kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Исатай Тайман?лы мен Махамбет ?теміс?лы баста?ан к?теріліс

Нажмите, чтобы узнать подробности

 

А?мола облысы

Целиноград ауданы

Р. ?ош?арбаев ауылы

№43 орта мектебі

тарих п?ніні? м??алімі

Рустемова Жадыра

11-сынып. ?аза?стан тарихы

Саба?ты? та?ырыбы: §5. Исатай Тайман?лы мен Махамбет ?теміс?лы баста?ан к?теріліс

Саба?ты? ма?саты:

  • К?терілісті? ал?ышарттары мен себебін, салдарын, ке?істігін, барысын, ?оз?аушы к?шін,  н?жижесін, же?ілу себебін, тарихи ма?ызын аша отырып, жалпы та?ырып туралы ма?л?мат беру.
  • О?ушыларды? логикалы? ой санасын дамыту.
  • Исатай Тайман?лы мен Махамбет ?теміс?лы баста?ан к?терілісті? ерекшеліктері мен кезе?деріне то?тала отырып, отанс?йгіш, білгір азамат т?рбиелеу.

 

Саба?ты? т?рі: аралас

?дісі: баяндау, интерактивті

К?рнекілік: Сурет, кесте, ?Р картасы

Саба?ты? барысы:  І.?йымдастыру кезе?і

  • О?у ??ралын тексеріп т?гелдеу
  • О?ушылар зейінін саба??а аудару

 

ІІ.?й тапсырмасын с?рау:

  1. Отаршылды??а ?арсы Кіші ж?з ?аза?тарыны? наразылы?ы ?ашан басталды?
  2. Е. И.Пугачев  баста?ан шаруалар к?терілісі ?ашан болды? О?ан ?аза?тар неліктен ?атысты?

Сырым Дат?лы баста?ан к?терілісті? негізгі себептері мен ?оз?аушы  к?штерін ашып к?рсеті?дер?

  1. К?теріліске ?атысушылар арасында неліктен жік туа берді?
  2. К?терілісті? же?ілу себептерін талдап к?рсеті?дер?

                                         

Тарихи сына? хат:
С. Дат?лы Кіші ж?зді? он екі ата -------------- бірлестігіні? --------------- руынан шы??ан. ------ жылы к?терілісшілер хан ордасына шабуыл жасап,-----------------
ханды ?лтірді. С. Дат?лы баста?ан к?терілістен кейін патша ?кіметі ----------- мен ---------------- аралы?ында мал жаю?а р??сат етті. ------ жылы Жайы? ?зеніні? о? жа?алауында ----------------------------------- ??рылды.

 

 

 

 

 

 

 

Жа?а саба?ты? жоспары:

  1. К?терілісті? ал?ышарттары мен себептері
  • Ж??гір ханны? с?лтанды? ата?ы жо? ?айын атасы ?арауыл?ожа Бабажановты? озбырлы?ы ?арапайым халы?ты? ашу-ызасын келтірді.
    1. К?терілісті? басталуы ж?не барысы
    2. К?терілсіті? же?ілу себептері , тарихи ма?ызы
  • Таст?бе шай?асы

Жа?а саба? бойынша о?ушылар?а ?ыс?аша ма?л?мат беру:

Махамбет ?темісов 1804 жылы, ?азіргі Батыс ?аза?стан, Орда ауданы, Нарын ??мы, Бекетай деген жерде ту?ан. ол кезде ол Ішкі Б?кей Ордасы деп аталды.
Нарын – Еділ мен жайы?ты? арасында?ы жалпа? ??м. Б?л жерді б?рын ?алма?тар жайла?ан. Олар бас?а жа??а к?шіп кеткеннен кейін елсіз, к?п жылдар бос болатын. міне, осы ?оныс?а, 1801 жылы, Жайы?ты? бергі бетінен Н?ралыханов Б?кей с?лтан баста?ан бір топ ?аза?тар келіп орналасты. Б?л кезде Павел патшалы? ??рды. Б?кейге ресми т?рде р??сат беруші де Павел болды.
Ішкі Б?кей ордасына орналасушы руларды? к?пшілігі Бай?лы руынан. ?аза? шежіресі бойынша Бай?лы он екі ата?а б?лінеді. Соны? бір б?та?ы Беріш. Исатай Тайманов сол Беріштерді? ішіндегі «Жайы? - Беріш» - атанатын б?та?ынан шы??ан.
Махамбет те осы Жайы? - Берішке жатады. Махамбетті? ?з ?кесі ?теміс, ар?ы атасы ??лм?лі делінеді. Б?гінгі та?да Махамбет туралы жазыл?ан зерттеу е?бектерде ?теміс балаларыны? тек кейбіреулері ?ана таныс. Батыс ?аза?стан обылысы Тайпа? ауданы, Кальмыков поселкасыны? т?р?ыны Ер?алиев ??лабайды? айтуынша ?темісовтер: Бекма?амбет, Махамбет, Исмайыл, Досмайыл, ?ожахмет, Уса, Иса, Хасен, М?са, Ибрайым?лкен ?лы Бемахамбеттен бас?асы к?теріліске ?атыс?ан еді. Ер?алиев ??лабай Шыбынтайды? бесінші ?рпа?ы (Шыбынтай – ??лм?ліні? баласы, ?темісті? бауыры). ?темісті? к?п ?лдарыны? ішінде ?рі а?ынды? талантымен, ?рі ел ?шін еткен істерімен аты ерте шы?ып, халы? ж?регіні? е? жылы жерінен орын ал?ан – Махамбет. Оны? арда?ты аты мен асыл с?здерін халы? к?ні б?гінге шейін ?зіні? санасында са?тап келді. ?азіргі кезді? ?зінде де жиналушылар ескіні? ж?рна?ындай бірен - саран жа?а ?ле?дерін ел аузынан жазып алып ж?р. Махамбет 42 жасында, 1846 жылы, октябрь айыны? ішінде ?айтыс болады.
А?б?ла? шай?асы. ?иыл ?ыр?ыны - 1836 - 38 ж Исатай мен Махамбет баста?ан к?теріліс тарихында?ы е? ірі ?рі со??ы шешуші шай?ас. 1837 ж ?у?ын к?ріп Тайсой?ан ??мында кете руыны? батыры К?нсада?ты ??дайберген атаман ??пия т?рінде ?ыстап шы??ан Исатай ?арап жатпай жа?а жоры??а ?зірленеді. ?арабау, ?арак?л, б?йрек адырларын мекендеген ысы?, шеркеш, таз руларыны? отаршыл патша ?кіметіне жергілікті билеушілерге наразы бол?анын толы? жеткізу.

 

                             Исатай мен Махамбет баста?ан к?теріліс

 

Себебі

Сылтауы

Ма?саты

Уа?ыты

?оз?аушы

к?ші

Ке?істігі

Барысы

Н?тижесі

Тарихи ма?ызы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                    Салыстырмалы тестлерді орындау
?а?анат, мемлекет ---------- ?мір с?рген уа?ыты.
?ара?ытайлар ---------------- 1125 - 1212жж. Жетісу.
?арахан мемлекеті --------- 942 - 1212жж.
?има? ?а?анаты -------------- ?ІІ – ХІ ?.
Т?ркеш ?а?анаты ------------- 704 - 756 жылдар
О?ыз мемлекеті -------------- IХ ?. ая?ы – ХI ?. Басы
А? Ода ханды?ы -------------- 1227 - 1428ж
?ыпша? мемлекеті ---------- 11? - 1219ж
Ежелгі Т?рік ?а?анаты ------- 552 - 603ж
?аза? ханды?ы --------------- 1465 - 66ж
Мо?олстан --------------------- XIV ?асырды? ортасы – XVI ?. басы
Найман ------------------------- VII?. Орхон ?зені мен Алтай тауыны? аралы?ында ?мір с?рген
?біл?айыр ханды?ы -------- А? орданы? орнына келген ханды?
А? Орда ------------------------- XIII?. – XV ?. басында Шы?ыс Дешті ?ыпша?та ?мір с?рген мемлекет
Керей, Ж?нібек --------------- ?аза? ханды?ыны? негізін ?ала?андар

1801  ж -------------------------- Махамбетті? т?рмеде отыр?ан жылы

1829 жылы --------------------- Б?кей Ордасы ??рылды
1942  ж --------------------------- А?мола округіні? ??рылуы.
1879ж --------------------------- Орынборда м??алімдік институтты? ашылуы.
1913 - 1917ж ----------------- «?аза?» газетіні? шы??ан жылдары.
 1832ж --------------------------- 1 ?ырк?йек Атырау ?ор?аныс комитеті ??рылды
1989ж --------------------------- а?пан Ау?анстаннан ке?ес ?скерлерін ?кету ая?талды
 

 

 

Саба?ты бекіту:

 

 

  1. Х?ІІІ-ХІХ ?асырларда?ы ?лт-азатты? ?оз?алыстар  деген та?ырыпта хронологиялы? кесте сызып, оны осы саба?тан бастап толтыру?а кірісі?дер.
  2. К?теріліс ?амты?ан аума?ты, басты-басты шай?ас бол?ан тарихи орындарды картадан тауып к?рсеті?дер.

Ба?алау:

?йге тапсырма:  §5 О?у ж?не эссе жазып келу.

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«Исатай Тайман?лы мен Махамбет ?теміс?лы баста?ан к?теріліс »



Ақмола облысы

Целиноград ауданы

Р. Қошқарбаев ауылы

43 орта мектебі

тарих пәнінің мұғалімі

Рустемова Жадыра

11-сынып. Қазақстан тарихы

Сабақтың тақырыбы: §5. Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліс

Сабақтың мақсаты:

  • Көтерілістің алғышарттары мен себебін, салдарын, кеңістігін, барысын, қозғаушы күшін, нәжижесін, жеңілу себебін, тарихи маңызын аша отырып, жалпы тақырып туралы мағлұмат беру.

  • Оқушылардың логикалық ой санасын дамыту.

  • Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтерілістің ерекшеліктері мен кезеңдеріне тоқтала отырып, отансүйгіш, білгір азамат тәрбиелеу.


Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: баяндау, интерактивті

Көрнекілік: Сурет, кесте, ҚР картасы

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқу құралын тексеріп түгелдеу

  • Оқушылар зейінін сабаққа аудару


ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

  • Отаршылдыққа қарсы Кіші жүз қазақтарының наразылығы қашан басталды?

  • Е. И.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі қашан болды? Оған қазақтар неліктен қатысты?

Сырым Датұлы бастаған көтерілістің негізгі себептері мен қозғаушы күштерін ашып көрсетіңдер?

  • Көтеріліске қатысушылар арасында неліктен жік туа берді?

  • Көтерілістің жеңілу себептерін талдап көрсетіңдер?

Тарихи сынақ хат:
С. Датұлы Кіші жүздің он екі ата -------------- бірлестігінің --------------- руынан шыққан. ------ жылы көтерілісшілер хан ордасына шабуыл жасап,-----------------
ханды өлтірді. С. Датұлы бастаған көтерілістен кейін патша үкіметі ----------- мен ---------------- аралығында мал жаюға рұқсат етті. ------ жылы Жайық өзенінің оң жағалауында ----------------------------------- құрылды.








Жаңа сабақтың жоспары:

      1. Көтерілістің алғышарттары мен себептері

  • Жәңгір ханның сұлтандық атағы жоқ қайын атасы Қарауылқожа Бабажановтың озбырлығы қарапайым халықтың ашу-ызасын келтірді.

      1. Көтерілістің басталуы және барысы

      2. Көтерілсітің жеңілу себептері , тарихи маңызы

    • Тастөбе шайқасы

Жаңа сабақ бойынша оқушыларға қысқаша мағлұмат беру:

Махамбет Өтемісов 1804 жылы, Қазіргі Батыс Қазақстан, Орда ауданы, Нарын құмы, Бекетай деген жерде туған. ол кезде ол Ішкі Бөкей Ордасы деп аталды.
Нарын – Еділ мен жайықтың арасындағы жалпақ құм. Бұл жерді бұрын қалмақтар жайлаған. Олар басқа жаққа көшіп кеткеннен кейін елсіз, көп жылдар бос болатын. міне, осы қонысқа, 1801 жылы, Жайықтың бергі бетінен Нұралыханов Бөкей сұлтан бастаған бір топ қазақтар келіп орналасты. Бұл кезде Павел патшалық құрды. Бөкейге ресми түрде рұқсат беруші де Павел болды.
Ішкі Бөкей ордасына орналасушы рулардың көпшілігі Байұлы руынан. Қазақ шежіресі бойынша Байұлы он екі атаға бөлінеді. Соның бір бұтағы Беріш. Исатай Тайманов сол Беріштердің ішіндегі «Жайық - Беріш» - атанатын бұтағынан шыққан.
Махамбет те осы Жайық - Берішке жатады. Махамбеттің өз әкесі Өтеміс, арғы атасы Құлмәлі делінеді. Бүгінгі таңда Махамбет туралы жазылған зерттеу еңбектерде Өтеміс балаларының тек кейбіреулері ғана таныс. Батыс Қазақстан обылысы Тайпақ ауданы, Кальмыков поселкасының тұрғыны Ерғалиев Құлабайдың айтуынша Өтемісовтер: Бекмағамбет, Махамбет, Исмайыл, Досмайыл, Қожахмет, Уса, Иса, Хасен, Мұса, ИбрайымҮлкен Ұлы Бемахамбеттен басқасы көтеріліске қатысқан еді. Ерғалиев Құлабай Шыбынтайдың бесінші ұрпағы (Шыбынтай – Құлмәлінің баласы, Өтемістің бауыры). Өтемістің көп ұлдарының ішінде әрі ақындық талантымен, әрі ел үшін еткен істерімен аты ерте шығып, халық жүрегінің ең жылы жерінен орын алған – Махамбет. Оның ардақты аты мен асыл сөздерін халық күні бүгінге шейін өзінің санасында сақтап келді. Қазіргі кездің өзінде де жиналушылар ескінің жұрнағындай бірен - саран жаңа өлеңдерін ел аузынан жазып алып жүр. Махамбет 42 жасында, 1846 жылы, октябрь айының ішінде қайтыс болады.
Ақбұлақ шайқасы. Қиыл қырғыны - 1836 - 38 ж Исатай мен Махамбет бастаған көтеріліс тарихындағы ең ірі әрі соңғы шешуші шайқас. 1837 ж қуғын көріп Тайсойған құмында кете руының батыры Көнсадақты Құдайберген атаман құпия түрінде қыстап шыққан Исатай қарап жатпай жаңа жорыққа әзірленеді. Қарабау, Қаракөл, бүйрек адырларын мекендеген ысық, шеркеш, таз руларының отаршыл патша үкіметіне жергілікті билеушілерге наразы болғанын толық жеткізу.


Исатай мен Махамбет бастаған көтеріліс


Себебі

Сылтауы

Мақсаты

Уақыты

Қозғаушы

күші

Кеңістігі

Барысы

Нәтижесі

Тарихи маңызы

















Салыстырмалы тестлерді орындау
Қағанат, мемлекет ---------- өмір сүрген уақыты.
Қарақытайлар ---------------- 1125 - 1212жж. Жетісу.
Қарахан мемлекеті --------- 942 - 1212жж.
Қимақ қағанаты -------------- ҮІІ – ХІ ғ.
Түркеш қағанаты ------------- 704 - 756 жылдар
Оғыз мемлекеті -------------- IХ ғ. аяғы – ХI ғ. Басы
Ақ Ода хандығы -------------- 1227 - 1428ж
Қыпшақ мемлекеті ---------- 11ғ - 1219ж
Ежелгі Түрік қағанаты ------- 552 - 603ж
Қазақ хандығы --------------- 1465 - 66ж
Моғолстан --------------------- XIV ғасырдың ортасы – XVI ғ. басы
Найман ------------------------- VIIғ. Орхон өзені мен Алтай тауының аралығында өмір сүрген
Әбілқайыр хандығы -------- Ақ орданың орнына келген хандық
Ақ Орда ------------------------- XIIIғ. – XV ғ. басында Шығыс Дешті қыпшақта өмір сүрген мемлекет
Керей, Жәнібек --------------- Қазақ хандығының негізін қалағандар

1801 ж -------------------------- Махамбеттің түрмеде отырған жылы

1829 жылы --------------------- Бөкей Ордасы құрылды
1942 ж --------------------------- Ақмола округінің құрылуы.
1879ж --------------------------- Орынборда мұғалімдік институттың ашылуы.
1913 - 1917ж ----------------- «Қазақ» газетінің шыққан жылдары.
1832ж --------------------------- 1 қыркүйек Атырау қорғаныс комитеті құрылды
1989ж --------------------------- ақпан Ауғанстаннан кеңес әскерлерін әкету аяқталды




Сабақты бекіту:


  • ХҮІІІ-ХІХ ғасырлардағы ұлт-азаттық қозғалыстар деген тақырыпта хронологиялық кесте сызып, оны осы сабақтан бастап толтыруға кірісіңдер.

  • Көтеріліс қамтыған аумақты, басты-басты шайқас болған тарихи орындарды картадан тауып көрсетіңдер.

Бағалау:

Үйге тапсырма: §5 Оқу және эссе жазып келу.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: История

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 11 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Исатай Тайман?лы мен Махамбет ?теміс?лы баста?ан к?теріліс

Автор: Рустемова Жадыра Мырзашовна

Дата: 04.02.2015

Номер свидетельства: 167086

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства