kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Презентация "?аза?станны? пайдалы ?азбалары"

Нажмите, чтобы узнать подробности

?аза?стан ?зіні? жер ?ойнауыны? байлы?ымен ?йгілі. Б?л Жер ?ыртысыны? геологиялы? ??рылысы мен даму ерекшеліктеріне байланысты. Тау т?зілу, магмалы? жыныстарды? енуі ж?не метаморфизм (?згеріске ?шыра?ан), я?ни эндогендік процестерді? ?рт?рлілігі, солармен байланысты тау жыныстарыны? ??рылымында, минералды? ж?не химиялы? ??рылысында бол?ан ?андай да бір ?згерістер т?рлі пайдалы ?азбаларды т?зеді.

Пайдалы ?азбалар деп, ?азіргі техниканы? даму де?гейінде, таби?и т?рінде немесе ??делгеннен кейін шаруашылы?та пайдалану?а болатын минералдар мен тау жыныстарын айтады. ?детте, таулы айма?тарда (?атпарлы ж?не ?атпарлы-жа?парлы аудандарда) ж?не ш?гінді ?абы?ынан айырыл?ан платформаларда рудалы ?азбалар кені к?птеп кездеседі.

Ал ш?гінді т?ріндегі пайдалы ?азбаларды (м?най, газ, к?мір, уран ж?не т.б.) ш?гінді ?абы?ы бар платформаларда (жазы?тарда) кездестіруге болады.

Просмотр содержимого документа
«Презентация "?аза?станны? пайдалы ?азбалары"»

Қазақстанның пайдалы қазбалары. Жанатын пайдалы қазбалар

Қазақстанның пайдалы қазбалары. Жанатын пайдалы қазбалар

Пайдалы қазбалар дегеніміз- қазіргі техниканың даму деңгейінде, табиғи түрінде немесе өңделгеннен кейін шаруашылықта пайдалануға болатын минералдар мен тау жыныстарын айтады

Пайдалы қазбалар дегеніміз- қазіргі техниканың даму деңгейінде, табиғи түрінде немесе өңделгеннен кейін шаруашылықта пайдалануға болатын минералдар мен тау жыныстарын айтады

Жанатын пайдалы қазбаларға: мұнай мен газ, көмір, уран және т.б. кен орындары жатады. Кенді пайдалы қазбаларға: темір, марганец, хром, никель, алюминий, мыс, полиметалдар, алтын, сирек кездесетін металдар (вольфрам, молибден, ванадий, висмут, сүрме) Кенді пайдалы қазбаларға: асбест, фосфорит, тұз.
  • Жанатын пайдалы қазбаларға: мұнай мен газ, көмір, уран және т.б. кен орындары жатады.
  • Кенді пайдалы қазбаларға: темір, марганец, хром, никель, алюминий, мыс, полиметалдар, алтын, сирек кездесетін металдар (вольфрам, молибден, ванадий, висмут, сүрме)
  • Кенді пайдалы қазбаларға: асбест, фосфорит, тұз.
Пайдалы қазбалардың қоры жөнінен дүние жүзінде алатын орны: пайдалы қазбалардың аты алатын орны Вольфрам 1 Хромит, фосфор 2 Марганец 3 Қорғасын, молибден 4 Алтын 6 Темір 8

Пайдалы қазбалардың қоры жөнінен дүние жүзінде алатын орны:

пайдалы қазбалардың аты

алатын орны

Вольфрам

1

Хромит, фосфор

2

Марганец

3

Қорғасын, молибден

4

Алтын

6

Темір

8

Кенсіз пайдалы қазбалар

Кенсіз пайдалы қазбалар

Асбест Асбест грекше asbestos – сөнбес, бұзылмас дегенді білдіреді. Химиялық құрамы жөнінен магний мен темірдің, ішінара натрийдің сулы силикаты болып табылады.

Асбест

Асбест грекше asbestos – сөнбес, бұзылмас дегенді білдіреді. Химиялық құрамы жөнінен магний мен темірдің, ішінара натрийдің сулы силикаты болып табылады.

Кен орындары

Кен орындары

  • Асбест кен орны магмалық жыныстарға байланысты игеріледі.
  • Ең ірі кен орны: Қостанай (Жітіқара) және Қарағанды (Жезқазған) облыстарында.
  • Мұғалжардың оңтүстігінде Бөгетсай және Шу-Іле тауларында, Хантау кен орындарында асбестің едәуір қоры бар.
Фосфорит кальций фосфаты— фосфорит Ca 3 (PО) 2

Фосфорит

кальций фосфаты— фосфорит Ca 3 (PО) 2

Кен орындары

Кен орындары

  • Қазақстан фосфориттің қоры жонінен АҚШтан кейін екінші орын алады.
  • Оңтүстік Қазақстан облысында, Қаратауда ірі фосфорит кен орындары (Шолақтау, Ақсай, Жаңатас) бар. Сапасының жоғарылығы және қабатының қалыңдығы жөнінен бұл кен орындарының бүкіл жер шарында теңдесі жоқ.
  • Сондай-ақ фосфорит кен орындары Ақтөбе облысында, Жем озенінің жоғары ағысында да кездеседі
Тұз  Тұздар – химиялық қосылыстар класы; қышқыл молекулаларындағы сутек атомдарының орны толықтай немесе жартылай металл атомдары не ОН топтарына ауысқан қосылыстар; қалыпты жағдайда иондық құрылымдағы кристалл заттар. Тұздар ерте заманнан белгілі. 1812 жылы Я.Берцелиус тұздардың электрхимиялық теориясын құрды

Тұз

Тұздар – химиялық қосылыстар класы; қышқыл молекулаларындағы сутек атомдарының орны толықтай немесе жартылай металл атомдары не ОН топтарына ауысқан қосылыстар; қалыпты жағдайда иондық құрылымдағы кристалл заттар. Тұздар ерте заманнан белгілі. 1812 жылы Я.Берцелиус тұздардың электрхимиялық теориясын құрды

Таралған аумағы  * Қазақстан аумағында тұз қоры өте мол. Әсіресе тұзға Каспий маңы ойпаты бай. Ондағы кей жерлерде тұз қабатының қалыңдығы (тұз күмбездері) 2 км-ден асады. Кейбір қабаттарда ас тұзына қоса, калий, т.б. тұздар да кездеседі.   * Сондай-ак Каспий маңы ойпаты мен Батыс Сібір жазығында және республиканың басқа да аудандарында кептеген тұзды көлдерде тұнба тұздар жиналған.

Таралған аумағы * Қазақстан аумағында тұз қоры өте мол. Әсіресе тұзға Каспий маңы ойпаты бай. Ондағы кей жерлерде тұз қабатының қалыңдығы (тұз күмбездері) 2 км-ден асады. Кейбір қабаттарда ас тұзына қоса, калий, т.б. тұздар да кездеседі. * Сондай-ак Каспий маңы ойпаты мен Батыс Сібір жазығында және республиканың басқа да аудандарында кептеген тұзды көлдерде тұнба тұздар жиналған.

Кенді пайдалы қазбалар

Кенді пайдалы қазбалар

Темір Темір  (латынша Ferrum), Fe – элементтердің периодты жүйесінің VIII- тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 26, атом массасы 55, 847.

Темір

Темір (латынша Ferrum), Fe – элементтердің периодты жүйесінің VIII- тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 26, атом массасы 55, 847.

*  Қазақстан темір кені қоры жөнінен ТМД бойынша Ресей мен Украинадан кейін үшінші орын  алады (16,6 млрд т)   Кен орындары :  *  Солтүстік Қазақстанда (85%)  * Қостанай облысы (Қашар, Соколов -Сарыбай, Әйет, Лисаков )  *  Сарыбай темір кен орнын 1948 жылы ұшқыш М.Сургутанов ашты.  * Солтүстік Қазақстан облысы (Атансор)  *  Қарағанды (Кентөбе, Қаратас )

* Қазақстан темір кені қоры жөнінен ТМД бойынша Ресей мен Украинадан кейін үшінші орын алады (16,6 млрд т) Кен орындары : * Солтүстік Қазақстанда (85%) * Қостанай облысы (Қашар, Соколов -Сарыбай, Әйет, Лисаков ) * Сарыбай темір кен орнын 1948 жылы ұшқыш М.Сургутанов ашты. * Солтүстік Қазақстан облысы (Атансор) * Қарағанды (Кентөбе, Қаратас )

Марганец Марганец (латынша Manganum), Mn – элементтердің периодты жүйесінің VII-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 25, атом массасы 54, 938.

Марганец

Марганец (латынша Manganum), Mn – элементтердің периодты жүйесінің VII-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 25, атом массасы 54, 938.

Марганецтің ең ірі кен орындары:  *  Орталық Қазақстандағы Атасу , Жезді Мұндағы рудалардың 27%-ына жуығы марганец.  * Марганец кендері: Ұлытау, Сарыарқа, Қаратау, Маңғыстау өңірлері  * Республикадағы марганец рудасының қоры 408 млн 100 мың т-ны құрайды.

Марганецтің ең ірі кен орындары: * Орталық Қазақстандағы Атасу , Жезді Мұндағы рудалардың 27%-ына жуығы марганец. * Марганец кендері: Ұлытау, Сарыарқа, Қаратау, Маңғыстау өңірлері * Республикадағы марганец рудасының қоры 408 млн 100 мың т-ны құрайды.

Хром Хром (Chromіum), Cr — элементтердің периодтық жүйесінің VІ тобындағы химиялық элемент, реттік нөмірі 24, атом массасы 52.

Хром

Хром (Chromіum), Cr — элементтердің периодтық жүйесінің VІ тобындағы химиялық элемент, реттік нөмірі 24, атом массасы 52.

* Хромит кен орындарының 99%-ы Мұғалжар тауларындағы Кемпірсай және Доң тобына жататын кен орындары жоғары сапалы рудалармен әйгілі.  * Олар тоттанбайтын болат қорытуға қажет.  * Хром әлемнің 40 еліне шығарылады.  * Хромит кендері Қостанай, Шығыс Қазақстан облыстарында да ашылды.  * ТМД елдеріндегі хромиттің 97%-ы Қазақстанда өндіріледі .

* Хромит кен орындарының 99%-ы Мұғалжар тауларындағы Кемпірсай және Доң тобына жататын кен орындары жоғары сапалы рудалармен әйгілі. * Олар тоттанбайтын болат қорытуға қажет. * Хром әлемнің 40 еліне шығарылады. * Хромит кендері Қостанай, Шығыс Қазақстан облыстарында да ашылды. * ТМД елдеріндегі хромиттің 97%-ы Қазақстанда өндіріледі .

Никель Никель (Nіccolum), Nі – элементтердің периодтық жүйесінің VІІІ тобындағы хим. элемент, атомдық нейтроны 28, атомдық массасы 58,70. Күмістей ақ, иілгіш, созылғыш металл.

Никель

Никель (Nіccolum), Nі – элементтердің периодтық жүйесінің VІІІ тобындағы хим. элемент, атомдық нейтроны 28, атомдық массасы 58,70. Күмістей ақ, иілгіш, созылғыш металл.

*Никельдің едәуір қоры Мұғалжар таулы ауданында үгілген тау жыныстары қыртысында шоғырланған.  * Никельдің 40-тан аса ірі кені Ақтөбе облысындағы Кемпірсай кен орнының үгілу қыртысындағы Бұрақтал кеніштеріне де шоғырланған.  * Қостанай облысындағы Аққара, Ақтау кендерінің қоры мол, сапасы жоғары.  * Никель кен орындары Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарында да бар

*Никельдің едәуір қоры Мұғалжар таулы ауданында үгілген тау жыныстары қыртысында шоғырланған. * Никельдің 40-тан аса ірі кені Ақтөбе облысындағы Кемпірсай кен орнының үгілу қыртысындағы Бұрақтал кеніштеріне де шоғырланған. * Қостанай облысындағы Аққара, Ақтау кендерінің қоры мол, сапасы жоғары. * Никель кен орындары Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарында да бар

Алюминий Алюминий (лат. Aluminium),– ашудас, Al – элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы химиялық элемент, рет нөмірі 13, атомдық массасы 26,9815.

Алюминий

Алюминий (лат. Aluminium),– ашудас, Al – элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы химиялық элемент, рет нөмірі 13, атомдық массасы 26,9815.

*Қазақстанда алюминийдің негізгі шикізаты - боксит.  *Негізгі кен орындары Сарыарқаның солтүстік шығысында Ақмола және Торғай ойысында (Амангелді торабы).  * Қазақстан алюминий өндіру жөнінен ТМД елдері арасында алдыңғы орындардың бірін алады.

*Қазақстанда алюминийдің негізгі шикізаты - боксит. *Негізгі кен орындары Сарыарқаның солтүстік шығысында Ақмола және Торғай ойысында (Амангелді торабы). * Қазақстан алюминий өндіру жөнінен ТМД елдері арасында алдыңғы орындардың бірін алады.

Мыс Мыс Cu – элементтердің периодтық жүйесінің І-тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 29, атомдық массасы 63,546.

Мыс

Мыс Cu – элементтердің периодтық жүйесінің І-тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 29, атомдық массасы 63,546.

*Мысты құмтастардың ең ірі кен орны Жезқазган.  *Жезқазған кен орны ТМД бойынша бірінші, дұние жүзінде екінші орында.  *Қазақстан мыс өндіру жағынан дүние жүзінде жетінші орын алады.  *  Өнімнің 92%-ы шет елге шығарылады.  *Мысты кен орындарының ірілері Қоңырат, Бозшакөл. Бұлардағы мыс ашық әдіспен қазылып алынады, бірақ рудада металл мөлшері аз.

*Мысты құмтастардың ең ірі кен орны Жезқазган. *Жезқазған кен орны ТМД бойынша бірінші, дұние жүзінде екінші орында. *Қазақстан мыс өндіру жағынан дүние жүзінде жетінші орын алады. * Өнімнің 92%-ы шет елге шығарылады. *Мысты кен орындарының ірілері Қоңырат, Бозшакөл. Бұлардағы мыс ашық әдіспен қазылып алынады, бірақ рудада металл мөлшері аз.

Полиметалл Полиметалл , полиметалл кентастары (поли… және металл) — басты құраушылары Pb мен Zn, қосымшалары Cu, Au, Ag, Cd, кейде Bі, Sn, Іn, Ga элементтерінен тұратын кешенді кентастар. Кейбір Полиметаллда барит, флюорит, күкірт, селен, теллур, германий, таллий болады.

Полиметалл

Полиметалл , полиметалл кентастары (поли… және металл) — басты құраушылары Pb мен Zn, қосымшалары Cu, Au, Ag, Cd, кейде Bі, Sn, Іn, Ga элементтерінен тұратын кешенді кентастар. Кейбір Полиметаллда барит, флюорит, күкірт, селен, теллур, германий, таллий болады.

Алтын Алтын (лат. Aurum), Au – элементтердің периодты жүйесінің I-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 79, атом массасы 196, 967

Алтын

Алтын (лат. Aurum), Au – элементтердің периодты жүйесінің I-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 79, атом массасы 196, 967

*Қазақстанда 190 алтын кен орны бар.  *Алтын республиканың шығысындағы Алтайда, Қалба жотасы шеңберінде, солтүстік-батысындағы Жітіқара өңірінде өндіріледі.  *Орталық Қазақстанның солтүстік аймағындағы алтын шығатын кен орындары: кварцты желі, кайталама кварцит пен шашыранды алтын (Степняк, Ақсу, Майқайың) кездеседі.  *Қалба жотасында да кварцты желі және шашыранды алтын кен орындары шоғырланған.  *Шағын кварцты-желілі кен орындары Жоңғар және Іле Алатауларында да бар.

*Қазақстанда 190 алтын кен орны бар. *Алтын республиканың шығысындағы Алтайда, Қалба жотасы шеңберінде, солтүстік-батысындағы Жітіқара өңірінде өндіріледі. *Орталық Қазақстанның солтүстік аймағындағы алтын шығатын кен орындары: кварцты желі, кайталама кварцит пен шашыранды алтын (Степняк, Ақсу, Майқайың) кездеседі. *Қалба жотасында да кварцты желі және шашыранды алтын кен орындары шоғырланған. *Шағын кварцты-желілі кен орындары Жоңғар және Іле Алатауларында да бар.

Жанатын пайдалы қазбалар

Жанатын пайдалы қазбалар

* Мұнай елімізде ең бірінші рет 1899 жылы Қарашүңгілдегі Эмбі кен орнындағы мұнай скважинасынан атқылады.  * 14 алап және 207 кен орны бар

* Мұнай елімізде ең бірінші рет 1899 жылы Қарашүңгілдегі Эмбі кен орнындағы мұнай скважинасынан атқылады. * 14 алап және 207 кен орны бар

Мұнай кен орындары:  * 1911 ж. Доссор  * 1915ж. Мақат  * 1960ж. Өзен, Жетібай  * Қаражамбас  * Теңіз (Атырау облысы)  * Кеңқияқ, Жаңажол (Ақтөбе облысы)  * Қарашығанақ (Батыс Қазақстан)  * Құмкөл (Қызылорда облысы)

Мұнай кен орындары: * 1911 ж. Доссор * 1915ж. Мақат * 1960ж. Өзен, Жетібай * Қаражамбас * Теңіз (Атырау облысы) * Кеңқияқ, Жаңажол (Ақтөбе облысы) * Қарашығанақ (Батыс Қазақстан) * Құмкөл (Қызылорда облысы)

* тас көмір мен қоңыр көмірдің 10 алабы, 300 кен орны бар.  * көмір қоры 164 млрд тонна  * көмір кен орындарының басым бөлігі Қарағанды, Павлодар және Қостанай облыстарында орналасқан

* тас көмір мен қоңыр көмірдің 10 алабы, 300 кен орны бар. * көмір қоры 164 млрд тонна * көмір кен орындарының басым бөлігі Қарағанды, Павлодар және Қостанай облыстарында орналасқан

* Қарағанды алабы : 3600 км 2 * Сапасы: кокстелетіндіктен сапасы өте жоғары * Тас көмірдің кабаты: 80 * Жалпы қалыңдығы: 120 м. * Көмірдің барланған жалпы қоры: 60 млрд т.  Екібастұз көмір алабы * Сарыарқа мен Ертіс маңы жазығы аралығында орналасқан. * Павлодар облысында ауданы 160 км 2 , * көмір қабатының қалыңдығы 150 м. * ашық әдіспен өндірілетін болғандықтан, еліміздегі көмірдің ең арзаны болып табылады. * Майкүбі (Павлодар облысы) және Торғай (Обаған) көмір алаптары бар

* Қарағанды алабы : 3600 км 2

* Сапасы: кокстелетіндіктен сапасы өте жоғары

* Тас көмірдің кабаты: 80

* Жалпы қалыңдығы: 120 м.

* Көмірдің барланған жалпы қоры: 60 млрд т.

Екібастұз көмір алабы

* Сарыарқа мен Ертіс маңы жазығы аралығында орналасқан.

* Павлодар облысында ауданы 160 км 2 ,

* көмір қабатының қалыңдығы 150 м.

* ашық әдіспен өндірілетін болғандықтан, еліміздегі көмірдің ең арзаны болып табылады.

* Майкүбі (Павлодар облысы) және Торғай (Обаған) көмір алаптары бар

Жанатын пайдалы қазбалар Шартты белгісі Мұнай Кен орындары Газ Көмір Уран

Жанатын пайдалы қазбалар

Шартты белгісі

Мұнай

Кен орындары

Газ

Көмір

Уран


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: География

Категория: Презентации

Целевая аудитория: 8 класс

Скачать
Презентация "?аза?станны? пайдалы ?азбалары"

Автор: Абишева Ания Кадырбековна

Дата: 30.03.2016

Номер свидетельства: 312110

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства