kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здары

Нажмите, чтобы узнать подробности

Та?ырыбы Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здары Ма?саты Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здарыны? химиялы? ?асиеттерін, ?олданылуын т?жірибе жасау ар?ылы ?йрену. К?тілетін н?тиже Азот ?ыш?ылыны? к?шті тоты?тыр?ыш ретінде металдармен ?рекеттесуін реакция т?рінде жаза алады, реакцияларды электронды? баланс ?дісі ар?ылы те?естіре алады. ?олданылатын ?діс- т?сілдер Толы?тыру тесті, с?йкестендіру тесті, К?рнекілігі Презентациялар, видеодемонстрация, концентрлі азот ?ыш?ылы, мырыш т?йіршігі, т?жірибеге ?ажетті ??ралдар Ж?мыс кезе?дері Мазм?ны О?ушыны? іс- ?рекеті уа?ыты Ресурстар ?йымдастыру - ?олайлы психологиялы? жа?дай ?алыптастыру: -О?ушыларды? саба??а даярлы?ы ?ада?алау -О?ушыларды т?гелдеу -О?ушыларды? зейінін саба??а аудару - ?й тапсырмасы бойынша ж?мыс (химиялы? диктант, с?йкестендіру тесті) Химиялы? диктант (толы?тыру тесті) 1) Азотты? е? сырт?ы энергетикалы? де?гейінде 5 электрон бар 2) Азотты? е? жо?ар?ы тоты?у д?режесі +5 3) Азотты? электронды? формуласы......... 4) Азотты? ресми ашыл?ан жылы 1772ж 5) Ауада?ы азотты? к?лемдік ?лесі...78%..... 6) Азот адам а?засында........% 7) Азот ......, ......,...... газ 8) Б?лметемпературасында тек ........ ?рекеттеседі 9) Азот......ж?не....... ?асиетк?рсетеалады 10) Адам азотты .......... ар?ылыалады? С?йкестендіру тесті: 1.Зертханада аммиак алу ?шін аммоний хлоридіне ?осады А) Н2 2. ?нерк?сіпте аммиак алу ?шін азот?а ?осады. ?) NO 3.Аммиакты? бал?у температурасы Б) NO2 4.Аммиакты? ?айнау температурасы В)-33,40 С 5.Атмосферада найза?ай жар?ылда?анда т?зілетін т?ссіз газ Г) -77.80 С 6.?о?ыр т?сті, улы газ Д) Ca (OH)2 Тест тапсырмаларын орында?аннан кейін тексеріп, ба?алау -О?ушылар бір – бірлеріне жа?сы тілектер айтады. О?ушылар жеке ж?мыс жасап жауап береді. Берілген жауапты дайын жауап ?лгілері ар?ылы тексеріп, ?зін-?зі ба?алайды. 2 мин 3 мин 3мин 2мин АКТ презентация, тест тапсырмалары жазыл?ан таратпа ?а?аздар, ба?алау пара?шалары ?ызы?ушылы?ты ояту (ертегі о?у ар?ылы жа?а саба?ты? та?ырыбын аны?тау) «Б?рын?ы ?ткен заманда ол е? та??ажайып, е? керемет ?лем – химиялы? лабораторияда д?ниеге келді. Оны? ?кесі – азот(IV) оксиді, ашуы ?атты, ?ткір, ал?ымнан алатын, ашу?а булы??анда ?о?ырланып кететін ?атігез еді. Ал анасы ?арапайым ж?не байыпты ?йел, оны су деп ата?ан. Олардан кішкентай ж?не т?ссіз болып ?демі ?л д?ниеге келеді. ?лды? есімін – Азот деп ?ояды. Тегі ?ыш?ыл болады. О?ушылар ??гіме барысында?ы ??былысты формула ар?ылы ?рнектеп, реакция те?деуін жазып, те?естіреді. Жа?а саба?ты? та?ырыбы аны?талады. 2 мин АКТ, к?рсетілім, Ма?ынаны тану Азотты? ма?ызды ?осылыстарыны? бірі – азот ?ыш?ылы. Онда азот +5 тоты?у д?режесін к?рсетеді. Молекулалы? формуласы: HNO3 ??рылымды? формуласы: ?ыш?ылды? ?асиеттері: ??рамында?ы сутекті? санына ?арай: бірнегізді, ??рамында?ы оттекті? болуына байланысты: оттекті ?ыш?ыл, суда ерігіштігіне ?арай: еритін ?ыш?ыл, Т?ра?тылы?ы: т?ра?сыз ?ш?ышты?ына ?арай: ?ш?ыш ?ыш?ыл деп жіктеледі. Физикалы? ?асиеті:Таза азот ?ыш?ылы т?ссіз, ?зінет?н иісі бар, с?йы?ты?. Ты?ызды?ы 1,51 г\см3,?ату температурасы -42С, ?айнау температурасы 82,6С. HNO3(конц.т?тінденеді)сары т?сті, HNO3(с?йы? т?тінденбейді)т?ссіз. Атмосферада «т?тінденеді» оны? буы ыл?алды ?зіне тартып,майда т?ман тамшыларына айналады. Химиялы? ?асиеті: азот ?ыш?ылыны? концентрлі ж?не с?йытыл?ан ерітінділері тоты?тыр?ыш ?асиет к?рсетеді. Жары?ты? ?серінен азот ?ыш?ылы азот(IV) оксидіне, су?а ж?не оттекке ыдырайды: 4HNO3 = 4NO2 +O2 + 3H2O 1.азот ?ыш?ылы HNO3 бас?а ?ыш?ылдар т?різді негіздік оксидтермен ?рекеттесіп т?з т?зеді: СuO + 2HNO3 = Cu(NO3)2 +H2O CuO + 2H = Cu2+ + H2O 2.Азот ?ыш?ылы негіздермен ?рекеттеседі: Cu(OH)2 + 2HNO3 = Cu(NO3)2 + H2O Cu(OH)2 + 2H+ = Cu2+ + 2H2O 3.Металменазот?ыш?ылы бас?аша ?рекеттеседі Cu + 4HNO3 = Cu(NO3)2 +2NO2 +2H2OТ?жірибе к?рсету: металл мырыш пен концентрлі азот?ыш?ылыны??рекеттесуі 4.С?йылтыл?ан азот ?ыш?ылы мыспен ?рекеттескенде азот(II) оксиді NO т?зіледі: 3Cu + 8HNO3(с?йы?) = Cu(NO3)2 +2NO +4H2 5.Азот ?ыш?ылы кейбір металдармен ?рекеттеспейді. Мысалы:Алюминиймен ж?не темірмен ?рекеттеспейді, себебі металдарды? сыртында т?ра?ты оксидтік ?абат т?зеді. Сонды?тан азот ?ыш?ылын тасымалдауда болат немесе алюминий ыдыстар ?олданады. Азот ?ыш?ылыны? алынуы:Азот ?ыш?ылын 1650 жылы таза к?йінде неміс химигі Глаубери Иогани Рудольф алды. Алынуы: 1.Лабораторияда натрий нитратына к?кірт ?ыш?ылымен ?сер ету ар?ылы. 2.?нерк?сіпте аммиакты тоты?тыру ар?ылы М??алімді ты?дайды, д?птерге жазады О?ушылар азот ?ыш?ылыны? физикалы? ?асиеттеріне ассоциация ??рып, жеке-жеке постерге жазады. Химиялы? ?асиеттерін слайдтан ?арап, жазады. О?ушылар реакция те?деуін жазып, электронды баланс ар?ылы те?естіреді. 15-20 мин АКТ, интерактивті та?та, ж?мыс д?птері, №1 сызбан?с?а Ой тол?ау. Іс – ?рекетке байланысты де?гейлік тапсырмалар 1. Азот ?ыш?ылы к?шті тоты?тыр?ыш.ия 2. Азот ?ыш?ылы тек еритін негіздермен ?рекеттеседі.жо? 3. Азот ?ыш?ылы жары?ты? ?серінен ыдырайды.ия 4. Азот ?ыш?ылыны? т?здары нитраттар деп аталады.ия 5. Азот ?ыш?ылы тек металдарды? кернеу ?атарында?ы сутектен кейінгі т?р?ан металдармен ?рекеттеседі.жо? 6. Азот ?ыш?ылы алюминиймен ?рекеттеспейді.ия 7. Азот ?ыш?ылын ?нерк?сіпте аммиактан алады. ия 8. Азот ?ыш?ылы металдармен ?рекеттескенде сутек б?лінбейді.ия ?лестірме материалдарда ?олдану?а ж?не жина?тау?а берілген де?гейлік тапсырмаларды орындайды. 10 мин Ж?мыс д?птері, интерактивті та?та ?йге тапсырма: Та?ырыпты о?ып – білу, жа?а термин с?здермен ж?мыс. 1 минут ?орытынды Рефлексия Саба? ?аншалы?ты ?ызы?ты, пайдалы бол?анды?ы туралы рефлексия жасайды. ?зін –?зі ба?алайды, ?зара ба?алайды. 2 мин Критерий ар?ылы Кері байланыс Екі ж?лдыз, бір тілек Саба?ты ?зі?ізді? ба?алауы?ыз (б?л жерге саба? барысында?ы енгізілген ?згерістер мен ?з комментариилері?ізді жазасыз. С?тті ж?не с?тсіз т?старын жазы?ыз) Не жа?сы болды? Неліктен? Не ?намады? Неліктен? Нені ?згертуге болады? Ба?алау кртитерийлері Критерий Дескриптор ?пай А «Білім ж?не т?сіну» Толы?тыру тесті С?йкестендіру тесті 10 6 В «?олдану» Азот ?ыш?ылыны? физикалы? ?асиеттеріне ассоциация ??ру. Мырыш пен азот ?ыш?ылыны? реакциясын д?рыс жазу Электронды? баланс ар?ылы те?естіру 2 2 3 С «Анализ ж?не синтез» CuO Cu(OH)2H2SO4 мына заттарды? ?айсысымен азот ?ыш?ылы ?рекеттеседі? М?мкін болатын реакция те?деуін жаз. 3 Д «Комуникация» а) толы?тыру кестесі 4 Ба?алау ш?кілі «?те жа?сы» 30 -25 «5» «Жа?сы» 24 -19 «4» «Орташа» 19- 14 «3»

Просмотр содержимого документа
«Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здары »

Сабақ № 22

Химия

Сыныбы: 9 «а»

Күні: 21.11.2014ж

Мұғалімнің аты-жөні. Құлтанова Ж.Ж.

Тақырыбы

Азот қышқылы және оның тұздары

Мақсаты

Азот қышқылы және оның тұздарының химиялық қасиеттерін, қолданылуын тәжірибе жасау арқылы үйрену.

Күтілетін нәтиже

Азот қышқылының күшті тотықтырғыш ретінде металдармен әрекеттесуін реакция түрінде жаза алады, реакцияларды электрондық баланс әдісі арқылы теңестіре алады.

Қолданылатын әдіс- тәсілдер

Толықтыру тесті, сәйкестендіру тесті,

Көрнекілігі

Презентациялар, видеодемонстрация, концентрлі азот қышқылы, мырыш түйіршігі, тәжірибеге қажетті құралдар


Жұмыс кезеңдері



Мазмұны



Оқушының іс- әрекеті


уақыты


Ресурстар

Ұйымдастыру

- Қолайлы психологиялық жағдай қалыптастыру:

-Оқушылардың сабаққа даярлығы қадағалау

-Оқушыларды түгелдеу

-Оқушылардың зейінін сабаққа аудару


- Үй тапсырмасы бойынша жұмыс (химиялық диктант, сәйкестендіру тесті)

Химиялық диктант (толықтыру тесті)

1) Азоттың ең сыртқы энергетикалық деңгейінде 5 электрон бар

2) Азоттың ең жоғарғы тотығу дәрежесі +5

3) Азоттың электрондық формуласы.........

4)  Азоттың ресми ашылған жылы 1772ж

5) Ауадағы азоттың көлемдік үлесі...78%.....

6) Азот адам ағзасында........%

7) Азот ......, ......,...... газ

8) Бөлметемпературасында тек ........ әрекеттеседі

9) Азот......және....... қасиеткөрсетеалады

10) Адам азотты .......... арқылыалады? 




Сәйкестендіру тесті:


1.Зертханада аммиак алу үшін аммоний хлоридіне қосады

А) Н2

2. Өнеркәсіпте аммиак алу үшін азотқа қосады.

Ә) NO

3.Аммиактың балқу температурасы

Б) NO2

4.Аммиактың қайнау температурасы

В)-33,40 С

5.Атмосферада найзағай жарқылдағанда түзілетін түссіз газ

Г) -77.80 С

6.Қоңыр түсті, улы газ

Д) Ca (OH)2


Тест тапсырмаларын орындағаннан кейін тексеріп, бағалау

-Оқушылар бір – бірлеріне жақсы тілектер айтады.







Оқушылар жеке жұмыс жасап жауап береді. Берілген жауапты дайын жауап үлгілері арқылы тексеріп, өзін-өзі бағалайды.

2 мин








3 мин



















3мин

















2мин

АКТ презентация, тест тапсырмалары жазылған таратпа қағаздар, бағалау парақшалары


Қызығушылықты ояту


(ертегі оқу арқылы жаңа сабақтық тақырыбын анықтау)

«Бұрынғы өткен заманда ол ең таңғажайып, ең керемет әлем  – химиялық лабораторияда дүниеге келді. Оның әкесі – азот(IV) оксиді, ашуы қатты, өткір, алқымнан алатын, ашуға булыққанда қоңырланып кететін қатігез еді. Ал анасы  қарапайым және байыпты әйел, оны су деп атаған.  Олардан кішкентай және түссіз болып әдемі ұл дүниеге келеді.  Ұлдың есімін – Азот деп қояды. Тегі Қышқыл болады.

Оқушылар әңгіме барысындағы құбылысты формула арқылы өрнектеп, реакция теңдеуін жазып, теңестіреді. Жаңа сабақтың тақырыбы анықталады.

2 мин

АКТ, көрсетілім,

Мағынаны тану


Азоттың маңызды қосылыстарының бірі – азот қышқылы. Онда азот +5 тотығу дәрежесін көрсетеді.

Молекулалық  формуласы:  HNO3

Құрылымдық  формуласы: 

Қышқылдың қасиеттері: Құрамындағы сутектің санына қарай: бірнегізді, құрамындағы оттектің болуына байланысты: оттекті қышқыл, суда ерігіштігіне қарай: еритін қышқыл, Тұрақтылығы: тұрақсыз Ұшқыштығына қарай: ұшқыш қышқыл деп жіктеледі.

Физикалық қасиеті:Таза азот қышқылы түссіз, өзінетән иісі бар, сұйықтық. Тығыздығы 1,51 г\см3,қату температурасы -42С, қайнау температурасы 82,6С. HNO3(конц.түтінденеді)сары түсті, HNO3(сұйық түтінденбейді)түссіз. Атмосферада «түтінденеді» оның буы ылғалды өзіне тартып,майда тұман тамшыларына айналады.

Химиялық қасиеті: азот қышқылының концентрлі және сұйытылған ерітінділері тотықтырғыш қасиет көрсетеді.

Жарықтың әсерінен азот қышқылы азот(IV) оксидіне, суға және оттекке ыдырайды:

4HNO3 = 4NO2 +O2 + 3H2O

1.азот қышқылы HNO3 басқа қышқылдар тәрізді негіздік оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді:

СuO + 2HNO3 = Cu(NO3)2 +H2O

CuO + 2H = Cu2+ + H2O

2.Азот қышқылы негіздермен әрекеттеседі:

Cu(OH)2 + 2HNO3 = Cu(NO3)2 + H2O

Cu(OH)2 + 2H+ = Cu2+ + 2H2O

3.Металменазотқышқылы басқаша әрекеттеседі

Cu + 4HNO3 = Cu(NO3)2 +2NO2 +2H2OТәжірибе көрсету: металл мырыш пен концентрлі азотқышқылыныңәрекеттесуі

4.Сұйылтылған азот қышқылы мыспен әрекеттескенде азот(II) оксиді NO түзіледі:

3Cu + 8HNO3(сұйық) = Cu(NO3)2 +2NO +4H2

5.Азот қышқылы кейбір металдармен әрекеттеспейді. Мысалы:Алюминиймен және темірмен әрекеттеспейді, себебі металдардың сыртында тұрақты оксидтік қабат түзеді. Сондықтан азот қышқылын тасымалдауда болат немесе алюминий ыдыстар қолданады.

Азот қышқылының алынуы:Азот қышқылын 1650 жылы таза күйінде неміс химигі Глаубери Иогани Рудольф алды.

Алынуы: 1.Лабораторияда натрий нитратына күкірт қышқылымен әсер ету арқылы. 2.Өнеркәсіпте аммиакты тотықтыру арқылы  

Мұғалімді тыңдайды, дәптерге жазады







Оқушылар азот қышқылының физикалық қасиеттеріне ассоциация құрып, жеке-жеке постерге жазады.










Химиялық қасиеттерін слайдтан қарап, жазады.



















Оқушылар реакция теңдеуін жазып, электронды баланс арқылы теңестіреді.

15-20 мин

АКТ, интерактивті тақта, жұмыс дәптері, №1 сызбанұсқа

Ой толғау.


Іс – әрекетке байланысты деңгейлік тапсырмалар

1. Азот қышқылы күшті тотықтырғыш.ия

2. Азот қышқылы тек еритін негіздермен әрекеттеседі.жоқ

3. Азот қышқылы жарықтың әсерінен ыдырайды.ия

4. Азот қышқылының тұздары нитраттар деп аталады.ия

5. Азот қышқылы тек металдардың кернеу қатарындағы сутектен кейінгі тұрған металдармен әрекеттеседі.жоқ

6. Азот қышқылы алюминиймен әрекеттеспейді.ия

7. Азот қышқылын өнеркәсіпте аммиактан алады. ия

8. Азот қышқылы металдармен әрекеттескенде сутек бөлінбейді.ия

Үлестірме материалдарда қолдануға және жинақтауға берілген деңгейлік тапсырмаларды орындайды.


10 мин

Жұмыс дәптері, интерактивті тақта

Үйге тапсырма:

Тақырыпты оқып – білу, жаңа термин сөздермен жұмыс. 1 минут


Қорытынды


Рефлексия


Сабақ қаншалықты қызықты, пайдалы болғандығы туралы рефлексия жасайды. Өзін –өзі бағалайды, өзара бағалайды.

2 мин

Критерий арқылы

Кері байланыс

Екі жұлдыз, бір тілек

Сабақты өзіңіздің бағалауыңыз (бұл жерге сабақ барысындағы енгізілген өзгерістер мен өз комментариилеріңізді жазасыз. Сәтті және сәтсіз тұстарын жазыңыз)

Не жақсы болды?

Неліктен?

Не ұнамады?

Неліктен?

Нені өзгертуге болады?





















Бағалау кртитерийлері

HNO3


Критерий

Дескриптор

Ұпай

А

«Білім және түсіну»

Толықтыру тесті

Сәйкестендіру тесті

10

6

В

«Қолдану»


Азот қышқылының физикалық қасиеттеріне ассоциация құру.


Мырыш пен азот қышқылының реакциясын дұрыс жазу


Электрондық баланс арқылы теңестіру



2

2

3

С

«Анализ және синтез»

CuO Cu(OH)2H2SO4 мына заттардың қайсысымен азот қышқылы әрекеттеседі? Мүмкін болатын реакция теңдеуін жаз.

3

Д

«Комуникация»

а) толықтыру кестесі

4







Бағалау шәкілі

«Өте жақсы»

30 -25

«5»

«Жақсы»

24 -19

«4»

«Орташа»

19- 14

«3»










































Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Химия

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 9 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здары

Автор: Култанова Жанар

Дата: 23.12.2014

Номер свидетельства: 147202

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства