kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Абай мен Ш?к?рімні? діни м?ралары.

Нажмите, чтобы узнать подробности

«К.Н?рбаев атында?ы орта мектебі» КММ

Нагыметжанова Карлы?аш Мурат?азыевна

тарих п?ніні? м??алімі

Саба?ты? та?ырыбы: Абай мен Ш?к?рімні? діни м?ралары.

Саба?ты? ма?саты:

  1. Білімділік: о?ушылар?а Абай мен Ш?к?рім діни м?ралары жайлы т?сінік беру.
  2. Дамытушылы?: о?ушыны? ?лылар ойыны? та?ылымды ба?ыттарын танып-біліп, ?зіндік пікірін ?алыптастыру?а жол ашу.
  3. Т?рбиелік: ?з заманыны? кеме?гер ойшылы, ?лы а?ындарды? діни ?станымдарына ??рмет сезімдерін ?алыптастыру, м?раларын ?астерлеуге ы?пал ету.

Саба?ты? т?рі: Кешенді саба?.

Саба?ты? ??рылымы:

  1. Саба?ты? ?йымдастыру кезе?і;
  2. ?йге берілген тапсырманы? орындалу сапасын тексеру;
  3. О?ушыларды? жа?адан беретін білімді ?абылдауына ?ажетті б?рын?ы ме?герілген білім, біліктерін еске т?сіру;
  4. О?ушыларды жа?а о?у материалымен таныстыру;
  5. О?ушылар?а берілген жа?а білімді жа?а іс-?рекет т?жірибесін бекіту;
  6. О?ушыларды ме?герген жа?а білімі мен іс-?рикет амалдарын шы?армашылы? жа?дайда пайдалану?а баулу;
  7. О?ушыларды? білімі мен іс-?рекет т?жірибесін ж?йелеу;
  8. О?ушыларды? білім сапасын ба?ылау;
  9. О?ушылар?а ?й тапсырмасын орындау?а н?с?ау беру;
  10. Саба?ты ?орытындылау.

Саба?ты? ?діс-т?сілдері: баяндау, эвриетикалы? ?діс-т?сілдер, білімді ж?йелеу, тапсырмамен ж?мыс істеу.

Ж?мыс формалары: ?жымды?, топты?, жекелей.

П?наралы? байланыс: ?аза? ?дебиеті, тарих.

Саба?ты? к?рнекілігі: ?осымша материалдар карта, суреттер, даналар с?зі жазыл?ан плакат, сызба.

Саба?ты? ?йымдастыру барысы:

  1. Саба?ты ?йымдастыру кезе?і о?ушыларды? саба??а ?атысы, дайынды?ы тексеріледі.
  2. ?йге берілген тапсырманы? орындалу барысын тексеру.
  3. ХІХ-ХХ ?асырларда?ы дін ??ламалары Ы.Алтынсарин, М.К?пей?лы, М.С?лтан?ожа?лы шы?армаларында?ы дінге ?ажетті ізгілікті ?сиеттеріне ?ыс?аша шолу жасау.
  4. О?ушаларды жа?а о?у материалдарымен таныстыру.

?лы а?ындар Абай мен Ш?к?рімні? м?сылманды? ж?ніндегі ой-пікір, ?станымдарымен танысамыз.

Абай ??нанбай?лы (1845-1904) – ?аза? хал?ыны? ойшылы, а?ын.

Абай шы?армашылы?ы – м?сылман дініні? к?кейкесті, з?ру м?селелеріне арнал?ан ??нды туынды. Оны? Ислам дініні? негіздері, оларды т?сіндіру, насихаттау ж?ніндегі жи?ан тергендері ?зара ты?ыз байланыс?ан сан-саласы та?ырыптарды ?амтиды.

Абай пай?амбарлар?а, ?улиелерге, хакімдерге т?н ?ділеттілік, шапа?атты?, ?ылымды с?ю сия?ты ізгі ?асиеттер ?р адам бойында табылу керек деп біл деді.

Абай – ?аза? ?дебиеті мен поэзиясын жан-жа?ты жетілдіріп, жа?а сапа?а к?терген, ой-санада зор серпіліс жаса?ан жасампаз т?л?а, ойшыл дана.

Абайды? осы салада?ы игі д?ст?рін одан ?рі жал?астырып, жандандыра т?скен ш?кірті Ш?к?рім болды. 1911 жылы Орынборда Ш?к?рімні? «М?сылманды? шарты» е?бегі басылып шы?ты. Ш?к?рім б?л е?бегінде Ислам дініні? басты ?а?идаларын, иман ?ибадаттарын ?аза? тілінде ?арапайым халы??а т?сінікті ?ылып жазып шы?уды ма?сат етеді. Онда ол е? ?уелі иман шарттарына ито?тал?ан. Алла Та?аланы? барлы?ына, бірлігіне а?ылмен ойлап иман келтіруге ерекше м?н береді.

Абай мен Ш?к?рімні? шы?армаларында?ы дінні? басты ?ызметі, олар адамны? ба?ыт?а жетуі ?шін ?андай жол ?сын?аны, сезімні?, иманны? ?ресін ?алай белгілеген, ?ибрат с?здері, ж?рек ??ымы туралы айта отырып иа?ини иман, та?лиди иман, ?а?лия, на?лия с?здеріні? ма?ынасын т?сіндіре кету.

Мысалы: иа?ини иман – ??дайды? бар екеніне шын сену, ?а?лия – а?ылмен не оймен т?сіну, на?лия – д?ст?рге с?йенген ?ылым, д?ст?рлі с?здер.

  1. О?ушылар?а берілген жа?а білімді, жа?а іс-?рекет т?жірибесін бекіту. О?ушылар Абай мен Ш?к?рім ойларына ?здері т?йгендері мен жеке пікірлерін орта?а салады.
  2. О?ушыларды ме?герген жа?а білімі мен іс-?рекет амалдарын шы?армашылы? жа?дайда пайдалану?а баулу. Абай мен Ш?к?рімні? ?ара с?здері мен ?ле?дерін ?сынып, ой ?оз?ау.
  3. О?улы? тапсырмаларымен ж?мыс жасау:
  4. Абай Алланы? барлы?ын, бірлігін ?алай д?лелдейді?
  5. Абай жастар дініні? ?ай іліміне назар б?лсе деп армандады?
  6. Ш?к?рім Алланы? сипаттарынан ?андай ?ибрат береді.
  7. Олар адамны? ба?ыт?а жетуі ?шін ?андай жол ?сынады.
  8. ?ос а?ынны? шы?армаларында?ы ??нды пікірлер деп нені атар еді?дер?

Та?ырыпты кестені толтыру ар?ылы т?жырымда?дар.

     А?ындар ойы

     ?з ортасына ?сері

   Б?гінгі жастар пікірі

 

  1. О?ушыларды? білім сапасын ба?ылау. О?ушыларды? саба?та?ы белсенділігі ба?аланады.
  2. О?ушылар?а?й тапсырмасын орындау?а н?с?ау беру. «Абай, Ш?к?рім м?сылманды? ізгілік турасында» атты ша?ын эссе жазып келу.
  3. Саба?ты ?орытындылау ж?мыстары аралы? рефлексия ар?ылы б?гінгі саба?та о?ушы нені біліп, нені ме?гергендігі, т?рмысты? ж?не ?леуметтік жа?дайларда?ы осы білімні? ?ажеттілігін сезінуге ба?ыттау.

Б?гінгі ?аза?стан жастарына е? алдымен ар-ожданын т?зеу, ой еркіндігін ?алыптастыру керек. Б?л туралы Елбасы Н.?.Назарбаев:

«.Егер біз мемлекет бол?ымызх келсе ?зімізді? мемлекеттігімізді ?за? уа?ыт ??р?ымыз келсе, онда халы? руханиятыны? бастауларын т?сінгеніміз ж?н. О?ан барар жол халы? даналы?ыны? негізінде жатыр», - деп мемлекеттілікті? т??ыры етіп м?дениетті, ал м?дениетті? бастауы ретінде ділді, даналы?ты к?рсетіп отыр.

Яссауи ілімі адамды ішкі еркіндікке жетелейтін, ар т?зейтін ілім деп ба?аланады.

?з хикметтері ж?нінде:

«Мені? хикметтерім Алладан п?рмен, о?ып ???ан?а бар ма?ынасы – ??ран», - дейді. Адам жанын жа?сылы??а ??мар ету ?шін ол ішкі жан д?ниесін ?немі т?рбиелеп отыру керек. Яссауи хикметінде сол т?рбиені? ?алай жасалу керектігі баяндалады.

Ал Абай жастарды ?зі арманда?ан арманда?ан адамгершілік ?алыпта к?ргісі келді. Ол ?шін ??ранны? рухани м?нін, адамзат ?о?амында?ы орнын т?сінуге онда?ы адам м?селесін зерделеуді? ма?ызы зор деп білді. Алла Та?аланы уа?ыздауда ж?не оны? м?сылман адамына ар?ау еткен парыздары туралы «Алла деген с?з же?іл», «Алланы? ?зі де рас, с?зі де рас», «?лсе ?лер таби?ат, адам ?лмес» ?ле?дері мен ?ара с?здерінде жан-жа?ты айшы?тайды.

Ш?к?рімні? 1911 жылы Орынборда басылып шы??ан «М?сылманды? шарты» е?бегі б?гінгіге ?ажетті ?ылыми м?ра саналады.

«Азды ??са?, б?л с?зді аны?тап ??,

Ие?дей болам деме, ие?е ??са.

Т??ірі? – таза, болып ба?, сен де кірсіз,

?лі? келсе, менен ?аш, Ие? мінсіз.

Б?л ??дайдай боламын деген емес,

С?зімні? т?бін ??пай деме, дінсіз.

Алланы? пендесіне ра?ымы мол,

Сен де ?зі?дей адам?а мейірімді бол

Ол жаратты, сен да?ы жаратып ба?,

Бардан барды шы?арса? болады сол.

Керексізді ?ылмайды Ие?-да?ы,

                                            Мен де с?йтем деп ?ара, сен де та?ы»-деп зорлы?,алдау, мансап?орлы?, ма?тан??марлы?, мейірімсіздік ?атыгездік сия?ты, т.б. жаман мінезден арылуды ?сынады.

«Кодекс куманикус» ?ыпша? тілінде жазыл?ан діни м?тіндер мен с?здіктерден т?ратын кітап, 164 беттен ??рал?ан ?олжазба к?йінде бізге жеткен. Онда?ы адамгершілік ?атынас?а негіз бол?ан за? жолдарында былай делінген:

Т??ірді б?рінен биік с?й!

Т??ірді? атымен ант ішпе!

?лы? к?нді ?лпеште!

Ата?ды, ана?ды ??рметте!

Кісіні ?лтірме!

?ры болма!

Ыржа?ай болма!

Жал?ан ку?лік берме!

?зге кісіге к?ндестік жасама!

Сені? ?з бауыры? – адамды с?й!

(?деби ж?дігерлер, 6-том).

?аза?стан Республикасы ?з т?уелсіздігін жарияла?ан с?ттен бастап елде дін еркіндігіне жол ашылды. ?ркімні? ?з ата-бабасынан келе жат?ан д?ст?рлі дінін ?стануына м?мкіндік берілді. Б?л елді? басты за?ы конституцияда белгіленді.

Елде дінге еркіндік берілуіне байланысты ?рт?рлі діни а?ымдарды? к?беюіне жол ашылды. Оны? ішінде жалпы азамат?а орта? ізгі ??ндылы?тарды негіз еткендері де, сол секілді дін атын жамылып ?з ма?саттарын іске асыруды к?здейтін теріс пи?ылды ?йымдар да кездеседі. Сонды?тан осындай ?йымдарды? ?азіргі жастарды? санасын улап, ?з ?йымдарына кіруге ?рекет жасады.

Д?ниеге к?з?арасты? бір тарма?ы – дін. Дінді «апиын» деп т?сініп, к?п н?рседен ма??рым, ж?рдай бол?анымыз рас. Мені?ше, адам сенімі - ?мір т?т?асы болуы керек. ?йтпесе, ?мірді? ?ажеті бар ма?

Сенім негізінде адамны? д?ниетанымы ?алыптас?аннан кейін адамдар одан ?ажетін с?рады, тіледі, ??лшылы? етті, д?ріптеді, Жаратушы?а ?арсы келуге ?оры?ты.

Дін ерте заманнан бері адамзатпен бірге жасап келеді. Дін – адам жаныны? азы?ы. Д?ниеж?зіндегі ?ай дінді алып ?араса? та, оны? б?рі жеке адам?а, ?о?ам?а, ауыр ?ылмыстар мен к?н?лі істерге бармау?а тыйым салады.

Дін ?о?амны? т?ртіпті, ба?ытты болуына ?лкен ?сер етеді. ?йткені, дінге шын сенген адам жаманшылы??а бармайды. М?ндайда ?ылмыстар мен к?н?лі істер азаяды. Дінні? ?лсіреуі адамдарды? аз?ындауына, бір-біріне деген мейірімділігіні? азаюына, адамгершілік пен ?ділдікті? жо?алуына ?келеді. ?о?амда т?ртіп б?зылады, оны ж?нге келтіру ?те ?иын. Т?ртіп адамны? ж?ріс-т?рысын, іс-?рекетін реттесе, дін адамны? ішкі жан д?ниесін реттейді. Осылайша ?о?амда тепе-те?дік орнайды.

?аза? топыра?ынан шы??ан к?рнекті ойшылдар мен а?артушылар ?л-Фараби, ?ожа Ахмет Яссауи, Абай, Ш?к?рім, Ы.Алтынсарин дінні? адамны? ішкі д?ниесіні? м?нін т?сінудегі, ?орша?ан таби?и ж?не (рухани-адамгершілік) ?о?амды? ортамен оны? ?йлесімді дамуында?ы гуманистік ж?не рухани-адамгершілік ма?ынасын ашып береді. Біздегі діни т?рбиені? жеткіліксіздігі.

Ата-аналар ?з балаларын ?з нанымдарына с?йкес т?рбиелеуге ?а?ылы. Біра?, балаларды дінге зорлап баулу?а жол берілмейді. Бала?а діни т?рбие беру оны? т?ніне, ж?йкесіне, жалпы денсеулы?ына ж?не ?негелі дамуына н??сан келтірмеуі тиіс.

Елбасымыз Н.?.Назарбаев ?зіні? «Тарих тол?ынында» атты кітабында: «Біз б??ара санасында?ы діншілдікті? артуына ?зір болуымыз керек, онда т?р?ан ?атерлі еште?е жо?. Жалпы дін ?здігінен ?негелі а?и?аттан б?тен еште?е ?йретпейді. Жал?ыз-а?, бізге ?ауіп т?ндіретіні діни білімімізді? де?гейі онша жо?ары болмай отыр?аны»-деп жазады.

Б?гінгі жас?спірім ерте?гі азаматтар дін туралы білім алу?а, тану?а ???ылы. Сонда?тан елімізді? тарихы мен м?дениетін ж?не дінін танып, біліп ?зге м?дениет ?кілдерімен озы? д?режеде ?зіндік, ?о?амды? пікір ?алыптастыра ал?анда ?ана Отанын с?йгіш, ?лтжанды, ?о?ам?а пайдалы азаматтар т?рбиелей аламыз.

Просмотр содержимого документа
«Абай мен Ш?к?рімні? діни м?ралары. »

Жақман Гүлсім Қадесқызы, тарих пәнінің мұғалімі

ШҚО. Абай ауданы. Тоқтамыс ауылы

«Ж. Молдағалиев атындағы орта мектебі» КММ

Сабақтың тақырыбы: Абай мен Шәкәрімнің діни мұралары.

Сабақтың мақсаты:

  1. Білімділік: оқушыларға Абай мен Шәкәрім діни мұралары жайлы түсінік беру.

  2. Дамытушылық: оқушының ұлылар ойының тағылымды бағыттарын танып-біліп, өзіндік пікірін қалыптастыруға жол ашу.

  3. Тәрбиелік: өз заманының кемеңгер ойшылы, ұлы ақындардың діни ұстанымдарына құрмет сезімдерін қалыптастыру, мұраларын қастерлеуге ықпал ету.

Сабақтың түрі: Кешенді сабақ.

Сабақтың құрылымы:

  1. Сабақтың ұйымдастыру кезеңі;

  2. Үйге берілген тапсырманың орындалу сапасын тексеру;

  3. Оқушылардың жаңадан беретін білімді қабылдауына қажетті бұрынғы меңгерілген білім, біліктерін еске түсіру;

  4. Оқушыларды жаңа оқу материалымен таныстыру;

  5. Оқушыларға берілген жаңа білімді жаңа іс-әрекет тәжірибесін бекіту;

  6. Оқушыларды меңгерген жаңа білімі мен іс-әрикет амалдарын шығармашылық жағдайда пайдалануға баулу;

  7. Оқушылардың білімі мен іс-әрекет тәжірибесін жүйелеу;

  8. Оқушылардың білім сапасын бақылау;

  9. Оқушыларға үй тапсырмасын орындауға нұсқау беру;

  10. Сабақты қорытындылау.

Сабақтың әдіс-тәсілдері: баяндау, эвриетикалық әдіс-тәсілдер, білімді жүйелеу, тапсырмамен жұмыс істеу.

Жұмыс формалары: ұжымдық, топтық, жекелей.

Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, тарих.

Сабақтың көрнекілігі: қосымша материалдар карта, суреттер, даналар сөзі жазылған плакат, сызба.

Сабақтың ұйымдастыру барысы:

  1. Сабақты ұйымдастыру кезеңі оқушылардың сабаққа қатысы, дайындығы тексеріледі.

  2. Үйге берілген тапсырманың орындалу барысын тексеру.

  3. ХІХ-ХХ ғасырлардағы дін ғұламалары Ы.Алтынсарин, М.Көпейұлы, М.Сұлтанқожаұлы шығармаларындағы дінге қажетті ізгілікті өсиеттеріне қысқаша шолу жасау.

  4. Оқушаларды жаңа оқу материалдарымен таныстыру.

Ұлы ақындар Абай мен Шәкәрімнің мұсылмандық жөніндегі ой-пікір, ұстанымдарымен танысамыз.

Абай Құнанбайұлы (1845-1904) – қазақ халқының ойшылы, ақын.

Абай шығармашылығы – мұсылман дінінің көкейкесті, зәру мәселелеріне арналған құнды туынды. Оның Ислам дінінің негіздері, оларды түсіндіру, насихаттау жөніндегі жиған тергендері өзара тығыз байланысқан сан-саласы тақырыптарды қамтиды.

Абай пайғамбарларға, әулиелерге, хакімдерге тән әділеттілік, шапағаттық, ғылымды сүю сияқты ізгі қасиеттер әр адам бойында табылу керек деп біл деді.

Абай – қазақ әдебиеті мен поэзиясын жан-жақты жетілдіріп, жаңа сапаға көтерген, ой-санада зор серпіліс жасаған жасампаз тұлға, ойшыл дана.

Абайдың осы саладағы игі дәстүрін одан әрі жалғастырып, жандандыра түскен шәкірті Шәкәрім болды. 1911 жылы Орынборда Шәкәрімнің «Мұсылмандық шарты» еңбегі басылып шықты. Шәкәрім бұл еңбегінде Ислам дінінің басты қағидаларын, иман ғибадаттарын қазақ тілінде қарапайым халыққа түсінікті қылып жазып шығуды мақсат етеді. Онда ол ең әуелі иман шарттарына итоқталған. Алла Тағаланың барлығына, бірлігіне ақылмен ойлап иман келтіруге ерекше мән береді.

Абай мен Шәкәрімнің шығармаларындағы діннің басты қызметі, олар адамның бақытқа жетуі үшін қандай жол ұсынғаны, сезімнің, иманның өресін қалай белгілеген, ғибрат сөздері, жүрек ұғымы туралы айта отырып иақини иман, тақлиди иман, ғақлия, нақлия сөздерінің мағынасын түсіндіре кету.

Мысалы: иақини иман – Құдайдың бар екеніне шын сену, ғақлия – ақылмен не оймен түсіну, нақлия – дәстүрге сүйенген ғылым, дәстүрлі сөздер.

  1. Оқушыларға берілген жаңа білімді, жаңа іс-әрекет тәжірибесін бекіту. Оқушылар Абай мен Шәкәрім ойларына өздері түйгендері мен жеке пікірлерін ортаға салады.

  2. Оқушыларды меңгерген жаңа білімі мен іс-әрекет амалдарын шығармашылық жағдайда пайдалануға баулу. Абай мен Шәкәрімнің қара сөздері мен өлеңдерін ұсынып, ой қозғау.

  3. Оқулық тапсырмаларымен жұмыс жасау:

  1. Абай Алланың барлығын, бірлігін қалай дәлелдейді?

  2. Абай жастар дінінің қай іліміне назар бөлсе деп армандады?

  3. Шәкәрім Алланың сипаттарынан қандай ғибрат береді.

  4. Олар адамның бақытқа жетуі үшін қандай жол ұсынады.

  5. Қос ақынның шығармаларындағы құнды пікірлер деп нені атар едіңдер?

Тақырыпты кестені толтыру арқылы тұжырымдаңдар.

Ақындар ойы

Өз ортасына әсері

Бүгінгі жастар пікірі





  1. Оқушылардың білім сапасын бақылау. Оқушылардың сабақтағы белсенділігі бағаланады.

  2. Оқушыларғаүй тапсырмасын орындауға нұсқау беру. «Абай, Шәкәрім мұсылмандық ізгілік турасында» атты шағын эссе жазып келу.

  3. Сабақты қорытындылау жұмыстары аралық рефлексия арқылы бүгінгі сабақта оқушы нені біліп, нені меңгергендігі, тұрмыстық және әлеуметтік жағдайлардағы осы білімнің қажеттілігін сезінуге бағыттау.

Бүгінгі Қазақстан жастарына ең алдымен ар-ожданын түзеу, ой еркіндігін қалыптастыру керек. Бұл туралы Елбасы Н.Ә.Назарбаев:

«...Егер біз мемлекет болғымызх келсе өзіміздің мемлекеттігімізді ұзақ уақыт құрғымыз келсе, онда халық руханиятының бастауларын түсінгеніміз жөн. Оған барар жол халық даналығының негізінде жатыр», - деп мемлекеттіліктің тұғыры етіп мәдениетті, ал мәдениеттің бастауы ретінде ділді, даналықты көрсетіп отыр.

Яссауи ілімі адамды ішкі еркіндікке жетелейтін, ар түзейтін ілім деп бағаланады.

Өз хикметтері жөнінде:

«Менің хикметтерім Алладан пәрмен, оқып ұққанға бар мағынасы – Құран», - дейді. Адам жанын жақсылыққа құмар ету үшін ол ішкі жан дүниесін үнемі тәрбиелеп отыру керек. Яссауи хикметінде сол тәрбиенің қалай жасалу керектігі баяндалады.

Ал Абай жастарды өзі армандаған армандаған адамгершілік қалыпта көргісі келді. Ол үшін құранның рухани мәнін, адамзат қоғамындағы орнын түсінуге ондағы адам мәселесін зерделеудің маңызы зор деп білді. Алла Тағаланы уағыздауда және оның мұсылман адамына арқау еткен парыздары туралы «Алла деген сөз жеңіл», «Алланың өзі де рас, сөзі де рас», «Өлсе өлер табиғат, адам өлмес» өлеңдері мен қара сөздерінде жан-жақты айшықтайды.

Шәкәрімнің 1911 жылы Орынборда басылып шыққан «Мұсылмандық шарты» еңбегі бүгінгіге қажетті ғылыми мұра саналады.

«Азды ұқсаң, бұл сөзді анықтап ұқ,

Иеңдей болам деме, иеңе ұқса.

Тәңірің – таза, болып бақ, сен де кірсіз,

Әлің келсе, менен қаш, Иең мінсіз.

Бұл құдайдай боламын деген емес,

Сөзімнің түбін ұқпай деме, дінсіз.

Алланың пендесіне рақымы мол,

Сен де өзіңдей адамға мейірімді бол

Ол жаратты, сен дағы жаратып бақ,

Бардан барды шығарсақ болады сол.

Керексізді қылмайды Иең-дағы,

Мен де сүйтем деп қара, сен де тағы»-деп зорлық,алдау, мансапқорлық, мақтанқұмарлық, мейірімсіздік қатыгездік сияқты, т.б. жаман мінезден арылуды ұсынады.

«Кодекс куманикус» қыпшақ тілінде жазылған діни мәтіндер мен сөздіктерден тұратын кітап, 164 беттен құралған қолжазба күйінде бізге жеткен. Ондағы адамгершілік қатынасқа негіз болған заң жолдарында былай делінген:

Тәңірді бәрінен биік сүй!

Тәңірдің атымен ант ішпе!

Ұлық күнді әлпеште!

Атаңды, анаңды құрметте!

Кісіні өлтірме!

Ұры болма!

Ыржақай болма!

Жалған куәлік берме!

Өзге кісіге күндестік жасама!

Сенің өз бауырың – адамды сүй!

(Әдеби жәдігерлер, 6-том).

Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін жариялаған сәттен бастап елде дін еркіндігіне жол ашылды. Әркімнің өз ата-бабасынан келе жатқан дәстүрлі дінін ұстануына мүмкіндік берілді. Бұл елдің басты заңы конституцияда белгіленді.

Елде дінге еркіндік берілуіне байланысты әртүрлі діни ағымдардың көбеюіне жол ашылды. Оның ішінде жалпы азаматқа ортақ ізгі құндылықтарды негіз еткендері де, сол секілді дін атын жамылып өз мақсаттарын іске асыруды көздейтін теріс пиғылды ұйымдар да кездеседі. Сондықтан осындай ұйымдардың қазіргі жастардың санасын улап, өз ұйымдарына кіруге әрекет жасады.

Дүниеге көзқарастың бір тармағы – дін. Дінді «апиын» деп түсініп, көп нәрседен мақұрым, жұрдай болғанымыз рас. Меніңше, адам сенімі - өмір тұтқасы болуы керек. Әйтпесе, өмірдің қажеті бар ма?

Сенім негізінде адамның дүниетанымы қалыптасқаннан кейін адамдар одан қажетін сұрады, тіледі, құлшылық етті, дәріптеді, Жаратушыға қарсы келуге қорықты.

Дін ерте заманнан бері адамзатпен бірге жасап келеді. Дін – адам жанының азығы. Дүниежүзіндегі қай дінді алып қарасақ та, оның бәрі жеке адамға, қоғамға, ауыр қылмыстар мен күнәлі істерге бармауға тыйым салады.

Дін қоғамның тәртіпті, бақытты болуына үлкен әсер етеді. Өйткені, дінге шын сенген адам жаманшылыққа бармайды. Мұндайда қылмыстар мен күнәлі істер азаяды. Діннің әлсіреуі адамдардың азғындауына, бір-біріне деген мейірімділігінің азаюына, адамгершілік пен әділдіктің жоғалуына әкеледі. Қоғамда тәртіп бұзылады, оны жөнге келтіру өте қиын. Тәртіп адамның жүріс-тұрысын, іс-әрекетін реттесе, дін адамның ішкі жан дүниесін реттейді. Осылайша қоғамда тепе-теңдік орнайды.

Қазақ топырағынан шыққан көрнекті ойшылдар мен ағартушылар әл-Фараби, Қожа Ахмет Яссауи, Абай, Шәкәрім, Ы.Алтынсарин діннің адамның ішкі дүниесінің мәнін түсінудегі, қоршаған табиғи және (рухани-адамгершілік) қоғамдық ортамен оның үйлесімді дамуындағы гуманистік және рухани-адамгершілік мағынасын ашып береді. Біздегі діни тәрбиенің жеткіліксіздігі.

Ата-аналар өз балаларын өз нанымдарына сәйкес тәрбиелеуге қақылы. Бірақ, балаларды дінге зорлап баулуға жол берілмейді. Балаға діни тәрбие беру оның тәніне, жүйкесіне, жалпы денсеулығына және өнегелі дамуына нұқсан келтірмеуі тиіс.

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» атты кітабында: «Біз бұқара санасындағы діншілдіктің артуына әзір болуымыз керек, онда тұрған қатерлі ештеңе жоқ. Жалпы дін өздігінен өнегелі ақиқаттан бөтен ештеңе үйретпейді. Жалғыз-ақ, бізге қауіп төндіретіні діни біліміміздің деңгейі онша жоғары болмай отырғаны»-деп жазады.

Бүгінгі жасөспірім ертеңгі азаматтар дін туралы білім алуға, тануға құқылы. Сондақтан еліміздің тарихы мен мәдениетін және дінін танып, біліп өзге мәдениет өкілдерімен озық дәрежеде өзіндік, қоғамдық пікір қалыптастыра алғанда ғана Отанын сүйгіш, ұлтжанды, қоғамға пайдалы азаматтар тәрбиелей аламыз.


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: История

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 9 класс

Скачать
Абай мен Ш?к?рімні? діни м?ралары.

Автор: Нагыметжанова Карлы?аш Мурат?азыевна

Дата: 25.02.2015

Номер свидетельства: 178388

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства