kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Алкадиендер. Жалпы сипаттамасы, изомериясы, номенклатурасы. Таби?и каучук ж?не синтетикалы? каучук. Резе?ке.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты?та?ырыбы: §4.3-4.4  Алкадиендер. Жалпы сипаттамасы, изомериясы, номенклатурасы. Таби?и каучук ж?не синтетикалы? каучук. Резе?ке.

Саба?ты? ма?саты: 

1.Білімділік:  Алкадиендерді?  ??рылысы, изомерленуі,  номенклатурасын, физикалы? ж?не химиялы? ?асиеттері, алыну жолдары мен   ?олданылуы туралы т?сінік ?алыптастыру

 2.Дамытушылы?:  О?ушыны? теориялы? білімдерін тере?дету, тез ойлау?а, шапша?ды??а, ?з бетімен ізденуге ?йрету, ой – ?рісін, шы?армашылы? м?мкіндігін, ?ылыми к?з?арасын ?алыптастыру, танымды? ?абілеттерін дамыту

  3.Т?рбиелік: О?ушыларды ізденімпазды??а,шапша?ды??а т?рбиелеу.

 Саба?ты? т?рі: жа?а  саба?

Саба?ты? ?ту ?дісі:СТО, с?ра?-жауап.тест ж?мыстары

Саба?ты? к?рнекілігі: Интерактивтік та?та, кестелер мен  сызбан?с?алар Д.И.Менделеевті?  периодты? кестесі,

П?наралы? байланыс: биология, география

Саба?ты? барысы:

 I.?йымдастыру кезе?і:

О?ушыларды т?гендеу

Саба?ты? ма?сатын т?сіндіру

Саба?ты? ?раны: 

«Сын т?р?ысынан ойлаймыз,

Білімні? тере? жеріне бойлаймыз»

 II. О?ушыларды? ?й тапсырмасы бойынша білімін тексеру.

§4.2Этиленді к?мірсутектерді? ?асиеттері мен оны алу жолдары. Марковников ережесі.

Ой?оз?аус?ра?тары:    

1.?андай к?мірсутектер алкендер деп аталады?
2.Алкендерді? орта? формуласы ?андай?
3.Алкендерді? бірінші гомологты? ?атарыны? структуралы? формуласы ?андай? Оны ата?ыз.
4.Алкандар?а ?ара?анда алкендер таби?атта практика ж?зінденеге кездеспейді?
5.Алкендерді? ?андай алу жолдарын білесіз? Алкендерді ?андай лабораториялы? жолмен алу?а болады?
6.Алкендер молекуласыны? ??рамында ?аны?па?ан ?ос байланыс болуына байланысты ?андай химиялы? ?асиет т?н?
7.Алкендер не ?шін ?олданылады?

«Алкендер. Сипаттамасы. Изомериясымен номенклатурасы. Этиленді к?мірсутектерді? ?асиеттері» - та?ырыбы бойынша о?ушылар тест тапсырмаларын орындайды.

Тест тапсырмалары

1.?аны?па?ан к?мірсутектерге т?н реакция:

А. ?осылу                                                                   С. Орын басу

В. Алмасу                                                                    Д.Айырылу

2.Органикалы? ?осылыстарды? химиялы? ??рылыс теориясын кім ашты:

А. А.М.Бутлеров                                                       С. С.Аррениус

В. Д.И.Менделеев                                                    Д. М.В.Ломоносов

 3. К?міртек пен сутектент?ратынорганикалы?заттар:

А. К?мірсулар                                                            С. Спирттер

В. К?мірсутектер                                                       Д. Альдегидтер

 4. C2H4?андай зат:

А. Метан                                                                     С. Этан

В. Пропан                                                                   Д. Этен

5.Мына затты?: CH3-CH= CH- CH3аты:

А. 2- метил бутен                                                      С.бутен -2

В. 2-метил пропан                                                    Д. 2-метил этан

6.??рамыбірдей, ??рылысы?рт?рлібол?анды?тан?асиеттеріде?рт?рліболатынзаттар:

А. Гомологтар                                                            С. Мономерлер

В. Полимерлер                                                          Д. Изомерлер

7.Сутекті б?ліне ж?ретін айрылу реакциясы:

А. ДегидротациялауС. Дегидрлеу

В. Гидрлеу                                                                  Д. ?осылу

8.трансбутен -2 формуласы:

  А.  СН3-СН=CH- СН3                                      С.  Н3С-СН2-СН3

 В.     Н3С-С≡CH-СН3                                        Д.  СН3-СН2-СН=СН-СН3

 9. Бірдеймолекулалар?осылып, ?лкен молекула т?зілупроцесі:

А. Гидрлеу                                                                С.Полимерлену

В.Дегидрлеу                                                            Д.Димерлену

10.Этиленні? формуласы:

А.СН3-СН3В. HC ≡ СН

С.Н3С=CH-CH2Д.Н2С= СН2

III.Жа?а саба?ты т?сіндіру.

1)     «?ызы?ушылы?ты ояту» кезе?інде о?ушылар жа?а та?ырып алкадиендерді? ??рылысы, алынуы мен ?олданылуы, физикалы? ж?не химиялы? ?асиеті туралы  ББ? кестесін толтырады

Білемін

Білгім келеді

?йрендім

2)    IV.Ма?ынаны ашу: жа?а саба?ты т?сіндіру,  о?ушылар м?тінмен ж?мыс жасайды

Алкадиендер — ?аны?па?ан к?мірсутектерді? ма?ызды т?рлеріні? бірі.

Алкадиендер — ??рамында екі ?ос байланысы бар, жалпы формуласыСnН2n-2 болатын ?аны?па?ан к?мірсутектер.

Алкадиендерді кыс?артып диен к?мірсутектері деп те атайды. Диен к?мірсутектеріні? бірінші м?шесі пропадиен (аллен) СН2 = С = СН2. Диендерде ?ос байланыстарды? ?зара орналасуы ?р т?рлі болуы м?мкін.

H2C = C = CH — CH2 — CH3

Жо?арыда келтірілген атауларына ?арап, алкадиендерді? номенклатурасы алкендерге ??сас екенін, бар айырмашылы?ы — ?ос байланысты? саны екеу бол?анды?тан, -ен ж?рна?ыны? алдына оны? саны к?рсетіліп, -диен деп аталатынды?ын ж?не бір кос байланыстан кейін ?тірден со? екінші ?ос байланысты? орны к?рсетілетіндігін ?здері? де бай?а?ан шы?арсы?дар.

Молекулаларында ?ос байланыстарды бір жай байланыс б?ліп т?ратын алкадиендерді? практикалы? ма?ызы зор. Оларды? е? ма?ызды ?кілдері: бутадиен-1,3 (дивинил) С4Н6, ы?шамдал?ан ??рылымды? формуласы Н2С=СН — СН=СН2 ж?н? 2-метилбутадиен-1,3 (изопрен).

Физикалы? ?асиеттері

Диендерді? физикалы? ?асиеттеріні? ?згеру за?дылы?тары алкендерді? ?асиеттеріне ??сас.

формуласы

Атауы

Температуралары, 0C

Ты?ызды?ы, г\см3

Бал?у

?айнау

СН3-СН=C= СН2

СН2=СН- CH= СН2

СН3-СН2 -CH=СН- CH= СН2

Бутадиен -1,2

Бутаден -1,3 (дивинил)

Пентадиен -1,3

-136,2

-108,9

-87,5

+ 10,8

-4,5

+ 43,0

0,6940

0,6270

0,6760

Алкадиендерді?химиялы??асиеттері

Молекулаларында?осбайланыстарыбол?анды?тан, диендерді?химиялы??асиеттеріалкендерге??сас, б?ларда?осылуж?неполимерленуреакцияларынао?айт?седі.

?осылуреакцияларыАлкадиендергалогендерді, сутекті, галогенсутекті?осыпалады. Броммен?рекеттесуі

СН2? СН-СН?СН2 +Вr2 → СН2Вr-СНBr - СН?СН2(3,4-дибромбутен-1)

Полимерленуі. Диендер полимерлену реакцияларына о?ай т?седі. Реакция н?тижесінде каучукт?різді жо?ары молекулалы заттар т?зіледі. Бутадиен-1,3-ті? полимерлену реакциясы:

… СН2 ? СН- СН ? СН2 + СН2  ? СН- СН ? СН2 …→

… СН2 ? СН- СН ?  СН2   -  СН2  ? СН- СН ? СН2…`полибутадиен молекуласыны? ?зіндісі

Алкадиендерді? жеке ?кілдері ж?не оларды? ?олданылуы. Дивинил (бутадиен-1,3) Н2С = СН — СН = СН2 ?зіне т?н ?ткір иісі бар т?ссіз газ. М?найды??дегендет?зіледіж?нетаби?игаз??рамында?ы бутан мен бутилендікатализдікдегидрлепалады. Синтездіккаучуктар (бутадиен, бутадиен-стирол, бутадиен-нитрил) латекс, пластмасса, т.б. заттар?ндірісіні?ма?ыздымономерлеріні?бірі.

Алкадиендерді полимерлеп к?кса?ыз алынады.  К?кса?ыздар таби?и ж?не синтездік болып б?лінеді. Таби?и к?кса?ыз кейбір ?сімдіктерді? с?тті шырынында болады. Таби?и к?кса?ызды, негізінен, Бразилияда ?сетін гевея а?ашынан алады.

К?кса?ызды к?кірт ?осып вулканизациялап, резе?кеге айналдырады. К?кса?ызбен  резе?ке к?нделікті т?рмыс пен техникада ке? ?олданылады

Лебедев Сергей Васильевич

Лебедев Сергей Васильевич (1874-1934) Орыс химигі, академик. Негізгі ?ылымиж?мыстары ?аны?па?ан к?мірсутектерді?полимерлену, изомерлену, гидрогендену реакцияларын зерттеуге арнал?ан. Мырыш-алюминий аралас?ан катализатор ?атысындаэтил спиртіндегидрогендеп ж?не дегидратациялап бутадиенді ?нерк?сіпте алу жолынтапты. Металл натрий?атысында бутадиен-1,3-ті полимерлеп, синтездік каучук (1928 жылы) алды. Каучуктан резе?ке ж?не резе?кеден жасал?ан б?йымдар алу ?дісін ашты (1930 жылы). Д?ниеж?зіндеал?ашретб?рын?ы КСРО-да 1932 жылы Лебедев т?сілібойыншасинтездік каучук ?нерк?сіпте?ндірілебастады.

ІV. Жа?асаба?тыбекіту ?шін есептер мен жатты?уларды орындаймыз     Алкадиендерта?ырыбынаесептер мен жатты?улар
1. Изомериясыж?неноменклатурасы (атауы)
№1.С5Н8диенк?мірсутекті?барлы?изомерлерінжазып,аттарынатаукерек.
№2. Мынак?мірсутектерді?формуласынжазукерек: а) пропадиен; б) 1,3-бутадиен; в) 2-метил-1,3-бутадиен; г) 2,4-гексадиен; е) 2,3-диметил-1,3-бутадиен. ?айсылары?зара изомер болады? ?ай?осылыстакумурленген, ?осарлан?анж?нео?шаулан?ан?осбайланыс бар? ?ай?осылыс изопрен, дивинил, диаллил, алленболады?

2.Химиялы??асиеттері

 а) 1,4-пентадиенге; б) 2-метил-1,4-пентадиенге;

в) 1,5-гексадиенге;г) 3,3-диметил-1,4-пентадиенгебромны?бірмолекуласыны??осылуреакцияларыны?те?деулерінжазукерек. Т?зілгензаттардыатаукерек. Осызаттар?асутегіні?сатылап?осылуреакцияларыте?деулерінжазып, алкендерменалкандардыатаукерек.
3.Алу?дістері

1. а) бутанды; б) 2-метилбутандыдегидрлепдиенк?мірсутектеріналу, ортадат?зілгенж?несо??ыт?зілгензаттарды?атауы.

V. Ба?алау.?й тапсырмасы мен жа?а саба? барысында белсенділік таныт?ан о?ушылар ба?аланады.
VI. ?йге тапсырма: §4.3 №11-12  есептер

?аламтордан «С.В.Лебедевті? ?ылыми е?бектері» туралы м?лімет ?арау

Просмотр содержимого документа
«Алкадиендер. Жалпы сипаттамасы, изомериясы, номенклатурасы. Таби?и каучук ж?не синтетикалы? каучук. Резе?ке. »

Сабақтыңтақырыбы: §4.3-4.4 Алкадиендер. Жалпы сипаттамасы, изомериясы, номенклатурасы. Табиғи каучук және синтетикалық каучук. Резеңке.

Сабақтың мақсаты: 

1.Білімділік:  Алкадиендердің құрылысы, изомерленуі, номенклатурасын, физикалық және химиялық қасиеттері, алыну жолдары мен қолданылуы туралы түсінік қалыптастыру

 2.Дамытушылық:  Оқушының теориялық білімдерін тереңдету, тез ойлауға, шапшаңдыққа, өз бетімен ізденуге үйрету, ой – өрісін, шығармашылық мүмкіндігін, ғылыми көзқарасын қалыптастыру, танымдық қабілеттерін дамыту

  3.Тәрбиелік: Оқушыларды ізденімпаздыққа,шапшаңдыққа тәрбиелеу.

 Сабақтың түрі: жаңа сабақ

Сабақтың өту әдісі:СТО, сұрақ-жауап.тест жұмыстары

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивтік тақта, кестелер мен сызбанұсқалар Д.И.Менделеевтің периодтық кестесі,

Пәнаралық байланыс: биология, география

Сабақтың барысы:

 I.Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушыларды түгендеу

Сабақтың мақсатын түсіндіру

Сабақтың ұраны: 

«Сын тұрғысынан ойлаймыз,

Білімнің терең жеріне бойлаймыз»

 II. Оқушылардың үй тапсырмасы бойынша білімін тексеру .

§4.2Этиленді көмірсутектердің қасиеттері мен оны алу жолдары. Марковников ережесі.

Ойқозғаусұрақтары:    

1.Қандай көмірсутектер алкендер деп аталады?
2.Алкендердің ортақ формуласы қандай?
3.Алкендердің бірінші гомологтық қатарының структуралық формуласы қандай? Оны атаңыз.
4.Алкандарға қарағанда алкендер табиғатта практика жүзінденеге кездеспейді?
5.Алкендердің қандай алу жолдарын білесіз? Алкендерді қандай лабораториялық жолмен алуға болады?
6.Алкендер молекуласының құрамында қанықпаған қос байланыс болуына байланысты қандай химиялық қасиет тән?
7.Алкендер не үшін қолданылады?

«Алкендер. Сипаттамасы. Изомериясымен номенклатурасы. Этиленді көмірсутектердің қасиеттері» - тақырыбы бойынша оқушылар тест тапсырмаларын орындайды.

Тест тапсырмалары

1.Қанықпаған көмірсутектерге тән реакция:

А. Қосылу                                                                   С. Орын басу

В. Алмасу                                                                    Д.Айырылу

2.Органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясын кім ашты:

А. А.М.Бутлеров                                                       С. С.Аррениус

В. Д.И.Менделеев                                                    Д. М.В.Ломоносов

 3. Көміртек пен сутектентұратынорганикалықзаттар:

А. Көмірсулар                                                            С. Спирттер

В. Көмірсутектер                                                       Д. Альдегидтер

 4. C2H4қандай зат:

А. Метан                                                                     С. Этан

В. Пропан                                                                   Д. Этен

5.Мына заттың: CH3-CH= CH- CH3аты:

А. 2- метил бутен                                                      С.бутен -2

В. 2-метил пропан                                                    Д. 2-метил этан

6.Құрамыбірдей, құрылысыәртүрліболғандықтанқасиеттерідеәртүрліболатынзаттар:

А. Гомологтар                                                            С. Мономерлер

В. Полимерлер                                                          Д. Изомерлер

7.Сутекті бөліне жүретін айрылу реакциясы:

А. ДегидротациялауС. Дегидрлеу

В. Гидрлеу                                                                  Д. Қосылу

8.трансбутен -2 формуласы:

  А.  СН3-СН=CH- СН3                                     С.  Н3С-СН2-СН3

 В.     Н3С-С≡CH-СН3                                        Д.  СН3-СН2-СН=СН-СН3

 9. Бірдеймолекулаларқосылып, үлкен молекула түзілупроцесі:

А. Гидрлеу                                                                С.Полимерлену

В.Дегидрлеу                                                            Д.Димерлену

10.Этиленнің формуласы:

А.СН3-СН3В. HC ≡ СН

С.Н3С=CH-CH2Д.Н2С= СН2

III.Жаңа сабақты түсіндіру.

  1. «Қызығушылықты ояту» кезеңінде оқушылар жаңа тақырып алкадиендердің құрылысы, алынуы мен қолданылуы, физикалық және химиялық қасиеті туралы ББҮ кестесін толтырады

    Білемін

    Білгім келеді

    Үйрендім





  2. IV.Мағынаны ашу: жаңа сабақты түсіндіру, оқушылар мәтінмен жұмыс жасайды

Алкадиендер — қанықпаған көмірсутектердің маңызды түрлерінің бірі.

Алкадиендер — құрамында екі қос байланысы бар, жалпы формуласыСnН2n-2 болатын қанықпаған көмірсутектер.

Алкадиендерді кысқартып диен көмірсутектері деп те атайды. Диен көмірсутектерінің бірінші мүшесі пропадиен (аллен) СН2 = С = СН2. Диендерде қос байланыстардың өзара орналасуы әр түрлі болуы мүмкін.

H2C = C = CH — CH2 — CH3

Жоғарыда келтірілген атауларына қарап, алкадиендердің номенклатурасы алкендерге ұқсас екенін, бар айырмашылығы — қос байланыстың саны екеу болғандықтан, -ен жұрнағының алдына оның саны көрсетіліп, -диен деп аталатындығын және бір кос байланыстан кейін үтірден соң екінші қос байланыстың орны көрсетілетіндігін өздерің де байқаған шығарсыңдар.

Молекулаларында қос байланыстарды бір жай байланыс бөліп тұратын алкадиендердің практикалық маңызы зор. Олардың ең маңызды өкілдері: бутадиен-1,3 (дивинил) С4Н6, ықшамдалған құрылымдық формуласы Н2С=СН — СН=СН2 жәнө 2-метилбутадиен-1,3 (изопрен).

Физикалық қасиеттері

Диендердің физикалық қасиеттерінің өзгеру заңдылықтары алкендердің қасиеттеріне ұқсас.

формуласы

Атауы


Температуралары, 0C

Тығыздығы, г\см3

Балқу

Қайнау

СН3-СН=C= СН2

СН2=СН- CH= СН2

СН3-СН2 -CH=СН- CH= СН2

Бутадиен -1,2

Бутаден -1,3 (дивинил)

Пентадиен -1,3

-136,2

-108,9


-87,5

+ 10,8

-4,5


+ 43,0

0,6940

0,6270


0,6760

Алкадиендердіңхимиялыққасиеттері

Молекулаларындақосбайланыстарыболғандықтан, диендердіңхимиялыққасиеттеріалкендергеұқсас, бұлардақосылужәнеполимерленуреакцияларынаоңайтүседі.

ҚосылуреакцияларыАлкадиендергалогендерді, сутекті, галогенсутектіқосыпалады. Бромменәрекеттесуі

СН2═ СН-СН═СН2 +Вr2 → СН2Вr-СНBr - СН═СН2(3,4-дибромбутен-1)

Полимерленуі. Диендер полимерлену реакцияларына оңай түседі. Реакция нәтижесінде каучуктәрізді жоғары молекулалы заттар түзіледі. Бутадиен-1,3-тің полимерлену реакциясы:

… СН2 ═ СН- СН ═ СН2 + СН2 ═ СН- СН ═ СН2 …→

… СН2 ═ СН- СН ═ СН2 - СН2 ═ СН- СН ═ СН2…`полибутадиен молекуласының үзіндісі

Алкадиендердің жеке өкілдері және олардың қолданылуы. Дивинил (бутадиен-1,3) Н2С = СН — СН = СН2 өзіне тән өткір иісі бар түссіз газ. Мұнайдыөңдегендетүзіледіжәнетабиғигазқұрамындағы бутан мен бутилендікатализдікдегидрлепалады. Синтездіккаучуктар (бутадиен, бутадиен-стирол, бутадиен-нитрил) латекс, пластмасса, т.б. заттарөндірісініңмаңыздымономерлерініңбірі.

Алкадиендерді полимерлеп көксағыз алынады. Көксағыздар табиғи және синтездік болып бөлінеді. Табиғи көксағыз кейбір өсімдіктердің сүтті шырынында болады. Табиғи көксағызды, негізінен, Бразилияда өсетін гевея ағашынан алады.

Көксағызды күкірт қосып вулканизациялап, резеңкеге айналдырады. Көксағызбен резеңке күнделікті тұрмыс пен техникада кең қолданылады


Лебедев Сергей Васильевич

Лебедев Сергей Васильевич (1874-1934) Орыс химигі, академик. Негізгі ғылымижұмыстары қанықпаған көмірсутектердіңполимерлену, изомерлену, гидрогендену реакцияларын зерттеуге арналған. Мырыш-алюминий араласқан катализатор қатысындаэтил спиртіндегидрогендеп және дегидратациялап бутадиенді өнеркәсіпте алу жолынтапты. Металл натрийқатысында бутадиен-1,3-ті полимерлеп, синтездік каучук (1928 жылы) алды. Каучуктан резеңке және резеңкеден жасалған бұйымдар алу әдісін ашты (1930 жылы). Дүниежүзіндеалғашретбұрынғы КСРО-да 1932 жылы Лебедев тәсілібойыншасинтездік каучук өнеркәсіптеөндірілебастады.

ІV. Жаңасабақтыбекіту үшін есептер мен жаттығуларды орындаймыз     Алкадиендертақырыбынаесептер мен жаттығулар
1. Изомериясыжәненоменклатурасы (атауы)
№1.С5Н8диенкөмірсутектіңбарлықизомерлерінжазып ,аттарынатаукерек.
№2. Мынакөмірсутектердіңформуласынжазукерек: а) пропадиен; б) 1,3-бутадиен; в) 2-метил-1,3-бутадиен; г) 2,4-гексадиен; е) 2,3-диметил-1,3-бутадиен. Қайсыларыөзара изомер болады? Қайқосылыстакумурленген, қосарланғанжәнеоқшауланғанқосбайланыс бар? Қайқосылыс изопрен, дивинил, диаллил, алленболады?

2.Химиялыққасиеттері

а) 1,4-пентадиенге; б) 2-метил-1,4-пентадиенге;

в) 1,5-гексадиенге;г) 3,3-диметил-1,4-пентадиенгебромныңбірмолекуласыныңқосылуреакцияларыныңтеңдеулерінжазукерек. Түзілгензаттардыатаукерек. Осызаттарғасутегініңсатылапқосылуреакцияларытеңдеулерінжазып, алкендерменалкандардыатаукерек.
3.Алуәдістері

1. а) бутанды; б) 2-метилбутандыдегидрлепдиенкөмірсутектеріналу, ортадатүзілгенжәнесоңғытүзілгензаттардыңатауы.

V. Бағалау.Үй тапсырмасы мен жаңа сабақ барысында белсенділік танытқан оқушылар бағаланады.
VI. Үйге тапсырма: §4.3 №11-12 есептер

Ғаламтордан «С.В.Лебедевтің ғылыми еңбектері» туралы мәлімет қарау







Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Химия

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 11 класс

Автор: Сеитова Алия Куанышевна

Дата: 06.06.2015

Номер свидетельства: 218058

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства