kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

"Темір ж?не оны? ?осылыстары"

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Темір ж?не оны? ма?ызды ?осылыстары
Саба?ты? т?рі: Кіріктірілген саба?. 
Саба?ты? ма?саты: Темір металы ж?нінде білімдерін ке?ейту, о?ушыларды?  білімдерін ж?йелендіру, п?нге деген бірт?тас к?з?арас ?алыптастыру. 
Саба?ты? міндеті: 
Білімділік:Темір элементін жан – жа?ты зерттеу ар?ылы темір, оны? ?осылыстары,?олданылуы, ма?ызы ж?нінде білімдерін ке?ейту. 
Дамытушылы?:О?ушыларды? ойлау, ?орытындылау, ж?йелеу ?абілеттерін дамыту. 
Т?рбиелік:О?ушыларды? шы?армашылы? м?мкіндігін дамыту, ?абілетін арттыру, ?осымша материалдар ар?ылы эстетикалы? т?рбие беру. 
К?рнекілік: Слайдтар (интернеттен алын?ан материалдар), электронды о?улы? (9 сынып химия ), металдар коллекциясы, таби?и минералдар коллекциясы, периодты? кесте, суреттер, реактивтер,интерактивті та?та. 

  1. ?йымдастыру. Амандасу,о?ушыларды? к??іл к?йін саба??а аудару
  2. ?йге берілген тапсырманы тексеру.

Блиц турнир:

  1. Алюминий?а сипаттама беру?
  2. Алюминий неше валентті?
  3. Алюминий оксидіні? формуласы?
  4. Алюминий оксиді ?андай т?сті?
  5. Алюминий ?андай элементке жатады?
  6. Алюминий гидроксидіні? физикалы? ?асиеті ?андай?
  7. Алюминий гидроксидін не себепті амфотерлі ?осылыс?а жат?ызады?
  8. Алюминийді ?айда ?олдану?а болады?
  9. Алюминий сульфатына сода ерітіндісін ?ос?анда не т?зіледі?

Жа?а та?ырыпты т?сіндіру: 
                       Машина мен тракторды? жаны,

            ?ара металлургияны? наны, ол не?     (Темір) 

Темір десек бізді? к?з алдымыз?а шойын мен болат келеді «Жер бетінде темір жойылып кетсе,не болады деп елестетсек, к?шелерде с?мды? к?рініс темір жол да,поездар да, машиналар да жо?, к?пірлер ?йіндіге айнал?ан,?сімдіктер семіп,?ле баста?ан.Адам денесіндегі 3г темір жойылса, тіршілігін то?татып, ?ліп ?алар еді.»,б?л к?ріністі суреттеген, темірді? ма?ыздылы?ын айт?ан ата?ты минералог, академик А.Е.Ферсман. 

Темір периодты? ж?йеде: 
4-период, 4 - ?атар, 8 - топ, ?осымша топша, реттік н?мірі 26. 
26 электрон, 26 протон, салыстырмалы атомды? массасы 56, 30 нейтрон. 
4 электронды? ?абат, 2)8)14)2), электронды? конфигурациясы 
1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2 
Тоты?у д?режесі 0,+2,+4, кейде +6; тоты?сыздандыр?ыш болып табылады.(слайд) 
Физикалы? ?асиеті: А? с?р т?сті, металды? жылтыры бар, то? пен жылуды жа?сы ?ткізетін, магнитке тартылатын, ж?мса?, созыл?ыш металл. Ты?ызды?ы 7,864 г/см3, бал?у t0 ?15390С. 
Осыдан 2000 жыл б?рын ?ытай ?алымы Сума Тзян магниттік компасты тап?ан. Ол темірді? магниттік ?асиетіне с?йенген.Магниттік ?асиеті к?шті металдар: темір, никель, кобальт. Ферромагнетиктерден магнит ??ралы, компас жасалады. Радиотехникада, электротехникада ?олданылады. 
Темірді? 7690С дейін магниттік ?асиеті са?талады.(таблица) 
Темірді ертеде «Аспан тасы» деп ата?ан. Жер бетіне жылына мы?да?ан метеорит б?лшектері т?седі, оларды? ??рамында 90% темір бар. Е? ?лкен метеорит 1920 ж Америкадан табыл?ан,салма?ы 60т.1895 жылыГренландия м?зда?ынан салма?ы 34т темір метеорит табыл?ан,?азір Нью-Иоркте са?талуда.Темір к?н ж?йесінде е? к?п тара?ан элемент.Жер ядросыны? 90%темір ??райды.Жер мантиясында 12%,жер ?ыртысында 5%темір бар.Жер ?ыртысында таралуы бойынша -6 орында. 

Темірді? ма?ызды ?осылыстары.
Темір (ІІ) оксиді немесе (FeO) – негіздік оксид, о?ай тоты?атын ?ара                                          ?нта?, оны мына реакция бойынша алады:
Fe 2O3 + CO = 2FeO + CO2
?ыш?ылдармен ж?не ?ыш?ылды? оксидтермен ?рекеттесіп т?з т?зеді:
1) Fe O + 2HCl = Fe Cl2 + H 2O
2) Fe O + CO2 = Fe CO3
Темір (ІІІ) оксиді Fe 2O3 – амфотерлі оксид, біра? негіздік ?асиеті басымдау, е? т?ра?ты оксид, ?ызыл-?о?ыр т?сті, минералы гематит.
І. Алынуы: 1) 2Fe(OH)3 = Fe 2O3 + 3H 2O
2) 3Fe + 2O2 = Fe 3O4
3) 3Fe + 4HOH = Fe 3O4 + 4H2
ІІ. Химиялы? ?асиеттері:
?ыш?ылмен: Fe 2O3 + 3H 2SO4 = Fe 2(SO4)3 + 3H 2O
?ыш?ылды? оксидпен: Fe 2O3 + 3SO3 = Fe 2(SO4)3
негізбен: Fe 2O3 + 2NaOH = 2NaFeO2 + H 2O
Темірді? гидроксидтері. 
Темірді? ІІ ж?не ІІІ валентті оксидтеріне екі т?рлі гидроксидтері с?йкес келеді.Fe (II) гидроксиді – а? т?сті, ал Fe (III) гидроксиді – ?ызыл-?о?ыр т?сті. Олар суда ерімейтін заттар.
І. Алынуы. FeCl2 + 2NaOH = Fe(OH)2 + 2NaCl
FeCl3 + 2NaOH = Fe(OH)3 + 3NaCl
4Fe(OH)2 + O2 + 2H 2O = 4Fe(OH)3
О?ушылар презентация?а дайындал?анша  есеп шы?арылады

1. Темірді? таби?атта минералдарды FeO, FeS пиритті? ??рамында?ы темірді? массалы? ?лесін есепте
2. Массасы 50г. темір (III) оксидін алу ?шін темір (III) гидрооксидіні? ?анша грамм ?ыздыру ?ажет. 
Тарихшы: 
Темірді? ашылу тарихы: 
Месопотамия ?ркениетті метеориттік темірді білген. олар б.з.д. ІІІ мы?жылды?та темірді ?олданып оны «аспаннан т?скен от» деп ата?ан. Оны? ??ймасынан ?ару-жара?, ?семдік б?йымда жаса?ан. Египет фараоны ІІ Рамзес хеттер патшасына (б.з.д. 2500 жыл) жаз?ан хатында кендерді тоты?сыздандыру ар?ылы темір алу туралы м?ліметтер бар. Жер бетінде темір алтыннанда ба?алы бол?ан уа?ыттар болды. "Темір ?асыры” деген терминді ?ылым?а ХІХ ?асырды? басында дат ?алымы Томсен енгізді. Б?л темір металлургиясы дами баста?ан кез. ?йгілі дамаск болаты Шы?ыста тіпті Аристотель (б.з.д. І??) кезінде жасал?ан. Болат ?ылыш жасау ??пияда са?талып келді. 
Делидегі темір ба?ана (б.э.д. І?-? ?асыр) 
(Дели) Индияда б.э.д. І?-? ?асырда 415 жылы т?р?ызыл?ан темір ба?ана биіктігі 7 метр, салма?ы 6,5 тонна 99,72% таза темірден т?рады, осынша уа?ыт таттанбауыны? себебін ?алымдар аны?тай алмай отыр.(слайд) 
Эйфель м?нарасы 
1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып м?нара ??рылысын ая?тады. Париж эмблемасына айнал?ан м?нара биіктігі 300 метр, таза темір металынан т?рады. 
(Слайд) 
Биолог:Темірді? биологиялы? ма?ызы. 
Адам денесінде темір ??рамы 3-7 гр дейін (ткань, ?ан, ішкі органдарда) болады. Темір бізді? организмге тама? ар?ылы келеді. Адам а?засына т?уліктік ?ажеттілігі:

Балалар 4 жастан бастап-18 мг

Ересек ер адамдар-10 мг

Ересек ?йел адамдар-18 мг

Екі ?абат ?йел адамдар-33 мг

Б?лшы?ет белогы – миоглобин, ??рамында Fe+3 катионы етке ?ыз?ылт т?с береді. ?ан белогы – гемоглобин, ??рамында Fe+2 катионы, ?ан?а ?ызыл т?с береді, с?йек кемігінде т?зіледі. 
Темір барлы? жасыл ?сімдіктер ??рамына кіреді, хлорофилл т?зуге, тыныс алу?а ?атысады. 
Адам а?засында темір м?лшері жетіспеуінен –?ан азды?(анемия ауруы пайда болады. Ол д?рыс тама?танбаудан,экологиялы? себептерден,?лсіреу,к?п ?ан кету т.б. пайда болады. 
Темірді? е? к?п м?лшері мына ?сімдіктер, та?амдар ??рамында: 
Итм?рын т?нбасы ,орамжапыра? ,алма ,?ара шие ,сиыр еті малды? бауырында 
ХимикТемір, оны? ?осылыстарыны? ?олданылуы: 
Магнетит, гемотит, лимонит – шойын ж?не болат ?ндіру ?шін. 
Пирит – к?кірт ?ыш?ылын ?ндіру ?шін 
Темір купоросы - ?сімдік зиянкестеріне ?арсы к?ресте, минералды бояулар жасауда, а?аш ??деу ?шін ?олданылады. 
Темір ?осылыстары ?ан аздылы?, ?лсіздік кезінде д?рі ретінде беріледі. 
Болат пен шойын техникада, т?рмыста ?олданылады. 
Темір хлориді (ІІІ) – суды тазарту ?шін, мата бояу ?шін ?олданылады. 
Темір сульфаты (ІІІ) суды тазарту ?шін еріткіш ретінде ?олданылады. 

Бекіту. «Сен ма?ан, мен са?ан». Топтар ?зара бір - бірлеріне жа?а саба?тан с?ра?тар кояды.
?осымша м?ліметтер.(м??алім с?зі)
Жер бетінде темір алтыннанда ба?алы бол?ан уа?ыттар болды. "Темір ?асыры” деген терминді ?ылым?а ХІХ ?асырды? басында дат ?алымы Томсен енгізді. Б?л темір металлургиясы дами баста?ан кез. ?йгілі дамаск болаты Шы?ыста тіпті Аристотель (б.з.д. І??) кезінде жасал?ан. Болат ?ылыш жасау ??пияда са?талып келді. 
Делидегі темір ба?ана (б.э.д. І?-? ?асыр) 
(Дели) Индияда б.э.д. І?-? ?асырда 415 жылы т?р?ызыл?ан темір ба?ана биіктігі 7 метр, салма?ы 6,5 тонна 99,72% таза темірден т?рады, осынша уа?ыт таттанбауыны? себебін ?алымдар аны?тай алмай отыр. 
Эйфель м?нарасы 
1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып м?нара ??рылысын ая?тады. Париж эмблемасына айнал?ан м?нара биіктігі 300 метр, таза темір металынан т?рады. 
1.Де?гейлік тапсырмалар 
І. «?ана?ат» 
1. Реакцияны ая?та, те?естір. 
Fe+O2 → 
Ca+Cl2 → 
Mg+S → 
2. Ион алмасу реакциясын ая?та, толы? ?ыс?артыл?ан ионды? те?деуін жаз 
Ba Cl2+ H2SO4 → 
3. Массасы 80 г кальцийді? зат м?лшерін тап. 
ІІ. «Талап» 
1. Ca →CaO→Ca (OH)2 →CaSO4 ?згерістерді ж?зеге асыру?а м?мкін болатын 
химиялы? реакцияларды жаз. 
2. 80г кальций жан?анда ж?мсалатын оттегі ж?не ауа к?лемін тап. 
3. Реакцияларды ая?та, те?естір. 
Al (OH)3 → Al2O3+? 
Mg+HCl →Mg Cl2+? 
ІІІ. "Тере? ой” 
30г натрий алюминаты ?анша к?лем к?міртек (І?) оксидімен ?рекеттесе алады? 
 2NaAlO2+CO2=Na2CO3+Al2O3 V(CO2) ?.ж. →? 
2. 200г 15%-тік натрий хлоридімен к?міс нитраты ?рекеттескенде ?анша г к?міс хлориді т?зіледі. NaCl+AgNO3=NaNO3+AgCl↓ 
3. KСlO3 →KCl+O2 те?деуіндегі барлы? коэфициенттер жиынты?ын тап. 

2. С?йкестендіру тесті.

Формуласы

Аталуы
 

Fe Cl2

Пирит

FeS2

Темір карбонаты

Fe(OH)2

Темір (III) гидроксиді

Fe(OH)3

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«"Темір ж?не оны? ?осылыстары"»

Сабақтың тақырыбы: Темір және оның маңызды қосылыстары
Сабақтың түрі: Кіріктірілген сабақ. 
Сабақтың мақсаты: Темір металы жөнінде білімдерін кеңейту, оқушылардың білімдерін жүйелендіру, пәнге деген біртұтас көзқарас қалыптастыру. 
Сабақтың міндеті: 
Білімділік:Темір элементін жан – жақты зерттеу арқылы темір, оның қосылыстары,қолданылуы, маңызы жөнінде білімдерін кеңейту. 
Дамытушылық:Оқушылардың ойлау, қорытындылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту. 
Тәрбиелік:Оқушылардың шығармашылық мүмкіндігін дамыту, қабілетін арттыру, қосымша материалдар арқылы эстетикалық тәрбие беру. 
Көрнекілік: Слайдтар (интернеттен алынған материалдар), электронды оқулық (9 сынып химия ), металдар коллекциясы, табиғи минералдар коллекциясы, периодтық кесте, суреттер, реактивтер,интерактивті тақта.. 

  1. Ұйымдастыру. Амандасу,оқушылардың көңіл күйін сабаққа аудару

  2. Үйге берілген тапсырманы тексеру.

Блиц турнир:

  1. Алюминийға сипаттама беру?

  2. Алюминий неше валентті?

  3. Алюминий оксидінің формуласы?

  4. Алюминий оксиді қандай түсті?

  5. Алюминий қандай элементке жатады?

  6. Алюминий гидроксидінің физикалық қасиеті қандай?

  7. Алюминий гидроксидін не себепті амфотерлі қосылысқа жатқызады?

  8. Алюминийді қайда қолдануға болады?

  9. Алюминий сульфатына сода ерітіндісін қосқанда не түзіледі?

Жаңа тақырыпты түсіндіру: 
  Машина мен трактордың жаны,

қара металлургияның наны, ол не? (Темір) 

Темір десек біздің көз алдымызға шойын мен болат келеді «Жер бетінде темір жойылып кетсе ,не болады деп елестетсек, көшелерде сұмдық көрініс темір жол да,поездар да, машиналар да жоқ, көпірлер үйіндіге айналған,өсімдіктер семіп ,өле бастаған.Адам денесіндегі 3г темір жойылса , тіршілігін тоқтатып , өліп қалар еді.» ,бұл көріністі суреттеген , темірдің маңыздылығын айтқан атақты минералог , академик А.Е.Ферсман. 

Темір периодтық жүйеде: 
4-период, 4 - қатар, 8 - топ, қосымша топша, реттік нөмірі 26. 
26 электрон, 26 протон, салыстырмалы атомдық массасы 56, 30 нейтрон. 
4 электрондық қабат, 2)8)14)2), электрондық конфигурациясы 
1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2 
Тотығу дәрежесі 0,+2,+4, кейде +6; тотықсыздандырғыш болып табылады.(слайд) 
Физикалық қасиеті: Ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, тоқ пен жылуды жақсы өткізетін, магнитке тартылатын, жұмсақ, созылғыш металл. Тығыздығы 7,864 г/см3 , балқу t0 ═15390С. 
Осыдан 2000 жыл бұрын Қытай ғалымы Сума Тзян магниттік компасты тапқан. Ол темірдің магниттік қасиетіне сүйенген.Магниттік қасиеті күшті металдар: темір, никель, кобальт. Ферромагнетиктерден магнит құралы, компас жасалады. Радиотехникада, электротехникада қолданылады. 
Темірдің 7690С дейін магниттік қасиеті сақталады.(таблица) 
Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған. Жер бетіне жылына мыңдаған метеорит бөлшектері түседі, олардың құрамында 90% темір бар. Ең үлкен метеорит 1920 ж Америкадан табылған,салмағы 60т .1895 жылыГренландия мұздағынан салмағы 34т темір метеорит табылған ,қазір Нью-Иоркте сақталуда.Темір күн жүйесінде ең көп тараған элемент.Жер ядросының 90%темір құрайды.Жер мантиясында 12%,жер қыртысында 5%темір бар.Жер қыртысында таралуы бойынша -6 орында. 

Темірдің маңызды қосылыстары.
Темір (ІІ) оксиді немесе (FeO) – негіздік оксид, оңай тотығатын қара ұнтақ, оны мына реакция бойынша алады:
Fe 2O3 + CO = 2FeO + CO2
Қышқылдармен және қышқылдық оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді:
1) Fe O + 2HCl = Fe Cl2 + H 2O
2) Fe O + CO2 = Fe CO3
Темір (ІІІ) оксиді Fe 2O3 – амфотерлі оксид, бірақ негіздік қасиеті басымдау, ең тұрақты оксид, қызыл-қоңыр түсті, минералы гематит.
І. Алынуы: 1) 2Fe(OH)3 = Fe 2O3 + 3H 2O
2) 3Fe + 2O2 = Fe 3O4
3) 3Fe + 4HOH = Fe 3O4 + 4H2
ІІ. Химиялық қасиеттері:
Қышқылмен: Fe 2O3 + 3H 2SO4 = Fe 2(SO4)3 + 3H 2O
қышқылдық оксидпен: Fe 2O3 + 3SO3 = Fe 2(SO4)3
негізбен: Fe 2O3 + 2NaOH = 2NaFeO2 + H 2O
Темірдің гидроксидтері. 
Темірдің ІІ және ІІІ валентті оксидтеріне екі түрлі гидроксидтері сәйкес келеді.Fe (II) гидроксиді – ақ түсті, ал Fe (III) гидроксиді – қызыл-қоңыр түсті. Олар суда ерімейтін заттар.
І. Алынуы. FeCl2 + 2NaOH = Fe(OH)2 + 2NaCl
FeCl3 + 2NaOH = Fe(OH)3 + 3NaCl
4Fe(OH)2 + O2 + 2H 2O = 4Fe(OH)3
Оқушылар презентацияға дайындалғанша есеп шығарылады

1. Темірдің табиғатта минералдарды FeO, FeS пириттің құрамындағы темірдің массалық үлесін есепте
2. Массасы 50г. темір (III) оксидін алу үшін темір (III) гидрооксидінің қанша грамм қыздыру қажет. 
Тарихшы: 
Темірдің ашылу тарихы: 
Месопотамия өркениетті метеориттік темірді білген. олар б.з.д. ІІІ мыңжылдықта темірді қолданып оны «аспаннан түскен от» деп атаған. Оның құймасынан қару-жарақ, әсемдік бұйымда жасаған. Египет фараоны ІІ Рамзес хеттер патшасына (б.з.д. 2500 жыл) жазған хатында кендерді тотықсыздандыру арқылы темір алу туралы мәліметтер бар. Жер бетінде темір алтыннанда бағалы болған уақыттар болды. "Темір ғасыры” деген терминді ғылымға ХІХ ғасырдың басында дат ғалымы Томсен енгізді. Бұл темір металлургиясы дами бастаған кез. Әйгілі дамаск болаты Шығыста тіпті Аристотель (б.з.д. ІҮғ) кезінде жасалған. Болат қылыш жасау құпияда сақталып келді. 
Делидегі темір бағана (б.э.д. ІҮ-Ү ғасыр) 
(Дели) Индияда б.э.д. ІҮ-Ү ғасырда 415 жылы тұрғызылған темір бағана биіктігі 7 метр, салмағы 6,5 тонна 99,72% таза темірден тұрады, осынша уақыт таттанбауының себебін ғалымдар анықтай алмай отыр.(слайд) 
Эйфель мұнарасы 
1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып мұнара құрылысын аяқтады. Париж эмблемасына айналған мұнара биіктігі 300 метр, таза темір металынан тұрады. 
(Слайд) 
Биолог:Темірдің биологиялық маңызы. 
Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін (ткань, қан, ішкі органдарда) болады. Темір біздің организмге тамақ арқылы келеді. Адам ағзасына тәуліктік қажеттілігі:

Балалар 4 жастан бастап-18 мг

Ересек ер адамдар-10 мг

Ересек әйел адамдар-18 мг

Екі қабат әйел адамдар-33 мг

Бұлшықет белогы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы етке қызғылт түс береді. Қан белогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанға қызыл түс береді, сүйек кемігінде түзіледі. 
Темір барлық жасыл өсімдіктер құрамына кіреді, хлорофилл түзуге, тыныс алуға қатысады. 
Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы пайда болады. Ол дұрыс тамақтанбаудан,экологиялық себептерден,әлсіреу ,көп қан кету т.б. пайда болады. 
Темірдің ең көп мөлшері мына өсімдіктер, тағамдар құрамында: 
Итмұрын тұнбасы ,орамжапырақ ,алма ,қара шие ,сиыр еті малдың бауырында 
ХимикТемір, оның қосылыстарының қолданылуы: 
Магнетит, гемотит, лимонит – шойын және болат өндіру үшін. 
Пирит – күкірт қышқылын өндіру үшін 
Темір купоросы - өсімдік зиянкестеріне қарсы күресте, минералды бояулар жасауда, ағаш өңдеу үшін қолданылады. 
Темір қосылыстары қан аздылық, әлсіздік кезінде дәрі ретінде беріледі. 
Болат пен шойын техникада, тұрмыста қолданылады. 
Темір хлориді (ІІІ) – суды тазарту үшін, мата бояу үшін қолданылады. 
Темір сульфаты (ІІІ) суды тазарту үшін еріткіш ретінде қолданылады. 

Бекіту. «Сен маған, мен саған». Топтар өзара бір - бірлеріне жаңа сабақтан сұрақтар кояды.
Қосымша мәліметтер.(мұғалім сөзі)
Жер бетінде темір алтыннанда бағалы болған уақыттар болды. "Темір ғасыры” деген терминді ғылымға ХІХ ғасырдың басында дат ғалымы Томсен енгізді. Бұл темір металлургиясы дами бастаған кез. Әйгілі дамаск болаты Шығыста тіпті Аристотель (б.з.д. ІҮғ) кезінде жасалған. Болат қылыш жасау құпияда сақталып келді. 
Делидегі темір бағана (б.э.д. ІҮ-Ү ғасыр) 
(Дели) Индияда б.э.д. ІҮ-Ү ғасырда 415 жылы тұрғызылған темір бағана биіктігі 7 метр, салмағы 6,5 тонна 99,72% таза темірден тұрады, осынша уақыт таттанбауының себебін ғалымдар анықтай алмай отыр. 
Эйфель мұнарасы 
1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып мұнара құрылысын аяқтады. Париж эмблемасына айналған мұнара биіктігі 300 метр, таза темір металынан тұрады. 
1.Деңгейлік тапсырмалар 
І. «Қанағат» 
1. Реакцияны аяқта, теңестір. 
Fe+O2 → 
Ca+Cl2 → 
Mg+S → 
2. Ион алмасу реакциясын аяқта, толық қысқартылған иондық теңдеуін жаз 
Ba Cl2+ H2SO4 → 
3. Массасы 80 г кальцийдің зат мөлшерін тап. 
ІІ. «Талап» 
1. Ca →CaO→Ca (OH)2 →CaSO4 өзгерістерді жүзеге асыруға мүмкін болатын 
химиялық реакцияларды жаз. 
2. 80г кальций жанғанда жұмсалатын оттегі және ауа көлемін тап. 
3. Реакцияларды аяқта, теңестір. 
Al (OH)3 → Al2O3+? 
Mg+HCl →Mg Cl2+? 
ІІІ. "Терең ой” 
30г натрий алюминаты қанша көлем көміртек (ІҮ) оксидімен әрекеттесе алады? 
2NaAlO2+CO2=Na2CO3+Al2O3 V(CO2) қ.ж. →? 
2. 200г 15%-тік натрий хлоридімен күміс нитраты әрекеттескенде қанша г күміс хлориді түзіледі. NaCl+AgNO3=NaNO3+AgCl↓ 
3. KСlO3 →KCl+O2 теңдеуіндегі барлық коэфициенттер жиынтығын тап. 

2. Сәйкестендіру тесті.

Формуласы

Аталуы

Fe Cl2

Пирит

FeS2

Темір карбонаты

Fe(OH)2

Темір (III) гидроксиді

Fe(OH)3

Гематит 

FeSO4

темір гидрокарбонаты

FeCO3

калий ферраты

NaFeO2

темір хлориді

Fe2O3

темір (II) гидроксиді

K2FeO4

темір сульфаты

Fe(HCO3)2

натрий ферриті


3. Тест. ( 3топқа беріледі)
1. Темірдің табиғатта тараған маңызды қосылысы?
А) Магнетит ә) пирит б) гематит в) хлорид
2. Темір қандай жай заттармен әрекеттеседі?
А) Н2 N2 Ar ә) Pb Hg Au б) O2 S CL2 в) Ca Mg Al
3. Темір адам ағзасында ненің құрамында болады?
А) қанның құрамында ә) терінің құрамында
Б) сүйектің құрамында в) майдың құрамында
4.Темір оксидері
н қандай мақсатта қолданылады?
А) темір оксидтерінен темір қорыту
ә) сілті алу үшін
б) қант алу үшін

в) ағаштарға жақсы қорғағыш ретінде
5. Темірді зертханада алу әдісі:
А) оксидтерін тотықсыздандырып
ә) алюминотермиялаумен
б) электролизбен
в) пиролизбен

6.Қанның құрамында кездесетін металл?

А) алтын ә)темір б) күміс в) сынап

7. Темірдің қанша % гемоглабиннің құрамында кездеседі

А) 62 ә) 43 б) 65 в)73

8.Темірдің нейтрон саны қанша

А) 56 ә) 26 б)30 в) 27

9) Темір III гидроксидінің түсі

А)ақ ә) қызыл-қоңыр б) қызыл в) қоңыр

10. Алюминотермия әдісімен алынатын металл

А) хром ә) кальций б) барий в) магний

Тест жауабы:

1. А 2.Б 3. А 4.А 5.А 6.Ә 7. Б 8.Б 9.Ә 10.А

4. Болжау картасы

Р/с


Сұрақтар

FeO

Fe2O3

Cіздің қосылысыңыз

А) оксид

Ә) гидроксид

Б) тұз




Қосылыстағы байланысы

А) ковалентті полюсті

Ә) ковалентті полюссіз

Б) иондық




Сіздің қосылысыңыздағы темір

А) екі валентті

Ә)үш валентті

Б) сегіз валентті




Заттың агрегаттық күйі

А) газ

Ә)сұйық

Б) қатты




Сіздің қосылысыңыз әрекеттеседі

А)сутек

Ә) сілтімен

Б) қышқылмен

В)бейметалмен

Г) қыздырғанда ыдырайды

Ғ) металмен




I – топ: Темірге байланысты мақал-мәтел айту.
II – топ: Бес жолды өлең.
III – топ: Тәжірибе ( темір мен күкірт қоспасы).
5. Қорытынды. Сабақты қорытындылау үшін тақтада екі белгінің тұсына стикермен жазады,темірдің таңбасының жанына темір туралы не білгендерін, сұрақ белгінің жанына сабақ барысында түсінбеген сұрақтарын жазады.

Үй тапсырмасы: 125 бет (А) есеп шығару 






Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Химия

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 9 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
"Темір ж?не оны? ?осылыстары"

Автор: Коянбаева Шолпан Умурхановна

Дата: 11.05.2016

Номер свидетельства: 325383

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства