kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Дене шыны?тыру п?нінде жа?а инновациялы? технологияларды пайдалана отырып, білім сапасын арттыру.

Нажмите, чтобы узнать подробности

              Дене шыны?тыру п?нінде жа?а инновациялы? технологияларды пайдалана отырып, білім сапасын арттыру. 

      ?аза?станны? ?лемдегі б?секеге ?абілетті елу елді? ?атарына кіруі ж?нінде мемлекет басшысы ал?а ?ой?ан міндетті ж?зеге асыруда халы?ты? денсаулы?ы е? ма?ызды м?селе болып табылады. ?азіргі уа?ытта ?леуметтік жа?дай, ?мір с?ру ?за?ты?ыны? т?мендеуі ж?не адам экологиясыны? ?олайсызды?ы б?кіл ?ркениетті ?лем ?шін к?кейтесті м?селе болып отыр. Елімізді? даму ба?ытын бекіткен 
«?аза?стан – 2030» ба?дарламасында салауатты ?мір салтын ?стану мемлекеттік ма?ызы бар м?селелермен те? д?режеде екендігі баса к?рсетілген. ?мір салты мен денсаулы? арасында?ы ?зара байланыс салауатты ?мір салты ??ымын ??растырады. Салауатты ?мір салтын насихаттауда, салауатты ?мір с?ру м?дениетін ?алыптастыру м?селелерін жетілдіретін, осы салада?ы басымдылы?тарды аны?тайтын ?ылым да, ?скеле? ?рпа?ты о?ыту, т?рбиелеу формалары мен жа?а ?дістерді ?станатын білім де ?ажет. Мектеп о?ушыларыны? салауатты ?мір салтын ?алыптастыру туралы ал?ан білімдері болаша? азаматтарды? денсаулы?ын са?тап ?алу?а берік тірек болады. 
       Мектеп о?ушыларыны? салауатты ?мір с?ру м?дениетін ?алыптастыру дегеніміз: 
І. Жеке т?л?аны? ?зін ?орша?ан жансыз ж?не жанды таби?и ортамен жан – жа?ты ?йлесім тауып, ?з ??мырын Отаны, елі, отбасы ж?не ?зі ?шін барынша пайдалы ?ткізу да?дысын ?алыптастыру; 
ІІ. Салауатты ?мір салты – ол денсаулы?ты? ?йлесімді дамып, са?талуы мен орны?уын ?амтамасыз ету ма?сатында денсаулы?ты ны?айту?а ба?ыттал?ан іс – шараларды ж?ргізу. 
Салауатты ?мір салтын ?алыптастыру ?шін ?андай жа?дайлар?а назар аудару керек? ?мір салты дегеніміз не? 
Б?л жеке адамны? тіршілік етуге ба?ыттал?ан м?мкіндіктерін ?алыптастыру. Бізді?ше, адамны? ?леуметтік – психологиялы? ж?не биологиялы? жа?тан салауатты ?мір салтын ?алыптастыру?а мына жа?дайлар негіз бола алады: 
- белсенді ?оз?алыс н?тижесінде организмді шыны?тыру дене т?рбиесі немесе спортпен ш??ылдану; 
- физикалы? е?бекті? гигиеналы? талаптарын ж?зеге асыру; 
- жеке ж?не ?леуметтік гигиеналы? талаптарын ж?зеге асыру; 
- ?арым – ?атынас ж?не экологиялы? м?дениетке жету; 
- д?рыс жынысты? т?рбие алу; 
- зиянды ?деттерден аула? болу. 
Сонды?тан балаларды жасынан салауатты ?мір салтына ?алыптастыру?а к?ш салып, зиянды ?деттерден са?тандыруымыз керек. Денсаулы? т?рбиесі – орта? м?селе. Халы? саныны? ?суі, оны? сапасы, денні? саулы?ы мемлекет ?л – ау?атыны? дамуына м?рынды? болады. ?аза?стан Республикасыны? Президенті Н.?.Назарбаев «?аза?станны? егемен мемлекет ретінде ?алыптасуы мен дамуыны? стратегиясы» деген е?бегінде соны? 4 негізгі к?шін атап к?рсетті. Оны? бірі – жер ?стіндегі байлы? деп отыр?анымыз – адам, оны? білімі мен іскерлігі, таланты мен м?дениеті, денсаулы?ы деген еді. 
Дене т?рбиесі саба?ында жа?а инновациялы? технологияларды? тиімділігі жо?ары. Білім – ?о?амды т?ра?тандыратын, рухани м?раны са?тайтын, ?рпа?ты ?рпа??а саба?тастыратын ??рал. ?олда бар м?мкіндікті пайдаланып о?ытуды? жа?а ?діс-т?сілдерін тиімді ?олдану, жа?а технологияны ?ркімні? ?з саба?ында пайдалану ар?ылы о?ушы жастарды халы?ты? д?ст?р ?рдісінде адамгершілікке, салауатты ?мір с?руге баулу дені сау ?рпа? т?рбиелеу дене т?рбиесі п?ні м??алімдеріні? басты міндеті. Олай болса, о?ыту мен т?рбиелеуді? ой елегінен ?тетін ?діс-т?сілдерін, жа?ашыл педагогтарды? тап?ан ?дістемелерін біліп ?ана ?ою жеткіліксіз, оны ?ркім ?з м?мкіндігінше к?нделікті саба?та пайдалану ?ажет. 
Дене шыны?тыру п?ніні? бас?а п?ндерге ?ара?анда к?птеген ерекшеліктері бар. М?нда негізінен о?ушыны? ?абілеті, бейімділігі баса назарда болуы керек. Дегенмен де о?ушыларды бейімдеу, ?абілетін дамыту, спорт?а деген ?ызы?ушылы?ын арттыру жа?сы ?йымдастырыл?ан саба??а байланысты. Сонды?тан о?ушыларды? п?нге ?ызы?ушылы?тарын арттыру, саба?та та?ырып?а байланысты спорт т?рлеріні? шы?у тарихын, спорт т?рлері дамы?ан елдерді спортты? ?р саласында?ы белгілі спортшылар ?мірін алу?а болады. 
Сол себептен м??алім саба?ты тартымды етіп теория мен практиканы ?штастыруында жа?а инновациялы? технологияларды? тиімділігі баса назарда болуы ?ажет. Б?л м??алім мен о?ушы арасында?ы ?арым-?атынас, саба?ты жа?сы о?итын, спорт?а бейім о?ушылармен белсенді ж?мыс істеп ?ана ?оймай, барлы? баланы? дамуы ?шін ?олайлы жа?сы ойлар ту?ызып, ?абілеті жеткен жерге дейін е?бек етуін ойластыру тиіс. Барлы? о?ушылар ?з ?абілетін е? т?менгі же?іл тапсырмаларды орындаудан бастайды, оларды міндетті т?рде толы? орындап бол?аннан кейін ?ана, келесі к?рделі де?гейдегі жатты?уларды орындау?а к?шіп отырады. Б?л о?ушылар арасында?ы б?секелестікті ж?не ?р о?ушыны? ?з ?абілетіне, ?ызметіне с?йкес жо?ары де?гейге к?терілуіне толы? жа?дай жасалады. 
Жа?аша ?дістерді саба?тарда ?немі ?олданыс?а енгізуде теория мен практиканы? ?штасуына м?н бергенде ?ана ж?мысты? мазм?ндылы?ы к?ріне алады. Осы ба?ыттарда сын т?р?ысынан ойлау ж?не де?гейлеп о?ыту технологияларыны? тиімді ?дістерін дене шыны?тыру п?нінде ?олдануды ?сынамын. Алдымен «Дене шыны?тыру п?ні не береді?» –деген с?ра??а:» ?имыл ?оз?алысты береді. Машы?тандыру. Дене м?дениетін ?алыптастыру. Денені шыны?тыру, т?рбиелеу. Жалпы дамыту жатты?уларын ме?гертеді. Мемлекеттік стандартты? ба?дарламаны жоспарлай білуді, нормативтік тест жатты?уларды игертуді береді. 
Дене т?рбиесі саба?ында сын т?р?ысынан ойлау технологиясын тиімді пайдалану?а да болады. Осы технологияны? шы?армашылы? б?лігін басшылы??а ала отырып, ой тол?ау жасау?а болады (мысалы, дене шыны?тыру саба?ын ойын т?рінде ?йымдастыру), сол ар?ылы, о?ушыларды? бейімділігін арттыру?а болады. 
К?тілетін н?тиже - дене т?рбиесі п?ніне деген ?ызы?ушылы?тарыны? артуы. О?ушы шы?армашылы?ы, ?зін-?зі бас?аруы, ??рметі, эстетикалы? тал?амы да артып келеді. Мысалы, дене шыны?тыру саба?ында 5-6 сыныптарына сергіту с?тін алатын болса?, ?з т?жірибемде 5-сыныптар?а ?ткізген «Эстафеталы? жарыстар» атты саба?ымда, алдымен о?ушылар?а ой тол?ау жасау ма?сатында, ?аза?ты? ?лтты? ойын т?рлеріне то?талдым, ?лтты? ойындар туралы ?з т?сініктерін с?рай отырып, саба? барысы кезінде орындатуды жоспарладым. Міне, осы ар?ылы о?ушылар саба?ты? жарыс т?рінде топты? ойын ?дісінде болатына к?з жеткізеді. Ойлау ?абілетін дамыту т?р?ысында 6 сыныптар арасында «К??ілді м?ре» сайысы о?ушыларды? ой-?абілетін, жылдамды? ерекшелігін, тез шешім ?абылдауына ж?не топты? ?рекет жасауына п?ндерді байланыстыра отыра кіріктірілген саба? к?рермендерді? к??ілінен шы?ты, саба?та биология, химия, математика, сурет, ал?аш?ы ?скери дайынды? пен дене шыны?тыру п?ндерінен ??рал?ан ойындар пайдаланылды. Саба?ты ?ызы?ты ?ткізу ?шін мультимедиалы? проектор ар?ылы ?аза?ты? ?лтты? ойындарыны? тарихын таныстырып ?тіп, жасырыл?ан с?ра?тарды табу?а машы?тандыру, ?р топ?а белгіленген ?пай сандарына ?арай ба?алап отырдым. Кейін саба? барысын: «Кім шапша??» б?лімі деп алып, б?л б?лімінде о?ушылар белгіленген жерге дейін эстафеталы? тая?шамен ж?гіріп барып, белгілі жеріне жеткен кезде, та?та?а жазылып берілген есептерді шапша? орындап шы?ып кейін ?айтып келу талабы ?ойылды. О?ушыларды? б?л б?лімде саба??а деген ?ызы?ушылы?ыны? артуымен бірге машы?танады, логикалы? ойлау ?абілеттері артады, ?имыл-?оз?алыс ?рекеті дамиды. Т??ерте?гілік бой жазу ж?не сергіту жатты?улары мен бірге мектебімізде ?лтты? ?неріміз «?ара жор?а» биін жа??ырту ?стіндеміз, биді сергіту, т??ерте?гі бой жазу жатты?уларыны? орнына да пайдалану?а болатынына к?з жеткіздік. Сондай-а? «Спорт ?леміне саяхат» та?ырыбында мультимедиалы? проектор ар?ылы 5«Б» сынып о?ушылармен зияткерлік ойын саба?ын ?ткізіп о?ушыларды? спорт?а деген ?ызы?ушылы?ын арттырды?. Б?л саба?та ?аза?стан спортыны? ал?аш?ы шы??ан, ата?ты да даны?ты чемпиондарынан бастап ??зіргі та?да?ы олимпиада чемпиондары туралы викторина сайысы о?ушыларды? к??ілінен шы?ып, о?ушыларымыз ?з еліні? патриоты екендерін саба? барысында д?лелдеп, м?дірместен жауап беруге тырысты. Сондай-а? ?атарынан ?шінші жыл мемлекеттік тілдегі мектептерді? 5-8 сынып о?ушылары арасында ?лтты? ойын ж?не спортты? ойын т?рлерінен жарыстар ?йымдастырып же?іпаздарды аны?тап о?ушыларды? кішкене кезінен бастап спорт?а деген ?ызы?ушылы?ын арттыру ма?сатында тынымды е?бектер ат?ару ?стіндеміз. Ауыл к?лемінде Наурыз айында ?лтты? мерекемізді насихаттау барысында «Т?рт т?лікке ен салу», «Ар?ан тарту», «?ол к?рес», «Асы? ату» ойын т?рлерінен жарыстар ?йымдастырып, ?лтты? ойын ?нерімізді ?зге ?лт ?кілдеріне насихаттау басты міндетіміз.            ?лтты? теле арнада салауатты ?мір салтын насихаттау ма?сатында ?тіп жат?ан жа?ашыл ?дістегі ба?дарламаларды? желісінде «Ар?ан тарту»,  «Асы? ату» атты спортты?, ?лтты? ойындар сайысын сынып аралы? топты? сайыс т?рінде ?ткіздім. Себебі дене т?рбиесімен айналысатын адам ?зін ?р?ашан сергек сезінеді. Ал сергек адамны? ?мірге к?з?арасы ерекше.Спорт ?айратты ?ажет етіп, ?мірге ??штарлы?ты арттырады. 
Жо?арыда атал?ан ?лтты? спортты? ойындарды? ?тілу н?тижесінде о?ушыны?: 
- Салт - д?ст?рді ??рметтеуі; 
- ?йымшылды?ы,ізденімпазды?ы; 
- Намыс?ойлы?ы; 
- Ж?йке ж?йесіні? шыны?уы; 
- Ойлау ?абілетіні? дамуы; 
- Білім алу?а ??штарлы?ы; 
Ал де?гейлеп саралап о?ыту технологиясын ?олдануда ?андай н?тижелерге ?ол жеткізуге болады? Саба? барысында: 
Алдымен о?ушыны? «Не?» деген с?ра?ына: Саба?та шынайылы?, о?ыту бар екенін к?рсету.О?ушыны? «?ашан?» деген с?ра?ына: Саба?тан кейін болатын жа?дайды толы? аны?тату?а к?з жеткізу ?ажет.О?ушыны? «?айда?» деген с?ра?ына: О?ушыны? ж?не ?стаз арасында?ы серіктесін аны?тап, н?тижеге ?ол жеткізу ?ажет. 
?зімні? 5-сыныптар?а ?ткізген «Акробатикалы? жатты?улар» атты саба?ымда алдымен о?ушылар?а ?ткен та?ырыптар?а байланысты с?ра?тар бере отырып, б?гінгі жа?а саба?ты? ?андай та?ырыпта ?ткелі т?р?анын ашып алдым. Саба? барысында о?ушылар?а же?ілдетілген логикалы? с?ра?тар беріп, кейін к?рделі с?ра?тарды тапсырма ретінде бердім. С?ра?тар?а байланысты жауабын тап?ан о?ушы, сол жерде практикалы? т?рде орындап к?рсетеді. Саба? кезінде о?ушыны? ішкі позициялы? к?з ?арасы мен ба?ыты ай?ын к?рініс бере алады. Сонда ?ана саба? н?тижелі болып, білім сапасы артады. Осы ба?ыттарда ?рбір м??алімні? о?ыту?а, ?йретуге ?з т??ырнамасы болуы ?ажет. Олар мыналар: 
- ?р о?ушыны? білім де?гейін, ?абілетін, м?мкіншілігін т?сіну; 
- О?ушыны? бойында?ы жетістіктері мен кемшіліктерін ?абылдау; 
- О?ушылар?а ?иынды?тарды же?уге, кемшіліктерден арылу?а к?мектесу; 
Осылай ойын элементтерін, ?дістерін де?гейлеп орындату ар?ылы о?ушыларды? тапсырмаларды орындауда жина?ан ?пайларын «даму мониторингі» кестесіне белгілей отырып, о?ушы біліміне талдау жасап отыру ?ажет. ?тілетін та?ырыптар?а байланысты ?ызы?ты сергіту ойындарын ойнатуды? да саба? барысыны? сапасын арттыру?а ы?палы к?п. Атап айтсам: «Кім шапша??», «К??ілді ойындар!», «Мен чемпион!», «Санама?» сонымен ?атар ?оз?алмалы ойындар ж?не ?лтты? ойындарды саба?та т?рлендіріп ?ткізуге машы?тандыру. 
Сонымен, дене шыны?тыру п?нінде жа?а инновациялы? технологияларды ?олдануды? орны ораса? болары ха?. О?ушыларды? п?нге деген ?ызы?ушылы?ын арттырып, білім сапасын к?теруге сыныптан тыс спортты? шараларды? да ма?ызы зор. Соны? ішінде ?аза?ты? ?лтты? ойындары мен ?оз?алмалы ойындарын, ?р т?рлі жарыстарын, то?ыз??мала?, ар?ан тартыс, асы? ату, аударыспа? сынды ойын т?рлерін ?ткізіп отыру керек. Осындай ж?мыстарды ж?ргізу н?тижесінде о?ушыларды? белсенділігі артып, спорт?а деген бейімділігі ?алыптасады. О?ушыларды? танымды? ?абілеттерін артырып, салауатты ?мір с?ру, адам денсаулы?ы осы спорт?а байланысты екендігін т?сінеді. Н?тижесінде о?ушыларды? білім сапасы артып, о?у то?сандарында жо?ары сапа?а ?ол жеткізуге болады. 
?орыта айт?анда, мен алдымен жеке т?л?аны? ?леуметтік ??зыреттілігін дамытуды керек еттім. Сол ар?ылы ?жымды? зерттеуге ?ол жеткіздім, я?ни о?ушыны? ?зін-?зі бас?аруда?ы ?леуеті артты. Жа?а идеяларды е?гізу барысында?ы орындалатын міндеттер: 
1. О?ушымен ?арым-?атынасты ?алыптастыру. 
2. О?ушыны? логикалы? ойлау ?абілетін дамыту. 
3. ?р о?ушыны? ?рекетін, ?лтты? болмысын пайдалану?а ж?мыстану. 
4. О?ушыны? ?лтты? моралыны? орындалуын ?амтамасыз ету. 
5. О?ушыны? санасын, сенімін, к?з?арасын,білімін арттыру. 
6. О?ушыны? парасатын, ойлауын ?алыптастыра отырып машы?тандыру. 
Е? бастысы, о?у ?рдісінде міндетті п?ндерде о?ушыларды? теориялы? білімін ?леуметтік т?р?ыдан ?алыптастыру?а м?н беру керек. 
Ж?мысымны? н?тижесі: 
1) ?р о?ушыны? білімі, ?абілеті ?алыптасады. 
2) О?ушыны? бойында?ы жетістіктері к?рінеді. 
3) О?ушылар ?иынды?тарды же?еді, ?леуеті артады. 
4) Жан-жа?ты даму?а ?ол жеткізеді. 

Пайдаланыл?ан ?дебиеттер: 
1. Г. Икіманова. Саулы? пен сымбат. - Алматы: ?айнар, 1991. 
2. «?аза?стан – 2030» стратегиясы 
3.«?аза?стан мектебі» журналы, №4, 2006ж. 
4 Дене м?дениеті – о?ушыларды о?ыту мен т?рбиелеу ж?йесінде. Ізденіс-Поиск. 2009ж. №2(2) -Б.262-264. 
5. Е. Уа?баев. ?аза?станда дене т?рбиесі ж?йесіні? дамуы. - Алматы: Санат, 2000ж.
6. «Мектептегі дене шыны?тыру» журналы, № 2, 2012

Просмотр содержимого документа
«Дене шыны?тыру п?нінде жа?а инновациялы? технологияларды пайдалана отырып, білім сапасын арттыру.»

Дене шынықтыру пәнінде жаңа инновациялық технологияларды пайдалана отырып, білім сапасын арттыру. 

Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіруі жөнінде мемлекет басшысы алға қойған міндетті жүзеге асыруда халықтың денсаулығы ең маңызды мәселе болып табылады. Қазіргі уақытта әлеуметтік жағдай, өмір сүру ұзақтығының төмендеуі және адам экологиясының қолайсыздығы бүкіл өркениетті әлем үшін көкейтесті мәселе болып отыр. Еліміздің даму бағытын бекіткен 
«Қазақстан – 2030» бағдарламасында салауатты өмір салтын ұстану мемлекеттік маңызы бар мәселелермен тең дәрежеде екендігі баса көрсетілген. Өмір салты мен денсаулық арасындағы өзара байланыс салауатты өмір салты ұғымын құрастырады. Салауатты өмір салтын насихаттауда, салауатты өмір сүру мәдениетін қалыптастыру мәселелерін жетілдіретін, осы саладағы басымдылықтарды анықтайтын ғылым да, өскелең ұрпақты оқыту, тәрбиелеу формалары мен жаңа әдістерді ұстанатын білім де қажет. Мектеп оқушыларының салауатты өмір салтын қалыптастыру туралы алған білімдері болашақ азаматтардың денсаулығын сақтап қалуға берік тірек болады. 
Мектеп оқушыларының салауатты өмір сүру мәдениетін қалыптастыру дегеніміз: 
І. Жеке тұлғаның өзін қоршаған жансыз және жанды табиғи ортамен жан – жақты үйлесім тауып, өз ғұмырын Отаны, елі, отбасы және өзі үшін барынша пайдалы өткізу дағдысын қалыптастыру; 
ІІ. Салауатты өмір салты – ол денсаулықтың үйлесімді дамып, сақталуы мен орнығуын қамтамасыз ету мақсатында денсаулықты нығайтуға бағытталған іс – шараларды жүргізу. 
Салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін қандай жағдайларға назар аудару керек? Өмір салты дегеніміз не? 
Бұл жеке адамның тіршілік етуге бағытталған мүмкіндіктерін қалыптастыру. Біздіңше, адамның әлеуметтік – психологиялық және биологиялық жақтан салауатты өмір салтын қалыптастыруға мына жағдайлар негіз бола алады: 
- белсенді қозғалыс нәтижесінде организмді шынықтыру дене тәрбиесі немесе спортпен шұғылдану; 
- физикалық еңбектің гигиеналық талаптарын жүзеге асыру; 
- жеке және әлеуметтік гигиеналық талаптарын жүзеге асыру; 
- қарым – қатынас және экологиялық мәдениетке жету; 
- дұрыс жыныстық тәрбие алу; 
- зиянды әдеттерден аулақ болу. 
Сондықтан балаларды жасынан салауатты өмір салтына қалыптастыруға күш салып, зиянды әдеттерден сақтандыруымыз керек. Денсаулық тәрбиесі – ортақ мәселе. Халық санының өсуі, оның сапасы, деннің саулығы мемлекет әл – ауқатының дамуына мұрындық болады. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» деген еңбегінде соның 4 негізгі күшін атап көрсетті. Оның бірі – жер үстіндегі байлық деп отырғанымыз – адам, оның білімі мен іскерлігі, таланты мен мәдениеті, денсаулығы деген еді. 
Дене тәрбиесі сабағында жаңа инновациялық технологиялардың тиімділігі жоғары. Білім – қоғамды тұрақтандыратын, рухани мұраны сақтайтын, ұрпақты ұрпаққа сабақтастыратын құрал. Қолда бар мүмкіндікті пайдаланып оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін тиімді қолдану, жаңа технологияны әркімнің өз сабағында пайдалану арқылы оқушы жастарды халықтың дәстүр үрдісінде адамгершілікке, салауатты өмір сүруге баулу дені сау ұрпақ тәрбиелеу дене тәрбиесі пәні мұғалімдерінің басты міндеті. Олай болса, оқыту мен тәрбиелеудің ой елегінен өтетін әдіс-тәсілдерін, жаңашыл педагогтардың тапқан әдістемелерін біліп қана қою жеткіліксіз, оны әркім өз мүмкіндігінше күнделікті сабақта пайдалану қажет. 
Дене шынықтыру пәнінің басқа пәндерге қарағанда көптеген ерекшеліктері бар. Мұнда негізінен оқушының қабілеті, бейімділігі баса назарда болуы керек. Дегенмен де оқушыларды бейімдеу, қабілетін дамыту, спортқа деген қызығушылығын арттыру жақсы ұйымдастырылған сабаққа байланысты. Сондықтан оқушылардың пәнге қызығушылықтарын арттыру, сабақта тақырыпқа байланысты спорт түрлерінің шығу тарихын, спорт түрлері дамыған елдерді спорттың әр саласындағы белгілі спортшылар өмірін алуға болады. 
Сол себептен мұғалім сабақты тартымды етіп теория мен практиканы ұштастыруында жаңа инновациялық технологиялардың тиімділігі баса назарда болуы қажет. Бұл мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас, сабақты жақсы оқитын, спортқа бейім оқушылармен белсенді жұмыс істеп қана қоймай, барлық баланың дамуы үшін қолайлы жақсы ойлар туғызып, қабілеті жеткен жерге дейін еңбек етуін ойластыру тиіс. Барлық оқушылар өз қабілетін ең төменгі жеңіл тапсырмаларды орындаудан бастайды, оларды міндетті түрде толық орындап болғаннан кейін ғана, келесі күрделі деңгейдегі жаттығуларды орындауға көшіп отырады. Бұл оқушылар арасындағы бәсекелестікті және әр оқушының өз қабілетіне, қызметіне сәйкес жоғары деңгейге көтерілуіне толық жағдай жасалады. 
Жаңаша әдістерді сабақтарда үнемі қолданысқа енгізуде теория мен практиканың ұштасуына мән бергенде ғана жұмыстың мазмұндылығы көріне алады. Осы бағыттарда сын тұрғысынан ойлау және деңгейлеп оқыту технологияларының тиімді әдістерін дене шынықтыру пәнінде қолдануды ұсынамын. Алдымен «Дене шынықтыру пәні не береді?» –деген сұраққа:» Қимыл қозғалысты береді. Машықтандыру. Дене мәдениетін қалыптастыру. Денені шынықтыру, тәрбиелеу. Жалпы дамыту жаттығуларын меңгертеді. Мемлекеттік стандарттық бағдарламаны жоспарлай білуді, нормативтік тест жаттығуларды игертуді береді. 
Дене тәрбиесі сабағында сын тұрғысынан ойлау технологиясын тиімді пайдалануға да болады. Осы технологияның шығармашылық бөлігін басшылыққа ала отырып, ой толғау жасауға болады (мысалы, дене шынықтыру сабағын ойын түрінде ұйымдастыру), сол арқылы, оқушылардың бейімділігін арттыруға болады. 
Күтілетін нәтиже - дене тәрбиесі пәніне деген қызығушылықтарының артуы. Оқушы шығармашылығы, өзін-өзі басқаруы, құрметі, эстетикалық талғамы да артып келеді. Мысалы, дене шынықтыру сабағында 5-6 сыныптарына сергіту сәтін алатын болсақ, өз тәжірибемде 5-сыныптарға өткізген «Эстафеталық жарыстар» атты сабағымда, алдымен оқушыларға ой толғау жасау мақсатында, қазақтың ұлттық ойын түрлеріне тоқталдым, ұлттық ойындар туралы өз түсініктерін сұрай отырып, сабақ барысы кезінде орындатуды жоспарладым. Міне, осы арқылы оқушылар сабақтың жарыс түрінде топтық ойын әдісінде болатына көз жеткізеді. Ойлау қабілетін дамыту тұрғысында 6 сыныптар арасында «Көңілді мәре» сайысы оқушылардың ой-қабілетін, жылдамдық ерекшелігін, тез шешім қабылдауына және топтық әрекет жасауына пәндерді байланыстыра отыра кіріктірілген сабақ көрермендердің көңілінен шықты, сабақта биология, химия, математика, сурет, алғашқы әскери дайындық пен дене шынықтыру пәндерінен құралған ойындар пайдаланылды. Сабақты қызықты өткізу үшін мультимедиалық проектор арқылы қазақтың ұлттық ойындарының тарихын таныстырып өтіп, жасырылған сұрақтарды табуға машықтандыру, әр топқа белгіленген ұпай сандарына қарай бағалап отырдым. Кейін сабақ барысын: «Кім шапшаң?» бөлімі деп алып, бұл бөлімінде оқушылар белгіленген жерге дейін эстафеталық таяқшамен жүгіріп барып, белгілі жеріне жеткен кезде, тақтаға жазылып берілген есептерді шапшаң орындап шығып кейін қайтып келу талабы қойылды. Оқушылардың бұл бөлімде сабаққа деген қызығушылығының артуымен бірге машықтанады, логикалық ойлау қабілеттері артады, қимыл-қозғалыс әрекеті дамиды. Тәңертеңгілік бой жазу және сергіту жаттығулары мен бірге мектебімізде ұлттық өнеріміз «Қара жорға» биін жаңғырту үстіндеміз, биді сергіту, тәңертеңгі бой жазу жаттығуларының орнына да пайдалануға болатынына көз жеткіздік. Сондай-ақ «Спорт әлеміне саяхат» тақырыбында мультимедиалық проектор арқылы 5«Б» сынып оқушылармен зияткерлік ойын сабағын өткізіп оқушылардың спортқа деген қызығушылығын арттырдық. Бұл сабақта Қазақстан спортының алғашқы шыққан, атақты да данықты чемпиондарынан бастап қәзіргі таңдағы олимпиада чемпиондары туралы викторина сайысы оқушылардың көңілінен шығып, оқушыларымыз өз елінің патриоты екендерін сабақ барысында дәлелдеп, мүдірместен жауап беруге тырысты. Сондай-ақ қатарынан үшінші жыл мемлекеттік тілдегі мектептердің 5-8 сынып оқушылары арасында ұлттық ойын және спорттық ойын түрлерінен жарыстар ұйымдастырып жеңіпаздарды анықтап оқушылардың кішкене кезінен бастап спортқа деген қызығушылығын арттыру мақсатында тынымды еңбектер атқару үстіндеміз. Ауыл көлемінде Наурыз айында ұлттық мерекемізді насихаттау барысында «Төрт түлікке ен салу», «Арқан тарту», «Қол күрес», «Асық ату» ойын түрлерінен жарыстар ұйымдастырып, ұлттық ойын өнерімізді өзге ұлт өкілдеріне насихаттау басты міндетіміз. Ұлттық теле арнада салауатты өмір салтын насихаттау мақсатында өтіп жатқан жаңашыл әдістегі бағдарламалардың желісінде «Арқан тарту», «Асық ату» атты спорттық, ұлттық ойындар сайысын сынып аралық топтық сайыс түрінде өткіздім. Себебі дене тәрбиесімен айналысатын адам өзін әрқашан сергек сезінеді. Ал сергек адамның өмірге көзқарасы ерекше.Спорт қайратты қажет етіп, өмірге құштарлықты арттырады. 
Жоғарыда аталған ұлттық спорттық ойындардың өтілу нәтижесінде оқушының: 
- Салт - дәстүрді құрметтеуі; 
- Ұйымшылдығы,ізденімпаздығы; 
- Намысқойлығы; 
- Жүйке жүйесінің шынығуы; 
- Ойлау қабілетінің дамуы; 
- Білім алуға құштарлығы; 
Ал деңгейлеп саралап оқыту технологиясын қолдануда қандай нәтижелерге қол жеткізуге болады? Сабақ барысында: 
Алдымен оқушының «Не?» деген сұрағына: Сабақта шынайылық, оқыту бар екенін көрсету.Оқушының «Қашан?» деген сұрағына: Сабақтан кейін болатын жағдайды толық анықтатуға көз жеткізу қажет.Оқушының «Қайда?» деген сұрағына: Оқушының және ұстаз арасындағы серіктесін анықтап, нәтижеге қол жеткізу қажет. 
Өзімнің 5-сыныптарға өткізген «Акробатикалық жаттығулар» атты сабағымда алдымен оқушыларға өткен тақырыптарға байланысты сұрақтар бере отырып, бүгінгі жаңа сабақтың қандай тақырыпта өткелі тұрғанын ашып алдым. Сабақ барысында оқушыларға жеңілдетілген логикалық сұрақтар беріп, кейін күрделі сұрақтарды тапсырма ретінде бердім. Сұрақтарға байланысты жауабын тапқан оқушы, сол жерде практикалық түрде орындап көрсетеді. Сабақ кезінде оқушының ішкі позициялық көз қарасы мен бағыты айқын көрініс бере алады. Сонда ғана сабақ нәтижелі болып, білім сапасы артады. Осы бағыттарда әрбір мұғалімнің оқытуға, үйретуге өз тұғырнамасы болуы қажет. Олар мыналар: 
- Әр оқушының білім деңгейін, қабілетін, мүмкіншілігін түсіну; 
- Оқушының бойындағы жетістіктері мен кемшіліктерін қабылдау; 
- Оқушыларға қиындықтарды жеңуге, кемшіліктерден арылуға көмектесу; 
Осылай ойын элементтерін, әдістерін деңгейлеп орындату арқылы оқушылардың тапсырмаларды орындауда жинаған ұпайларын «даму мониторингі» кестесіне белгілей отырып, оқушы біліміне талдау жасап отыру қажет. Өтілетін тақырыптарға байланысты қызықты сергіту ойындарын ойнатудың да сабақ барысының сапасын арттыруға ықпалы көп. Атап айтсам: «Кім шапшаң?», «Көңілді ойындар!», «Мен чемпион!», «Санамақ» сонымен қатар қозғалмалы ойындар және ұлттық ойындарды сабақта түрлендіріп өткізуге машықтандыру. 
Сонымен, дене шынықтыру пәнінде жаңа инновациялық технологияларды қолданудың орны орасаң болары хақ. Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, білім сапасын көтеруге сыныптан тыс спорттық шаралардың да маңызы зор. Соның ішінде қазақтың ұлттық ойындары мен қозғалмалы ойындарын, әр түрлі жарыстарын, тоғызқұмалақ, арқан тартыс, асық ату, аударыспақ сынды ойын түрлерін өткізіп отыру керек. Осындай жұмыстарды жүргізу нәтижесінде оқушылардың белсенділігі артып, спортқа деген бейімділігі қалыптасады. Оқушылардың танымдық қабілеттерін артырып, салауатты өмір сүру, адам денсаулығы осы спортқа байланысты екендігін түсінеді. Нәтижесінде оқушылардың білім сапасы артып, оқу тоқсандарында жоғары сапаға қол жеткізуге болады. 
Қорыта айтқанда, мен алдымен жеке тұлғаның әлеуметтік құзыреттілігін дамытуды керек еттім. Сол арқылы ұжымдық зерттеуге қол жеткіздім, яғни оқушының өзін-өзі басқарудағы әлеуеті артты. Жаңа идеяларды еңгізу барысындағы орындалатын міндеттер: 
1. Оқушымен қарым-қатынасты қалыптастыру. 
2. Оқушының логикалық ойлау қабілетін дамыту. 
3. Әр оқушының әрекетін, ұлттық болмысын пайдалануға жұмыстану. 
4. Оқушының ұлттық моралының орындалуын қамтамасыз ету. 
5. Оқушының санасын, сенімін, көзқарасын,білімін арттыру. 
6. Оқушының парасатын, ойлауын қалыптастыра отырып машықтандыру. 
Ең бастысы, оқу үрдісінде міндетті пәндерде оқушылардың теориялық білімін әлеуметтік тұрғыдан қалыптастыруға мән беру керек. 
Жұмысымның нәтижесі: 
1) Әр оқушының білімі, қабілеті қалыптасады. 
2) Оқушының бойындағы жетістіктері көрінеді. 
3) Оқушылар қиындықтарды жеңеді, әлеуеті артады. 
4) Жан-жақты дамуға қол жеткізеді. 

Пайдаланылған әдебиеттер: 
1. Г. Икіманова. Саулық пен сымбат. - Алматы: Қайнар, 1991. 
2. «Қазақстан – 2030» стратегиясы 
3.«Қазақстан мектебі» журналы, №4, 2006ж. 
4 Дене мәдениеті – оқушыларды оқыту мен тәрбиелеу жүйесінде. Ізденіс-Поиск. 2009ж. №2(2) -Б.262-264. 
5. Е. Уақбаев. Қазақстанда дене тәрбиесі жүйесінің дамуы. - Алматы: Санат, 2000ж.
6. «Мектептегі дене шынықтыру» журналы, № 2, 2012


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Физкультура

Категория: Прочее

Целевая аудитория: 5 класс.
Урок соответствует ФГОС

Автор: УСМАНОВ ШЕРЗАД КАРИМКУЛОВИЧ

Дата: 10.03.2016

Номер свидетельства: 304024

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства