласы,Родина ауылы

Тақырыбы: Қыпшақ хандығы.

Сыныбы: 7«Б», Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы.



Сабақтың тақырыбы: §13 Қыпшақ хандығы

(XI-XIII ғасырдың басы)

Сабақтың мақсаты:

  • Білімділік: Оқушыларды отандық тарихтың Қыпшақ хандығы дәуірімен таныстыру,даму ерекшеліктеріне және маңызын ашып көрсету.

  • Дамытушылық: Қыпшақ хандығындағы қазақ халқының қалыптасуындағы орнын айқындау.

  • Тәрбиелік: Оқушылардың Қазақстан тарихындағы Қыпшақ хандығы туралы біліміне тәрбиелік сипат беру.

Көрнекілігі: Слайдтар, Қазақтан Республикасының мемлекеттік нышандары: ту, елтаңба, әнұран. ҚР президенті Н.Ә. Назарбаевтың портреті.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ


Сабақтың кезеңдері:

1. Ұйымдастыру кезеңі

2. Үй тапсырмасын сұрау

3. Жаңа сабақты түсіндіру

4. Сабақты бекіту “Сөзжұмбақ”

5. Үйге тапсырма беру

6.Оқушыларды бағалау.


Үй тапсырмасын сұрау

§12 Қарақытайлар (1125-1212) сұрақтар:

  • Қарақытайлардың Қазақстан жеріне келу себебі неде ?( Жетісуға)

  • Қарақытайлардың қоғамдық құрылысының ерекшелігі?

  • Қарақытайлар алым-салық жинау жүйесін қалай жүргізді?

  • Қарақытай мемлекеті өзінің сыртқы саясатында қандай бағыт ұстанды?

(интербелсенді әдіс: бір-бірінің ойын жалғастыру, қарсы сұрақ қою.)

Жаңа сабақты түсіндіру

§13 Қыпшақ хандығы (XI-XIII ғғ басында)

Жоспары

1.Қыпшақтардың қоныстанған жерлері және этникалық құрамы

2. Қыпшақтардың қоғамдық құрылысы

3. Қыпшақ хандығының саяси жағдайы

4. Қыпшақтардың шаруашылығы


1.Қыпшақтардың қоныстанған жерлері және этникалық құрамы


  • Қыпшақ хандығы XI ғ құрылды .

  • Алтайдан Еділге дейінгі аралықтың “Қыпшақтар даласы” (Дешті Қыпшақ) деп атаған.

  • Жалпы қыпшақтардың этникалық құрамы екі бөліктен тұрады

Жалпы қыпшақтардың этникалық құрамы екі бөліктен тұрады


  • Батыс бірлестігі

11 тайпадан тұрады:

елбөрілі, тоқсоба,

йетиоба, дурдут


  • Шығыс бірлестік

16 тайпадан тұрады:

8 негізгі , 8 ұсақ тайпалық бөлімшелер.

Ең беделдісі бөрілер болған.

Қыпшақ ханы осы тайпадан шығып отырған.


Қыпшақ бірлестігіндегі түрік тілдес тайпалар:


  • Қимақ

  • Оғыз

  • Құман

  • Ежелгі башқұрт


  • XIIғ бастап Арал маңындағы

  • Қаңлылар

  • Қарлұқтар

  • Жіліктер қосылған


Еуропа саяхатшысы Плано Карпинидің “қаңлылар

қыпшақша сөйлейді екені” дегені толық дәлелдейді.



Қыпшақ халқының қалыптасуы


Дешті Қыпшақта (Қыпшақтар даласында ) қыпшақ халқының қалыптасуы заңды құбылыс еді.Бірақ монғол шапқыншылығы бұған үлкен нұқсан келтірді. Сөйтіп Қазақстанда біріңғай халық болып қалыптас құбылысы XV ғ дейін кешеуілдеді.




2. Қыпшақтардың қоғамдық құрылысы


Қытай тарихшысы Жүзжани бөрілерді хан әулиетінің тайпасы деп атаған.

Хандық биліктің орталығы “орда” деп атаған

Әскери басқару жүйесі бойынша оң және сол қанат болып бөлінді.

Әскери басқару жүйесі екіге бөлінген


  • Оң қанаттың күші және беделі басым

орталығы Жайық өзені бойындағы Сарайшық қаласы


  • Сол қанат орталығы Сырдария өзені бойындағы Сығанақ қаласы

Екі қанатқа бөлу билікті мызғытпай ұстан отыру үшін жасалған еді.

Ақсүйек-шонжарларға

Хан ----Ханның туыстары ----- тархандар ----

------басқақтар ----- бектер ------ ру-тайпа ----

-------көсемдері ----- байлар----ру-тайпа көсемдері


Құлды “яланкуг” деп атаған

Қыпшақтардың бөгде аттары:
Орыс деректерінде: «Половцы» (далалықтар)
Венгр деректерінде: «Кундар» «командар»


3. Қыпшақ хандығының саяси жағдайы


Қыпшақтар Хорезм елімен қатынасты жақсартуға тырысады.

Хорезм билеушілері Текеш пен II Мұхаммед қыпшақ ханы Қадыр Букехан мен оның жиені Алып-Деректің арасындағы билік үшін таласты пайдаланып,Сығанақ қаласын басып алуды ойластырады. Текеш Отырарды билеп отырған Алып-Деректің әскерін өз жағына шығарып, қаланы жаулап алды.

Билік үшін бәсеке тек монғолдар екі елді де жаулап алғаннан кейін ғана біржола тынады.

4. Қыпшақтардың шаруашылығы


  • Мал шаруашылығы (төрт түлік)

  • Тұрмыстық кәсіп ( қолөнер .зергерлік)

  • Аң аулау шаруашылығы

  • Егін шаруашылығы



Жаңа сабақты бекіту:


Тарихи диктант.


  • 1.Қыпшақтардың ... VII-VIII ғғ қалыптаса бастаған.

  • 2. Қыпшақтардың батыс бірлестігі ... тайпадан тұрады.

  • 3.Хандық биліктің орталығы ... деп аталады.

  • 4.Күші және беделі басым оң қанаттың ордасы Жайық өзені бойындағы ... қаласының орнында болса,ал сол қанаттың орталығы Сырдария бойындағы ... қаласындаорналасты.

  • 5.Орыс деректерінде қыпшақтарды ... деп,ал венгрлер ... деп атаған.

  • 6.Қыпшақтар негізінен ... шаруашылығымен айналысты.

  1. Этникалық құрамы, 2 он бір, 3 орда, 4 Сарайшық,Сығанақ.

5 половшылар,кундар немесе командар. 6 мал .



Жаңа сабақты бекіту:


  1. Қыпшақтардың саяси орталығы болған қала. (Сығанақ)

  2. Қыпшақтың елбөрілі тайпасы табынған аң . (Қасқыр)

  3. Қыпшақтар туралы жазған еуропалық ғалым.(Карпини)

  4. Орта ғасырлардағы түрік ғалымы.(Қашқари)

  5. XI-XIII ғғ Еділ өзені мен Алтай тауы аралығындағы мемлекет бірлестігі .(Қыпшақ)

  6. Қыпшақтардың этникалық құрамындағы тайпа .(Тоқсоба)


Оқушылырды бағалау:


Қорытынды.


Үйге тапсырма: §13 оқып келу. ВЕНН диаграммасын толтыру: Қарақытайлар мен Қыпшақтардың ерекшеліктері мен ұқсастығын тауып дәптерге жазыңыз.



Получите в подарок сайт учителя

Предмет: История

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 7 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
?ыпша? хaнды?ы

Автор: Сыздыков Мереке Алимжанович

Дата: 23.10.2015

Номер свидетельства: 242886


Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства