К?ні
Саба?ты? та?ырыбы: Элементтерді? валенттіліктері бойынша химиялы? ?осылыстарды? формуласын ??ру.
Саба?ты? ма?саты: Білімділік: Белгілі валенттілігі бойынша екі элементтен т?ратын затты? формуласын ??растыру?а ?йрету. Дамытушылы?: Химиялы? ?осылыстарды? формуласын ??ру?а есептер шы?ара отырып ойларын тере? дамыту. Т?рбиелік: ?з еркімен ж?мыс жасау?а, ойын жеткізе білуге т?рбиелеу.
??рал − жабды?тар: Химиялы? та?балар ж?не элементтерді? салыстырмалы атомды? массасы берілген кесте.
Саба?ты? т?рі: жеке ж?мыстар.
Саба?ты? ?діс-т?сілдері: ?з еріктерімен ж?мыс жасау.
Тірек білім мен біліктер: Элементтерді? химиялы? та?басын білу,салыстырмалы молекулалы? массаны аны?тау, индекс, коэффициент, е? кіші орта? еселік.
О?ушылардан валенттілікті? аны?тамасын ж?не бір, екі, ?ш т.б. валентілік, ауыспалы валенттік к?рсететін элементтерді с?раймын. Содан со? о?ушылар?а химиялы? элементтерді? валенттілігін формуласы бойынша аны?тау білігін бекіту ма?сатында т?мендегі ж?мысты орындатамыз.
Т?менде екі элементтен т?ратын формулалар берілген, формулаларды к?шіріп, осы ?осылыста?ы ?рбір элементті? валенттілігін к?рсетіп жаз.
І н?с?а: I) SiH4, HCl, H2S; 2) MgO, H2O, N2O3,
ІІ н?с?а: 1) PH3, HI, H2O; 2) N2O5, Na2O, CaO,
IІІ н?с?а: I) HBr, CH4, NH3; 2) Cu2O, BaO, NO2,
М?нан кейін екі химиялы? элементтен т?ратын ?осылысты? формуласын валенттілігі бойынша ??растыру алгоритмін ?сынамыз:
1. Элементтерді? та?баларын жазу: FeO; CІO; III II VII II
2. ?рбір элемент белгісіні? ?стіне валенттігін ?ою: Fe O; Cl O;
3. Валенттік м?ндеріні? е? кіші орта? еселігін табу: 3*2=6 7*2=14
4. ?осылыста?ы элементтер атомдарыны? ?атынастарын табу: 6:3=2 14:7=2
6:2=3 14:2=7
5. Элементтерді? индекстерін жазу: Fe2 O3 ; Cl2 O7 ;
6. ?осылысты? формуласын жазу: Fe2O3, Cl2O7
О?ушыларды осы алгоритм бойынша валенттілігі белгілі ?осылыстарды? формулаларын ??растыра білуге да?дыландыру ?шін тапсырмаларды орындатамыз.
Мына элементтерді? оттегімен ?осылыстарыны? формуласын ??растыры?дар
І н?с?а: Na, Cl (V), S(VI), Mg, ІІ н?с?а: Zn, H, Ba, S (IV),
IІІ н?с?а: N (V), AI, C (IV), P (V), IV н?с?а: Ag, Mn (IV), Fe (III), Ca.
1.Т?мендегі формулалардан бір,екі,?ш,т?рт,бес, валентті элементтерді б?ліп жазы?дар:
Na2O, HCI, CI2O5, PH3, Fe2O3; CrO3, MgO, ZnO, SiO2, As2O5.
2.Натрийді?, магнийді? оттегімен, сутегіні? хлормен (І), азотпен (ІІІ), ?осылыстарыны? формулаларын жазы?дар.
3.Мына металдарды? хлормен (І) ?осылыстарыны? формуласын жазы?дар: алюминий; калий; мыс;
4.Натрийді?: к?кіртпен (ІІ); азотпен (ІІІ), хлормен (І) ?осылыстарыны? формулаларын жазы?дар.
5.Рим саны ар?ылы элементтерді? валенттігі? к?рсеті?дер.
а) хлоридтерде, егер хлор бір валентті болса: AICI3, BaCI2, KCI;
?) сульфидтерде, егер к?кірт екі валентті болса: Na2S, ZnS, Cr2O3;
б) иодидтерде, егер иод бір валентті болса: AIJ3, CaJ2, KJ,
6.Темір – ауыспалы валенттілік к?рсететін химиялы? элемент. Темірді? (ІІ),(ІІІ) оттегімен, к?кіртпен (ІІ), хлормен (І) ?осылыстарыны? формуласын жазы?дар.
7.Азот оттегімен ?осылысында бірден беске дейін валенттілік к?рсете алады. Азот оксидтеріні? формулаларын жазы?дар.
8.Марганец оттегімен ?осылыстарында 2,3,4,6,7 валенттілік к?рсетеді. Марганец оксидте- ріні? формулаларын жазы?дар.
9.Хлор оттегімен мынадай ?осылыстар т?зеді: СІО3, СІ2О, СІ2О7, СІО2. ?рбір ?осылыста?ы
