kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

"ш?лейт зонасы" та?ырыбында?ы ашы? саба?

Нажмите, чтобы узнать подробности

А?т?бе облысы

Ойыл ауданы

Ш. Берсиев орта мектебі

География п?ні м??алімі

Бекітемін:                               МДОІЖО    Г. К. Ибрашева

К?ні: 11.02.2016 ж           8 «а» класс                п?ні: география

Саба?ты? та?ырыбы:   Ш?лейт  зонасы 

Саба?ты? ма?саты:  ?аза?станны?  ш?лейт зонасына сипаттама беру

Білімділік:  ?аза?станны?  ш?лейт зонасыны? ерекшеліктеріне сипаттама беруді жал?астыру. Географиялы? ??былыстармен, ??рылымдарды бай?ай біліп, сипаттама бере білуге ?йрету. Адам ?рекетіні? ?серімен болатын таби?ат компоненттеріні? ?згеруі туралы т?сінікті дамыту.

Дамытушылы?: Саба? барысында о?ушыларды? п?нге ?ызы?ушылы?ын арттыру, ойлау ?абілетін, с?йлеу шеберлігін дамыту.  О?ушыларды та?ырыпты? карталарды салыстыра отырып ?аза?станда таби?ат зоналарыны? ?алыптасу жа?дайын ?здіктерінен аны?тау?а да?дыландыру. Проблемалы? жа?дайлар ту?ызу ар?ылы о?ушы к?з?арастарын ?алыптастыру.

Т?рбиелік: ?аза?станны? ш?лейт ж?не ш?л зоналарында?ы экологиялы? проблемалармен таныса келе, о?ушыларды ?орша?ан ортаны ?ор?ау?а баулу.?з отанына деген с?йіспеншілік пен патриотты? сезімдерін арттыру. саяси-идеялылы??а, адамгершілікке, е?бек?орлы??а, таби?атты с?йе білуге, маманды? та?дау?а, экономикалы? ж?не экологиялы? к?з?арас?а, эстетикалы? тал?амын арттыру?а, патриотты? сезімге, д?ниетанымдылы??а баулу. О?ушыларды ?з хал?ыны? тарихын о?ып білуге,салт-д?ст?рін са?тау?а,м?дениетті болу?а т?рбиелеу.

К?рнекілігі: ?аза?станны? физикалы? картасы, таби?ат зоналарыны? картасы, атлас. тірек-сызбалары,слайд.

Саба?ты? т?рі: баяндау-??гімелесу,, аралас саба?

Саба?ты? тегі: аралас саба?

Саба?ты? ?дісі:   к?рнекілік, баяндау,с?ра?-жауап,сызбамен ж?мыс.

Саба?ты? т?сілі: жалпы класпен,ж?птастыру

П?н аралы? байланыс: математика, физика, химия, биология, ?дебиет, география

 Саба?ты? барысы

I. ?йымдастыру кезе?і:  О?ушылар мен амандасып, саба??а ?атыстарын тексеру

«Б?л ?андай адам?» тренингі ар?ылы о?ушыларды саба??а психологиялы? белсенділігін ?алыптастыру.

II. ?й тапсырмасын тексеру 

1.      Дала зонасыны? аума?ы ?анша?

2.      Климаты ?андай?

3.      Жылды? орташа температурасы (жаз, ?ыс) ?анша?

4.      Жауын – шашын м?лшері ?анша?

5.      ?андай ?зендер жатады?

6.      Топыра?ы ?андай?

7.      Жануарлар д?ниесі

8.      ?сімдіктер жамыл?ысы

Таби?ат зонасы

Ауданы

Климаты

Орташа температурасы

Жауын-шашын м?лшері

?зендері (?оректенуі)

Жануарлары

?сімдіктері

Топыра

 

ІІІ. Жа?а саба?

А) фронталды ??гіме

Уа, ту?ан жер

?адірі?ді келсем білмей кеше г?р

?лан ?айыр жері бар бізді? – ?аза?станымыз.?р адам ?з ту?ан жері, кіндік ?аны там?ан жерін ?мытар ма? ?аза? деп со??ан ж?ректері ?р адам елін ма?таныш етпес пе? Осы дархан ке? даланы? бар байлы?ы са?тау ж?не ба?алау сіздерді? ?олдары?ызда. Таби?атты? берген сыйы жерімізді? байлы?ы оны сіздер жа?сы білесіздер. Бізді? аума?ымызда ?анша таби?ат зонасы бар еді? Біз ?андай таби?ат зонасын зерттеп болды??  Біз осы ке? байта? жерімізді? таби?атыны? ш?лейт зонасымен таныс?алы отырмыз.

 ?) Шы?армашылы? тапсырма

Б?л ?шін мен сіздерді (р?лдік ойын) саяхат?а ша?ыр?ым келіп отыр. Осы таби?ат зонасын зерттеу ?шін мамандар керек емес пе? Сол мамандарды сайлайы?. Картораф, климатолог, ботаник, гидролог, зоолог, экологтар ш?лейт зонасы туралы м?лімет жинап, зерттеп талдасын.

Картораф  Ш?лейт зонасы дала мен ш?л зонасыны? аралы?ында орналасып, Жайы?ты? жа?асынан Алтай тауларына дейін 2900 км созылып жатыр. Республика аума?ыны? 10,8 % - ын алып жатыр. Зонаны? о?т?стік шекарасы 48°С с. е. бойымен ?теді.

Климатолог Ш?лейтті? климаты ??р?а?, тым континентті. Жауын-шашын аз, жылды? жауын-шашынны? м?лшері 180-300 мм аралы?ында. К?ктемні? ая?ы мен жазды? басында жауын-шашын мол т?седі, кыста ж?не жазда аз жауады. Жаз барлы? жерде ысты?. Шілдені? орташа температурасы 22°-24°С, кейде ысты? 40°С-?а дейін жетеді. ?ысы суы?, ашы? аязды к?ндер басым болады. ?а?тарды? орташа температурасы -15°-17°С, е? т?менгі температура зонаны? шы?ысында (-50°С) бай?алады. Ш?лейт зонасында жазда ?зендерді? к?біні? суы тартылып, кеуіп кетеді.

Ботаник ?сімдіктері

Ш?л дала зонасында даланы? ?рі ш?лді? ?сімдіктері тарал?ан. ?сімдік жамыл?ысы негізінен бетеге, жусан,т?ймеда?ы, боздан ??ралады. Кейде жусан к?лемді жерлерді алып жатады. М?ндай жерлерді? т?сі біркелкі ашы? болып к?рінеді. Кей жерлерде жусанны? арасында изен, ебелек, теріскен, к?кпек ?седі. Еспе суы жер бетіне таяу жат?ан сорта?ды жерлерде ши ?седі. ?лытау, Ортау, Б??ылы, ?ызыларай, Шы??ыстау ж?не т.б. жоталарды? а??арлары арасында ?р т?рлі шал?ын ш?птер к?п ?седі. Б?л тауларды? беткейлерінде ?айы?, к?ктерек ж?не ?ара?ай шо? ормандары кездеседі. Б?ларды? арасында долана, мойыл, итм?рын, ?ара?атж?не та??урай ?седі.

Гидролог Т?ра?ты а?атын е? ірі ?зендері - Ойыл, Жем, Top?ай, Сарысу, Аяг?з. Ш?лейт зонасында 3000-нан астам к?лбар. Оларды? к?пшілігіні? суы кермек немесе ащы болады.

Зоолог Жануарлары

Дала мен ш?лде кездесетін ш?лейт жануарларынан сарыш?на?,?осая?, ??м тыш?аны, ??м ?ояндары сасы? к?зен, ?арса?, т?лкі,?ас?ыр мекендейді. Сонымен бірге онда к?зен ж?не т?лкі бар. ??стардан б?ркіт, бозтор?ай кездеседі. Бір кездерде жер ?айыстыр?ан а?б?кендер мен ?ара??йры?тар ?азіргі кезде некен-сая? ?ана кездеседі. Ш?лейтте кесіртке мен жыландар к?п. Б?л ??ірде зиянсыз жыландардан — ?ара ш?бар жылан, кіші сарыбасжылан, су жыланы, улы жыландардан - с?р жылан, ?ал?ан т?мсы? жылан бар.

Сонымен балалар, ш?лейт зонасы туралы біраз хабардар бол?ан секілдіміз. Біз ?ай жерде т?рмыз?

Біз мекеніміз туралы не білеміз? (видео ролик)

?те жа?сы!

Енді сіздер шарша?ан боларсыздар, сол себепті сергіту с?тіне мен «Е?, е?.» ойынын ойнайы?

1.      ?аза?станмен шектесетін е? ?лкен мемлекет? (ресей)

2.      ?аза?станда?ы е? ?зын ?зен? ( Ертіс.)

3.      Е? ?лкен к?л – Каспий.

4.      Е? ??нарлы топыра? – ?ара топыра?.

5.      Е? Ірі б?ген – Б??тырма.

6.      Е? ке? тарал?ан топыра? т?рі – ?о?ыр, ?о?ыр-с?р.

7.      Экологиясы е? нашар к?л – Арал.

8.      Е? ?лкен материк (еуразия)

9.      Е? суы? м?хит? (солт?стік м?зды м?хит)

10.  Е? ?лкен арал? (гренландия)

11.  Е? су?а т?зімді жануар?  (т?йе)

12.  Е? биік шы?? (эверест)

13.  Е? ?лкен м?хит? (тыны? м?хиты)

14.  Е? тере? ш???ыма? (мариан)

15.  Е? ысты? материк? (африка)

 

 

 

 

 

І?. Саба?ты пысы?тау

О?ушыларды? жа?а білімді игеру де?гейін тексеру барысында «Ысты? орынды?» стратегиясын пайдалану. О?ушылар саба??а байланысты бір-бір с?ра?тан жазып ?обдиша?а салады. Жеребе бойынша 1 о?ушы ортада?ы орынды??а келіп отырады. ?обдиша?а салын?ан с?ра?ты та?дау ар?ылы сол с?ра??а жауап береді. Жауап бере алмаса келесі о?ушы алмастырады.

С?ра?тарды? мазм?ны:

1.      Ш?лейт зонасыны? географиялы? орныны? ерекшелігі ?андай?

2.      ?зынды?ы ?анша?

3.      Батыс  ?аза?стан облысы ?андай таби?ат зоналарында орналас?ан?

4.      Климатыны? континентті ж?не ??р?а? болуына ?андай факторлар ?сер етеді?

5.      Жауын шашын м?лшері?

6.      Ш?лейт зонасында топыра?ты? ?андай т?рлері бар?

7.      Топыра? ??рамында ?ара шіріндіні? м?лшері ?анша?

8.      Негізгі ?зендері

9.      Жануарларына не жатады

10.  ?сімдіктері

?ылыми ?а?идаларды дамыту ?шін ш?лдегі негізгі м?селелерді ай?ындау ж?не оны? шешу жолдарын ?арастыру ж?нінде о?ушыларды? ой-пікірлері, ?сынсытары ты?далады.

?. Саба?ты бекіту

Асоцация ??ру

VІ. Ба?алау:

М??алім  ?орытынды ба?алайды.

?ІІ. Кері байланыс

О?ушылар саба??а байланысты к??іл к?йлерін стикерге жазып, та?та?а іледі.

?ІІІ. ?йге тапсырма:

«Ш?лейт  зонасы» та?ырыбын о?у, м?ліметтер ?келу дайындау.

Просмотр содержимого документа
«"ш?лейт зонасы" та?ырыбында?ы ашы? саба?»

Бекітемін: МДОІЖО Г. К. Ибрашева

Күні: 11.02.2016 ж 8 «а» класс пәні: география

Сабақтың тақырыбы:   Шөлейт зонасы 

Сабақтың мақсаты: Қазақстанның шөлейт зонасына сипаттама беру

Білімділік:  Қазақстанның шөлейт зонасының ерекшеліктеріне сипаттама беруді жалғастыру. Географиялық құбылыстармен, құрылымдарды байқай біліп, сипаттама бере білуге үйрету. Адам әрекетінің әсерімен болатын табиғат компоненттерінің өзгеруі туралы түсінікті дамыту.

Дамытушылық: Сабақ барысында оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, ойлау қабілетін, сөйлеу шеберлігін дамыту. Оқушыларды тақырыптық карталарды салыстыра отырып Қазақстанда табиғат зоналарының қалыптасу жағдайын өздіктерінен анықтауға дағдыландыру. Проблемалық жағдайлар туғызу арқылы оқушы көзқарастарын қалыптастыру.

Тәрбиелік: Қазақстанның шөлейт және шөл зоналарындағы экологиялық проблемалармен таныса келе, оқушыларды қоршаған ортаны қорғауға баулу.Өз отанына деген сүйіспеншілік пен патриоттық сезімдерін арттыру. саяси-идеялылыққа, адамгершілікке, еңбекқорлыққа, табиғатты сүйе білуге, мамандық таңдауға, экономикалық және экологиялық көзқарасқа, эстетикалық талғамын арттыруға, патриоттық сезімге, дүниетанымдылыққа баулу. Оқушыларды өз халқының тарихын оқып білуге,салт-дәстүрін сақтауға,мәдениетті болуға тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Қазақстанның физикалық картасы, табиғат зоналарының картасы, атлас. тірек-сызбалары,слайд.

Сабақтың түрі: баяндау-әңгімелесу, , аралас сабақ

Сабақтың тегі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі:   көрнекілік, баяндау,сұрақ-жауап,сызбамен жұмыс.

Сабақтың тәсілі: жалпы класпен,жұптастыру

Пән аралық байланыс: математика, физика, химия, биология, әдебиет, география

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі:  Оқушылар мен амандасып, сабаққа қатыстарын тексеру

«Бұл қандай адам?» тренингі арқылы оқушыларды сабаққа психологиялық белсенділігін қалыптастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру 

  1. Дала зонасының аумағы қанша?

  2. Климаты қандай?

  3. Жылдық орташа температурасы (жаз, қыс) қанша?

  4. Жауын – шашын мөлшері қанша?

  5. Қандай өзендер жатады?

  6. Топырағы қандай?

  7. Жануарлар дүниесі

  8. Өсімдіктер жамылғысы


Табиғат зонасы

Ауданы

Климаты

Орташа температурасы

Жауын-шашын мөлшері

Өзендері (қоректенуі)

Жануарлары

Өсімдіктері

Топыра

ғы

 

 

 

 

 

 



 


ІІІ. Жаңа сабақ

А) фронталды әңгіме

Уа, туған жер

Қадіріңді келсем білмей кеше гөр

Ұлан ғайыр жері бар біздің – Қазақстанымыз.Әр адам өз туған жері, кіндік қаны тамған жерін ұмытар ма? Қазақ деп соққан жүректері әр адам елін мақтаныш етпес пе? Осы дархан кең даланың бар байлығы сақтау және бағалау сіздердің қолдарыңызда. Табиғаттың берген сыйы жеріміздің байлығы оны сіздер жақсы білесіздер. Біздің аумағымызда қанша табиғат зонасы бар еді? Біз қандай табиғат зонасын зерттеп болдық? Біз осы кең байтақ жеріміздің табиғатының шөлейт зонасымен танысқалы отырмыз.

Ә) Шығармашылық тапсырма

Бұл үшін мен сіздерді (рөлдік ойын) саяхатқа шақырғым келіп отыр. Осы табиғат зонасын зерттеу үшін мамандар керек емес пе? Сол мамандарды сайлайық. Картораф, климатолог, ботаник, гидролог, зоолог, экологтар шөлейт зонасы туралы мәлімет жинап, зерттеп талдасын.

Картораф Шөлейт зонасы дала мен шөл зонасының аралығында орналасып, Жайықтың жағасынан Алтай тауларына дейін 2900 км созылып жатыр. Республика аумағының 10,8 % - ын алып жатыр. Зонаның оңтүстік шекарасы 48°С с. е. бойымен өтеді.



Климатолог Шөлейттің климаты құрғақ, тым континентті. Жауын-шашын аз, жылдық жауын-шашынның мөлшері 180-300 мм аралығында. Көктемнің аяғы мен жаздың басында жауын-шашын мол түседі, кыста және жазда аз жауады. Жаз барлық жерде ыстық. Шілденің орташа температурасы 22°-24°С, кейде ыстық 40°С-қа дейін жетеді. Қысы суық, ашық аязды күндер басым болады. Қаңтардың орташа температурасы -15°-17°С, ең төменгі температура зонаның шығысында (-50°С) байқалады. Шөлейт зонасында жазда өзендердің көбінің суы тартылып, кеуіп кетеді.



Ботаник Өсімдіктері

Шөл дала зонасында даланың әрі шөлдің өсімдіктері таралған. Өсімдік жамылғысы негізінен бетеге, жусан,түймедағы, боздан құралады. Кейде жусан көлемді жерлерді алып жатады. Мұндай жерлердің түсі біркелкі ашық болып көрінеді. Кей жерлерде жусанның арасында изен, ебелек, теріскен, көкпек өседі. Еспе суы жер бетіне таяу жатқан сортаңды жерлерде ши өседі. Ұлытау, Ортау, Бұғылы, Қызыларай, Шыңғыстау және т.б. жоталардың аңғарлары арасында әр түрлі шалғын шөптер көп өседі. Бұл таулардың беткейлерінде қайың, көктерек және қарағай шоқ ормандары кездеседі. Бұлардың арасында долана, мойыл, итмұрын, қарақатжәне таңқурай өседі.



Гидролог Тұрақты ағатын ең ірі өзендері - Ойыл, Жем, Topғай, Сарысу, Аягөз. Шөлейт зонасында 3000-нан астам көлбар. Олардың көпшілігінің суы кермек немесе ащы болады.



Зоолог Жануарлары

Дала мен шөлде кездесетін шөлейт жануарларынан сарышұнақ,қосаяқ, құм тышқаны, құм қояндары сасық күзен, қарсақ, түлкі,қасқыр мекендейді. Сонымен бірге онда күзен және түлкі бар. Құстардан бүркіт, бозторғай кездеседі. Бір кездерде жер қайыстырған ақбөкендер мен қарақұйрықтар қазіргі кезде некен-саяқ қана кездеседі. Шөлейтте кесіртке мен жыландар көп. Бұл өңірде зиянсыз жыландардан — қара шұбар жылан, кіші сарыбасжылан, су жыланы, улы жыландардан - сұр жылан, қалқан тұмсық жылан бар.


Сонымен балалар, шөлейт зонасы туралы біраз хабардар болған секілдіміз. Біз қай жерде тұрмыз?

Біз мекеніміз туралы не білеміз? (видео ролик)

Өте жақсы!

Енді сіздер шаршаған боларсыздар, сол себепті сергіту сәтіне мен «Ең, ең....» ойынын ойнайық

  1. Қазақстанмен шектесетін ең үлкен мемлекет? (ресей)

  2. Қазақстандағы ең ұзын өзен? ( Ертіс.)

  3. Ең үлкен көл – Каспий.

  4. Ең құнарлы топырақ – қара топырақ.

  5. Ең Ірі бөген – Бұқтырма.

  6. Ең кең таралған топырақ түрі – қоңыр, қоңыр-сұр.

  7. Экологиясы ең нашар көл – Арал.

  8. Ең үлкен материк (еуразия)

  9. Ең суық мұхит? (солтүстік мұзды мұхит)

  10. Ең үлкен арал? (гренландия)

  11. Ең суға төзімді жануар? (түйе)

  12. Ең биік шың? (эверест)

  13. Ең үлкен мұхит? (тынық мұхиты)

  14. Ең терең шұңғыма? (мариан)

  15. Ең ыстық материк? (африка)





ІҮ. Сабақты пысықтау

Оқушылардың жаңа білімді игеру деңгейін тексеру барысында «Ыстық орындық» стратегиясын пайдалану. Оқушылар сабаққа байланысты бір-бір сұрақтан жазып қобдишаға салады. Жеребе бойынша 1 оқушы ортадағы орындыққа келіп отырады. Қобдишаға салынған сұрақты таңдау арқылы сол сұраққа жауап береді. Жауап бере алмаса келесі оқушы алмастырады.

Сұрақтардың мазмұны:

  1. Шөлейт зонасының географиялық орнының ерекшелігі қандай?

  2. Ұзындығы қанша?

  3. Батыс Қазақстан облысы қандай табиғат зоналарында орналасқан?

  4. Климатының континентті және құрғақ болуына қандай факторлар әсер етеді?

  5. Жауын шашын мөлшері?

  6. Шөлейт зонасында топырақтың қандай түрлері бар?

  7. Топырақ құрамында қара шіріндінің мөлшері қанша?

  8. Негізгі өзендері

  9. Жануарларына не жатады

  10. Өсімдіктері

Ғылыми қағидаларды дамыту үшін шөлдегі негізгі мәселелерді айқындау және оның шешу жолдарын қарастыру жөнінде оқушылардың ой-пікірлері, ұсынсытары тыңдалады.















Ү. Сабақты бекіту

Асоцация құру


Шөлейт зонасы











VІ. Бағалау:

Мұғалім қорытынды бағалайды.

ҮІІ. Кері байланыс

Оқушылар сабаққа байланысты көңіл күйлерін стикерге жазып, тақтаға іледі.

ҮІІІ. Үйге тапсырма:

«Шөлейт зонасы» тақырыбын оқу, мәліметтер әкелу дайындау.


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: География

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
"ш?лейт зонасы" та?ырыбында?ы ашы? саба?

Автор: ?ділова ?айни На?и?ызы

Дата: 16.03.2016

Номер свидетельства: 306461

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства