kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

К?мірсулар

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: §8. К?мірсулар ж?не майлар

Саба?ты? ма?саты

Білімділік

О?ушылар?а  к?мірсулар ж?не майлар  туралы   т?сінік беру, оларды? ма?ызына ?ызметіне  то?талып ?ту.

Дамытушылы?

О?ушылар?а  к?мірсулар ж?не майлар  туралы білімдерін жетілдіру, шыгармашылы? ?абілеттерін дамыту, білімдерін шы?дау.

Т?рбиелік

О?ушылар?а к?мірсуларды к?п м?лшерде пайдаланудан ?ор?ау эстетикалы?, салауатты ?мір салтына ойын еркін жеткізуге т?рбиелеу                                                                                                                                            

Саба?ты? типі:  Д?ст?рлі

Саба?ты? т?рі:  Аралас саба?

Саба?ты? ?ту ?дісі: СТО элементтері ,ауызша, баяндау, с?ра? жауап,

Саба?ты? к?рнекілігі: Кесте, сурет, муляж, интерактивті та?та.

Саба?ты? п?н аралы? байланысы: География, химия.

Саба?ты? барысы:

 І. ?йымдастыру кезе?і

С?лемдесу, т?гелдеу о?ушы назарын саба??а аудару, сыныпты ?алып?а келтіру.

ІІ. ?йтапсырмасын с?рау.

1. Берілген т?стер  бойынша элементтерге сипаттама беріні?іздер.

І топ   «Макроэлементтер» тобы               ІІ топ  «Микроэлементтер»  тобы
















 
















 

2. Лотерия  ойыны.

Шарты: ?р топ   ?яшы?та?ы с?ра?тар?а жауап береді.

1.Тірілік ??рамына енетін элементтерді? барлы?ы ?андай топтар?а б?лінеді?

2.Жасуша дегеніміз не? (Тірі а?заларды? е? кіші б?лшегі)

3.Таби?атта?ы элементтерді? ??рылысын, ??рамын аны?тап, белгілі бір ж?йеге келтірген ?алым кім? (Д.И. Менделеев)

4. Д.И.Менделеев периодты? ж?йені аш?ан уа?ытта ?анша элемент белгілі еді? (63)

5. Ион т?рінде кездесетін элементтер: (K, Ca, Mg, Na.)

6.Биоэлементтерді ата?  P,S, O, H, C,N.

7. Неліктен O,H,C,N элементтерін макроэлементтер деп атайды? (Жасушада 98%)

8.Тірі жасушаны? ??рамында?ы эелменттер санын ата? (80-ге жуы? )

3. Ж?мба?тарды шешіп, ?аза?, орыс, латын тілінде ата?дар.

1.?ара меллургия жанымын,

Адам, машина, тракторды? ?анымын

YIII ?осымша топшада болсамда,

Металл атаулыны? е? к?п ?олданатын санымын (Темір-Железо-Феррум )

2. ?зім газбын, менімен демаласы?,

Жо? болса  ауа жетпей ?иналасы?  (Оттегі- кислород-Оксигениум)

3.Е? же?іл элемент саналады,

Периодты? ж?йе осыдан басталады. (Сутегі- Водород- Гидрогениум)

4.?зі ауыр метал?а жатады,

Балалар осы металл ??й?ан са?амен атады. (?ор?асын-Свинец- Плюмбум)

5. Аспанда?ы айды осы элементпен те?естіреді,

Салма?ты адамды ма?таумен келістіреді. (К?міс-Серебро- Аргентум)

ІІІ. ?ткен саба?ты пысы?тау

І?. Жа?а саба?ты баяндау.

      Жасуша ??рамында к?мірсулар, майлар, липидтер, н?руыздар, нуклеин ?ыш?ылдары, тб т?різдіа?залы? заттар болады. Олар таби?атта тек тірі а?заларда ?анакездесетін бол?анды?тан органикалы? заттар деп атал?ан Жасушаны?ы а?залы? заттары негізінен бірімен бірі тізбектеліп ?осыла алатынк?міртегі, сутегі, оттегі, азот, к?кірт, фосфор  атомдарынан т?зіледі.

     К?мірсубарлы? тірі а?залар жасушаларыны? ??рамында болатын органикалы? зат. Олар жасыл ?сімдіктерді? жасушаларында?ы фотосинтез ?дерісінде т?зіледі.К?мірсулар малекуласы к?міртегі, сутегі, оттегіні? атомдарынан т?зіледі.

  • К?мірсуларды? жалпы формуласы Cn (H2 O)n
  • С3H6O3
  • С4H8O4
  • С5H10O5
  • С6H12O6

         К?мірсулар  ?арапайым ж?не к?рделі  болып екі  топ?а б?лінеді.  ?арапайым к?мірсуларды моносахаридтер деп атайды. Олар?а глюкоза, фруктоза, галактоза, рибоза, дезоксирибозалар, т.б.жатады. ?сімдіктер мен жануарлар жасушаларында глюкозам?лшері 0,12% -?а жуы?. Рибоза ж?не дезоксирибоза нуклеин ?ыш?ылдарыны? ??рамына еніп, хромосомалар мен АТФ молекулаларын т?зеді. ?арапайым к?мірсулар суда жа?сы ериді.

      Кейбір к?мірсу молекулалары моносахаридтерді? екі молекуласынан т?зілген. Оларды дисахаридтер деп атайды.

  • Сахароза- ?ант ?ызылшасы
  • Лактоза- с?т ?анты
  • Мальтоза- солодь ?анты

      К?рделі к?мірсулар- полисахаридтер деп атайды. Олар?а крахмал,целлюлоза, гликоген, хитин  жатады. ?сімдік жасушасыны? ??р?а? массасында (крахмал- картоп т?йнегінде) 90%-ына дейін жетеді, ал жануарларда 5%-дан к?п болмайды. Ма?та талшы?ында 98 %  целлюлоза  бар. К?рделі к?мірсулар іс ж?зінде еримейді.

       К?мірсуларды? ?асиеттері ж?не ат?аратын ?ызметтері.

К?мірсуларды? ??рылымды? ?ызметі. ?сімдік жасушасыны? ?абы?ы ты?ыз болады. Оны? беріктігін жасуны?, я?ни целлюлоза ?амтамасыз етеді. Барлы? буыная?тыларды? сырт?ы ?а??асыны? негізі хитиннен ??

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«К?мірсулар »

Сабақтың тақырыбы: §8. Көмірсулар және майлар


Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға көмірсулар және майлар туралы түсінік беру, олардың маңызына қызметіне тоқталып өту.


Дамытушылық

Оқушыларға көмірсулар және майлар туралы білімдерін жетілдіру, шыгармашылық қабілеттерін дамыту, білімдерін шыңдау.



Тәрбиелік

Оқушыларға көмірсуларды көп мөлшерде пайдаланудан қорғау эстетикалық, салауатты өмір салтына ойын еркін жеткізуге тәрбиелеу





Сабақтың типі: Дәстүрлі

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың өту әдісі: СТО элементтері ,ауызша, баяндау, сұрақ жауап,

Сабақтың көрнекілігі: Кесте, сурет, муляж, интерактивті тақта.

Сабақтың пән аралық байланысы: География, химия.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, түгелдеу оқушы назарын сабаққа аудару, сыныпты қалыпқа келтіру.

ІІ. Үйтапсырмасын сұрау.

1. Берілген түстер бойынша элементтерге сипаттама берініңіздер.

І топ «Макроэлементтер» тобы ІІ топ «Микроэлементтер» тобы

Br

Fe

Н

N


Zn

Mg

Cl

С


О

S

I

Ca



К

P

Cu

Na




2. Лотерия ойыны.

Шарты: әр топ ұяшықтағы сұрақтарға жауап береді.

1.Тірілік құрамына енетін элементтердің барлығы қандай топтарға бөлінеді?

2.Жасуша дегеніміз не? (Тірі ағзалардың ең кіші бөлшегі)

3.Табиғаттағы элементтердің құрылысын, құрамын анықтап, белгілі бір жүйеге келтірген ғалым кім? (Д.И. Менделеев)

4. Д.И.Менделеев периодтық жүйені ашқан уақытта қанша элемент белгілі еді? (63)

5. Ион түрінде кездесетін элементтер: (K, Ca, Mg, Na.)

6.Биоэлементтерді ата? P,S, O, H, C,N.

7. Неліктен O,H,C,N элементтерін макроэлементтер деп атайды? (Жасушада 98%)

8.Тірі жасушаның құрамындағы эелменттер санын ата? (80-ге жуық )

3. Жұмбақтарды шешіп, қазақ, орыс, латын тілінде атаңдар.

1.Қара меллургия жанымын,

Адам, машина, трактордың қанымын

YIII қосымша топшада болсамда,

Металл атаулының ең көп қолданатын санымын (Темір-Железо-Феррум )

2. Өзім газбын, менімен демаласың,

Жоқ болса ауа жетпей қиналасың (Оттегі- кислород-Оксигениум)

3.Ең жеңіл элемент саналады,

Периодтық жүйе осыдан басталады. (Сутегі- Водород- Гидрогениум)

4.Өзі ауыр металға жатады,

Балалар осы металл құйған сақамен атады. (Қорғасын-Свинец- Плюмбум)

5. Аспандағы айды осы элементпен теңестіреді,

Салмақты адамды мақтаумен келістіреді. (Күміс-Серебро- Аргентум)

ІІІ. Өткен сабақты пысықтау

ІҮ. Жаңа сабақты баяндау.

Жасуша құрамында көмірсулар, майлар, липидтер, нәруыздар, нуклеин қышқылдары, тб тәріздіағзалық заттар болады. Олар табиғатта тек тірі ағзаларда ғанакездесетін болғандықтан органикалық заттар деп аталған Жасушаныңы ағзалық заттары негізінен бірімен бірі тізбектеліп қосыла алатынкөміртегі, сутегі, оттегі, азот, күкірт, фосфор атомдарынан түзіледі.

Көмірсу- барлық тірі ағзалар жасушаларының құрамында болатын органикалық зат. Олар жасыл өсімдіктердің жасушаларындағы фотосинтез үдерісінде түзіледі.Көмірсулар малекуласы көміртегі, сутегі, оттегінің атомдарынан түзіледі.

  • Көмірсулардың жалпы формуласы Cn (H2 O)n

  • С3H6O3

  • С4H8O4

  • С5H10O5

  • С6H12O6

Көмірсулар қарапайым және күрделі болып екі топқа бөлінеді. Қарапайым көмірсуларды моносахаридтер деп атайды. Оларға глюкоза, фруктоза, галактоза, рибоза, дезоксирибозалар, т.б.жатады. Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларында глюкозамөлшері 0,12% -ға жуық. Рибоза және дезоксирибоза нуклеин қышқылдарының құрамына еніп, хромосомалар мен АТФ молекулаларын түзеді. Қарапайым көмірсулар суда жақсы ериді.

Кейбір көмірсу молекулалары моносахаридтердің екі молекуласынан түзілген. Оларды дисахаридтер деп атайды.

  • Сахароза- қант қызылшасы

  • Лактоза- сүт қанты

  • Мальтоза- солодь қанты

Күрделі көмірсулар- полисахаридтер деп атайды. Оларға крахмал,целлюлоза, гликоген, хитин жатады. Өсімдік жасушасының құрғақ массасында (крахмал- картоп түйнегінде) 90%-ына дейін жетеді, ал жануарларда 5%-дан көп болмайды. Мақта талшығында 98 % целлюлоза бар. Күрделі көмірсулар іс жүзінде еримейді.

Көмірсулардың қасиеттері және атқаратын қызметтері.

  • Көмірсулардың құрылымдық қызметі. Өсімдік жасушасының қабығы тығыз болады. Оның беріктігін жасунық, яғни целлюлоза қамтамасыз етеді. Барлық буынаяқтылардың сыртқы қаңқасының негізі хитиннен құралады. Сондай –ақ саңырауқұлақтардың жасуша қабаты да сыртқы қаңқадан жасуша қабырғасын түзіп, беріктігін арттырады.

  • Энергетикалық қызмет. Көмірсулар- тірі ағзалардың көпшілігі үшін жасушадағы негізгі энергия көзі. Көмірсулардың 1 грамы тотыққан кезде 17,6 кДж энергия бөлініп шығады.

  • Көмірсулардың қорға жиналуы. Өсімдік (жеміс және тұқым) жасушаларында қорға жиналатын зат –крахмал. Адам және жануарлар бауырының жасушаларында гликоген қорға жиналады,

Майлар (Липидтер). Майлар және майға ұқсас заттар липидтер деп те аталады. Өсімдік жасушаларында заттың құрғақ массасының 5-15% май болады. Жануарлар мен адам жасушаларындағы майдың мөлшері 90 %-ға жуық болуы мүмкін. Өсімдіктердің жемісі мен тұқымдарына, жануарлардың ұлпаларына жинақталған май энергетикалық қор қызметін атқарады. Жасушаларда майдан өзге майға ұқсас заттар –липидтер болады. Құрамында фосфоры бар липидтер фосфолипидтер деп аталады.

Олар жасуша жарғақшасының негізін құрайды. Майлар суда жақсы ерімейді, жылуды нашар өткізеді. Киттер, морждар, итбалықтар және басқа да жануарларда май шелге жинақталып, аса салқындаудан қорғайды. Майлар энергетикалық қызмет те атқарады. Нәруыздар мен көмірсулардың ыдырауы әсірінен майлар ыдыраған кезде энергия көп бөлінеді. Майдың 1грамы тотыққанда 38,9 кДж энергия түзіледі. Сондықтан кейбір жануарлар үшін шелге бөлініп жинақталатын май қоры қысқы ұйқы кезінде энергия және су көзі болып есептеледі.

Майдың 100 грамының тотығу реакциясында шамамен 105 г су түзіледі. Түйенің өркешіндегі май қоры шөл арқылы өткен кезде аштық пен төзуге мүмкіндік береді.

Ү. Сабақты бекіту.

1. Биологиялық есеп

І топ Макроэлементтер тобы.

1-есеп.

Глюкозаны спиртке дейін ашытып, түзілген этанолды қышқылға дейін тотықтырды. Осы алынған қышқыл натрий гидрокарбонатының артықмөлшерімен әрекеттескенде көлемі 8,96 л(қ.ж) газ бөлінді. Ашуға қанша глюкоза түскен?

2-есеп.

Өсімдік фотосинтез кезінде 44,8л(қ.ж) СО2 сіңірсе, қанша көлем оттегі бөлінеді?

ІІ топ Микроэлементтер тобы.

1-есеп.

Сыйымдылығы 50кг болатын 5 қап картоптан қанша глюкоза алуға болады, егер оның шығымы 50%, ал картоптағы крахмалдың массасының үлесі 20% болса?

2-есеп.

Массасы 360 кг глюкозаны ашытып 300 кгэтил спиртінің ерітіндісін алған. Осы ерітіндідегі спирттің массалық үлесі қанша?

2. Венндиаграмма


Көмірсу

Майлар










ҮІ. Оқушы білімін бағалау

ҮІІ. Үйге тапсырма беру. § 8 оқып келу.

Макроэлементтер тобына «Көмірсулардың қасиеті»

Микроэлементтер тобына «Майлардың қасиеті » реферат жазу.











Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Химия

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 11 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
К?мірсулар

Автор: Кожахметова Рахилям Ибраимжановна

Дата: 14.03.2015

Номер свидетельства: 186210


Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства