kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Баяндама «Дене т?рбиесін ?йретуді? ?дістері»

Нажмите, чтобы узнать подробности

Баяндама «Дене т?рбиесін ?йретуді? ?дістері» Арнаулы білімдер мен ?оз?алыс ?имылдары дене т?рбиесін о?ыту п?ні есебінде м??алімнен о?ытуды? белгілі бір т?сілдерін ме?геруді талап етеді. О?ушыларды біліктілікке, шеберлікке бастау м??алім ?ызметіні? тегеурінді, басты міндеттерді? бірі. О?ыту т?ілдері к?п, біра? оларды? ?ай-?айсысы да жан-жа?ты емес. Олар о?у ?дістеріні? ?р т?рлілігін айыра білуге жа?дай жасайды ж?не міндеттерін шешу ?шін на?ыз тиімділерін іріктеуге м?мкіндік береді. О?ушылар?а білім мен да?дыны беру т?сілі, м??алімні? о?ушы?а ?сер ету т?сілі, о?ушыларды? ?здеріні? ж?мыс істеу т?сілі – б?ларды? барлы?ы да ?дістерге ж?не ?дістемелік т?сілдерге жатады. О?ыту ?дісі – м??алімні? о?ыту ісіндегі, ал о?ушыларды? о?у материалын игерудегі ?имыл-?ызметіні? ж?йесі. Дидактикалы? міндеттер ж?не ?йрету жа?дайына с?йкес ?рбір ?діс, осы ?дісті? ??рамына енетін ?дістемелік т?сілдерді? к?мегімен ж?зеге асырылады. Мысалы, к?рсету ?дісі ?р т?рлі т?сілдермен ж?зеге асырылуы м?мкін: жатты?уды б?йірден немесе ?арсы алдынан к?рсетумен, жай ж?не ?ажетті екпінде к?рсетумен, т.б. ?дістемелік т?сіл – о?ытуды? на?ты міндеттеріне с?йкес ?дісті ж?зеге асыру т?сілі. ?рбір ?дісті? ішінде оны? ?р т?рлі ?дістемелік т?сілдері ?олданылады. ?дістен тыс жерде т?сіл ?зіні? ма?ызын жо?алтады. Т?сіл на?ты жа?дайда тиісті ?дісті ?оддану?а м?мкіндік жасайды. Біры??ай ?дісте, оны ж?зеге асыруда ?р т?рлі т?сілдер ?олдану?а м?мкіндік жасайды. ?рине, сонды?тан да ?айсыбір ?діс о?ытуды? кез келген кезе?інде ?р т?рлі дидактикалы? міндеттерді шешу ?шін ж?не балаларды? кез келген ??рамымен ж?мыс кезінде пайдаланылады. Оны? ішінде ?дістемелік т?сілдер ?оры к?п бол?ан сайын ?дісті ?олдану ау?ымы соншама ке? болма?. Сонымен бірге, ?рбір ?дістемелік т?сіл жеке жа?дайда ?олданылады ж?не ?те сирек пайдаланылатынды?ын да бай?аймыз. ?дістемелік т?сілді ?немі ?олдану,?дісті? сырт?ы белгілеріні? к?рініс табуына ?келеді. Мысалы, о?ушыларды бас?ару ?шін ыс?ыры?ты шектен тыс пайдалану кездеседі. Керісінше, т?жірибесіз м??алімні? ?зі ?діс, т?сілді? сырт?ы т?ріне ие болуы м?мкін. Мысалы: жетекші жатты?улар ж?йесін ??растыра алмау. ?йрену ?дісі педагогикалы? т?жірибені? кейбір жа?дайларында жеке б?ліктер т?рінде ?олданылады. ?дістемелік ?дісті? к?птігі сондай, оларды? кейбіреуі жойылып, т?рін ?згертеді, м??алімні? ізденуі н?тижесінде жа?алары жасалады. О?ыту де?гейіндегі айырмашылы? м??алім білетін ?дістемелік т?сілдерді? к?ліміне ?арай байланысты. О?ыту екі жа?ты процесс: м??алім о?ытады, о?ушылар ?йренеді. Сонды?тан да м??алім ?олданатын о?ыту ?дісі – хабарламалы? ж?не бас?ару ?ызметін ат?аратын о?ыту т?сілі ?ана емес ( м??алім т?сіндіреді, к?рсетеді, команда береді,т.б), сонымен бірге баланы о?ыту т?сілі (о?ушы ты?дайды, ба?ылайды, жатты?у орындайды). М??алімні? жетекші р?лі ж?не о?ушыны? о?ан ілесуі ?р т?рлі болады. Сырт?ы белгілеріне ?ара?анда о?ушы ?имылы ?детте м??алім талаптарына с?йкес келеді. Мысалы: м??алім жатты?уды т?сіндіреді ж?не к?рсетеді, о?ушы оны орындау?а тырысады. Біра?, о?ушы ?имылында ба?ылаушыны? ?ара?анынан тыс та?ы бір н?рсе бар – б?л ?йренуге ?мтылатын себер, таным белсенділігіні? д?режесі, о?ушы ?абылда?ан м?ліметтерді игеру процесі, т.б. Б?л талдау ?шін ?те к?рделі психикалы? ойлау ж?йесі, себебі ба?ылан?ан о?ушы ?имылында ?р т?рлі сапалы? негіз болуы м?мкін. Мысалы, екі о?ушы ?имылында ?р т?рлі сапалы? негіз болады. Екі о?ушы да м??алім к?рсеткен ?имылын шамамен бірдеі тиімділікпен орындайды, алайда, оларды? бірі к?рген жатты?уды? сырт?ы бейнесіне ?ана с?йенеді, ал екіншісі ?зінде бар білім мен ?оз?алыс т?жірибесіні? салыстырмалы талдауына да с?йенеді. О?у материалын игеруде ?айсыбір ?дісті ?олдан?анда кейбір ?згермелілік барлы? уа?ытта болатыны даусыз. Жатты?уларды? белгілі бір ??рамы мен на?ты ?оз?алыс ?имылдарын ?йрену ?шін ?алыптас?ан ?дістемелік ж?йесін, жатты?уды ?ткізу т?рін о?ыту ?дістері деп атайды. Б?л ма?ынада, сынып о?ушыларына ілгеріге домалап т?суді ?йрету ?дісін немесе секіруге ?йрету ?дістерін атайды. О?ыту ?дістеріне ?ойылатын жалпы талаптар. Бір не ?зге ?дісті ?олдану ?ажеттілігі ?рбір на?ты жа?дайда кейбір талаптарды са?тау ар?ылы ?амтамасыз етіледі. Дене жатты?уларымен айналыс?анда сауы?тыру, білімділік ж?не т?рбиелік ?серді ?амтамасыз ететін ?дісті? ?ылыми негізділігі са?талуы ?ажет. Саба?ты? на?ты міндеттеріні? болмауы о?ыту ?дісін д?рыс іріктеп алуда ?иынды? келтіреді. Егер, ж?гіріп келіп, ая?ты б?гіп келіп ?зынды??а ?ар?у міндеті ?ойылса, онда ?дісті а?ы?тау м?мкіндік болмайды. Себебі м?ндай жалпылама т?жырым бойынша т?тастай ?йрету ?дісін де, б?ліп ?йрету ?дісін де те? жа?дайда ?олдану?а болады. ?те на?ты міндет жа?дайында, мысалы, ?зынды??а ?ар?у ?шін алдымен ж?гіруге ?йретеді. ?рбір та?дап алын?ан ?діс о?ытуды? тиімділігін ?амтып ?ана ?оймай, о?ушыны? танымды? белсенділігін де т?рбиелеу тиіс. Сонды?тан да ?оз?алысты механикалы? т?рде ?айталауды талап ететін, баланы? ?мтылысын тежейтін ?дістер ?ажет емес. О?ыту ?дісі ?а?идаларды? барлы? ж?йесін іске асыруы керек. Жеке алын?ан ?а?ида мен ?дісті? байланысы бір жа?ты ?олдану ?ажетсіз. Мысалы, егер м??алім к?рсету ?дісін ?олданса, онда ол к?рнекілік ?а?идасын толы? ж?зеге асырды деу ?атерлік. Б?л ?а?ида ?дістер ж?йесі ар?ылы ж?зеге асатынды?ы белгілі. ?йрету ?дістері дене жатты?уларыны? барлы? т?рлері ?шін бірдей.сонымен бірге оларды? ?р?айсысы ?зіні? сипаты мен к?рделілігіне ?арай ?йретуді? ерекше т?сілдерін талап етеді. Мысалы, денені жалпы дамытатын жатты?уларды ?йреткенде с?з ?дістерімен шектеледі, же?іл атлетикалы? жатты?уларды ?йреткенде к?рсету ?дісі де ?олданылады, ?арапайым жатты?уларды игеруде т?тас ?йрету ?дісі пайдаланылады, ал к?рделілерді игергенде жетекші жатты?уларсыз ештене істей алмаймыз. ?рбір педагог толы? к?лімде о?ытуды? барлы? ?дістерін ме?геруі ?ажет. Дегенмен кейбір себептерге байланысты бір м??алімдер белгілі бір ?дістерді, екіншісі- бас?а ?дістерді жа?сы ме?гереді. Осы ерекшеліктерді ескермеуге болмайды. Егер, на?ты жа?дайда екі ?дістен де шамамен бірдей н?тиже к?тілетін болса, онда м??алімні? жа?сы ме?герген ?дісін ?олдануы тиімдірек. Кей жа?дайда м??алімні? к?рсету м?мкіншілігі т?мендесе, о?ыту сапасын са?тау?а м?мкіндік беретіндей ?зге педагогикалы? ?дістерді пайдалануына тура келеді. Т?тастай ?йрету жа?дайында да ?арапайым жабды?тарды пайдалана отырып, саба?ты? ?йлесімді ж?йелілігіне жетуге болады. ?дістерді? еш?айсысы да жеке дара ж?не негізгі деп танылуы м?мкін емес. Кез келген ?дісті ?немі ?олдану о?ан сенімсіздік ту?ызады. Сонды?тан да «ауырлы? орталы?ы» жекелеген ?дістерден оларды? ж?йесіне ауысуы керек. ?йрету ісінде ?рт?рлі ?дістер ар?ылы ?лкен табыс?а ?ол жеткізеледі. Жаман ?дісті? жо? екендігін есте ?стау керек. ?рбір ?діс ?зінше жа?сы. ?дістерді нашар ?олданатын нашар м??алім. Бір педагогикалы? жа?дайда тиімді бол?ан ?діс, бас?а жа?дайда ?те пайдасыз, тіпті зиянды болуы м?мкін. Міне, сонды?тан да педагогикалы? істе о?ыту ?дістеріні? тиімді ж?йесін ?олдану ?ажет.Б?л ж?йелерде ?дістерді? к?шті жа?тары пайдаланылып, ?лсіздерді? ?атынаспауы керек. М??алім ?ызметінде б?л ереже к?рсету, т?сіндіруімен байланыстырыл?анда ?ана жа?сы н?тиже береді. Барлы? о?ушылар ?шін бірегеі ж?не ж?мысты? барлы? жа?дайы ?шін ?ажет болатындай ?дістер жо?.?айсыбір ?дістерді жаппай ?олдану м??алім ізденісін, ?мтылысын шектейді, балаларды? барлы? м?мкіншіліктерін пайдалану?а кедергі келтіреді. ?дісті? н?тижелілігі – о?ушыларды т?рбиелеу мен сауы?тыру?а бірдей ?сер етуінде. Турсинов Серик Шигетович Батыс ?аза?стан облысы А?жайы? ауданы Жайы? негізгі мектебі І санатты дене т?рбиесі п?ніні? м??алімі

Просмотр содержимого документа
«Баяндама «Дене т?рбиесін ?йретуді? ?дістері» »

Баяндама «Дене тәрбиесін үйретудің әдістері»

Арнаулы білімдер мен қозғалыс қимылдары дене тәрбиесін оқыту пәні есебінде мұғалімнен оқытудың белгілі бір тәсілдерін меңгеруді талап етеді. Оқушыларды біліктілікке, шеберлікке бастау мұғалім қызметінің тегеурінді, басты міндеттердің бірі. Оқыту тәілдері көп, бірақ олардың қай-қайсысы да жан-жақты емес. Олар оқу әдістерінің әр түрлілігін айыра білуге жағдай жасайды және міндеттерін шешу үшін нағыз тиімділерін іріктеуге мүмкіндік береді.

Оқушыларға білім мен дағдыны беру тәсілі, мұғалімнің оқушыға әсер ету тәсілі, оқушылардың өздерінің жұмыс істеу тәсілі – бұлардың барлығы да әдістерге және әдістемелік тәсілдерге жатады.

Оқыту әдісі – мұғалімнің оқыту ісіндегі, ал оқушылардың оқу материалын игерудегі қимыл-қызметінің жүйесі.

Дидактикалық міндеттер және үйрету жағдайына сәйкес әрбір әдіс, осы әдістің құрамына енетін әдістемелік тәсілдердің көмегімен жүзеге асырылады. Мысалы, көрсету әдісі әр түрлі тәсілдермен жүзеге асырылуы мүмкін: жаттығуды бүйірден немесе қарсы алдынан көрсетумен, жай және қажетті екпінде көрсетумен, т.б.

Әдістемелік тәсіл – оқытудың нақты міндеттеріне сәйкес әдісті жүзеге асыру тәсілі. Әрбір әдістің ішінде оның әр түрлі әдістемелік тәсілдері қолданылады. Әдістен тыс жерде тәсіл өзінің маңызын жоғалтады. Тәсіл нақты жағдайда тиісті әдісті қоддануға мүмкіндік жасайды. Бірыңғай әдісте, оны жүзеге асыруда әр түрлі тәсілдер қолдануға мүмкіндік жасайды. Әрине, сондықтан да қайсыбір әдіс оқытудың кез келген кезеңінде әр түрлі дидактикалық міндеттерді шешу үшін және балалардың кез келген құрамымен жұмыс кезінде пайдаланылады. Оның ішінде әдістемелік тәсілдер қоры көп болған сайын әдісті қолдану ауқымы соншама кең болмақ. Сонымен бірге, әрбір әдістемелік тәсіл жеке жағдайда қолданылады және өте сирек пайдаланылатындығын да байқаймыз.

Әдістемелік тәсілді үнемі қолдану ,әдістің сыртқы белгілерінің көрініс табуына әкеледі. Мысалы, оқушыларды басқару үшін ысқырықты шектен тыс пайдалану кездеседі. Керісінше, тәжірибесіз мұғалімнің өзі әдіс, тәсілдің сыртқы түріне ие болуы мүмкін. Мысалы: жетекші жаттығулар жүйесін құрастыра алмау. Үйрену әдісі педагогикалық тәжірибенің кейбір жағдайларында жеке бөліктер түрінде қолданылады.

Әдістемелік әдістің көптігі сондай, олардың кейбіреуі жойылып, түрін өзгертеді , мұғалімнің ізденуі нәтижесінде жаңалары жасалады. Оқыту деңгейіндегі айырмашылық мұғалім білетін әдістемелік тәсілдердің көліміне қарай байланысты.

Оқыту екі жақты процесс: мұғалім оқытады, оқушылар үйренеді. Сондықтан да мұғалім қолданатын оқыту әдісі – хабарламалық және басқару қызметін атқаратын оқыту тәсілі ғана емес ( мұғалім түсіндіреді, көрсетеді, команда береді,т.б), сонымен бірге баланы оқыту тәсілі (оқушы тыңдайды, бақылайды, жаттығу орындайды). Мұғалімнің жетекші рөлі және оқушының оған ілесуі әр түрлі болады. Сыртқы белгілеріне қарағанда оқушы қимылы әдетте мұғалім талаптарына сәйкес келеді. Мысалы: мұғалім жаттығуды түсіндіреді және көрсетеді, оқушы оны орындауға тырысады. Бірақ, оқушы қимылында бақылаушының қарағанынан тыс тағы бір нәрсе бар – бұл үйренуге ұмтылатын себер, таным белсенділігінің дәрежесі, оқушы қабылдаған мәліметтерді игеру процесі, т.б. Бұл талдау үшін өте күрделі психикалық ойлау жүйесі, себебі бақыланған оқушы қимылында әр түрлі сапалық негіз болуы мүмкін. Мысалы, екі оқушы қимылында әр түрлі сапалық негіз болады. Екі оқушы да мұғалім көрсеткен қимылын шамамен бірдеі тиімділікпен орындайды, алайда, олардың бірі көрген жаттығудың сыртқы бейнесіне ғана сүйенеді, ал екіншісі өзінде бар білім мен қозғалыс тәжірибесінің салыстырмалы талдауына да сүйенеді. Оқу материалын игеруде қайсыбір әдісті қолданғанда кейбір өзгермелілік барлық уақытта болатыны даусыз.

Жаттығулардың белгілі бір құрамы мен нақты қозғалыс қимылдарын үйрену үшін қалыптасқан әдістемелік жүйесін , жаттығуды өткізу түрін оқыту әдістері деп атайды. Бұл мағынада, сынып оқушыларына ілгеріге домалап түсуді үйрету әдісін немесе секіруге үйрету әдістерін атайды.

Оқыту әдістеріне қойылатын жалпы талаптар. Бір не өзге әдісті қолдану қажеттілігі әрбір нақты жағдайда кейбір талаптарды сақтау арқылы қамтамасыз етіледі.

Дене жаттығуларымен айналысқанда сауықтыру, білімділік және тәрбиелік әсерді қамтамасыз ететін әдістің ғылыми негізділігі сақталуы қажет.

Сабақтың нақты міндеттерінің болмауы оқыту әдісін дұрыс іріктеп алуда қиындық келтіреді. Егер, жүгіріп келіп, аяқты бүгіп келіп ұзындыққа қарғу міндеті қойылса, онда әдісті аңықтау мүмкіндік болмайды. Себебі мұндай жалпылама тұжырым бойынша тұтастай үйрету әдісін де, бөліп үйрету әдісін де тең жағдайда қолдануға болады. Өте нақты міндет жағдайында, мысалы, ұзындыққа қарғу үшін алдымен жүгіруге үйретеді.

Әрбір таңдап алынған әдіс оқытудың тиімділігін қамтып қана қоймай, оқушының танымдық белсенділігін де тәрбиелеу тиіс. Сондықтан да қозғалысты механикалық түрде қайталауды талап ететін , баланың ұмтылысын тежейтін әдістер қажет емес.

Оқыту әдісі қағидалардың барлық жүйесін іске асыруы керек. Жеке алынған қағида мен әдістің байланысы бір жақты қолдану қажетсіз. Мысалы, егер мұғалім көрсету әдісін қолданса , онда ол көрнекілік қағидасын толық жүзеге асырды деу қатерлік. Бұл қағида әдістер жүйесі арқылы жүзеге асатындығы белгілі.

Үйрету әдістері дене жаттығуларының барлық түрлері үшін бірдей.сонымен бірге олардың әрқайсысы өзінің сипаты мен күрделілігіне қарай үйретудің ерекше тәсілдерін талап етеді. Мысалы, денені жалпы дамытатын жаттығуларды үйреткенде сөз әдістерімен шектеледі, жеңіл атлетикалық жаттығуларды үйреткенде көрсету әдісі де қолданылады, қарапайым жаттығуларды игеруде тұтас үйрету әдісі пайдаланылады, ал күрделілерді игергенде жетекші жаттығуларсыз ештене істей алмаймыз.

Әрбір педагог толық көлімде оқытудың барлық әдістерін меңгеруі қажет. Дегенмен кейбір себептерге байланысты бір мұғалімдер белгілі бір әдістерді, екіншісі- басқа әдістерді жақсы меңгереді. Осы ерекшеліктерді ескермеуге болмайды. Егер, нақты жағдайда екі әдістен де шамамен бірдей нәтиже күтілетін болса, онда мұғалімнің жақсы меңгерген әдісін қолдануы тиімдірек. Кей жағдайда мұғалімнің көрсету мүмкіншілігі төмендесе, оқыту сапасын сақтауға мүмкіндік беретіндей өзге педагогикалық әдістерді пайдалануына тура келеді.

Тұтастай үйрету жағдайында да қарапайым жабдықтарды пайдалана отырып, сабақтың үйлесімді жүйелілігіне жетуге болады.

Әдістердің ешқайсысы да жеке дара және негізгі деп танылуы мүмкін емес. Кез келген әдісті үнемі қолдану оған сенімсіздік туғызады. Сондықтан да «ауырлық орталығы» жекелеген әдістерден олардың жүйесіне ауысуы керек. Үйрету ісінде әртүрлі әдістер арқылы үлкен табысқа қол жеткізеледі. Жаман әдістің жоқ екендігін есте ұстау керек. Әрбір әдіс өзінше жақсы. Әдістерді нашар қолданатын нашар мұғалім. Бір педагогикалық жағдайда тиімді болған әдіс, басқа жағдайда өте пайдасыз, тіпті зиянды болуы мүмкін. Міне, сондықтан да педагогикалық істе оқыту әдістерінің тиімді жүйесін қолдану қажет.Бұл жүйелерде әдістердің күшті жақтары пайдаланылып, әлсіздердің қатынаспауы керек. Мұғалім қызметінде бұл ереже көрсету, түсіндіруімен байланыстырылғанда ғана жақсы нәтиже береді. Барлық оқушылар үшін бірегеі және жұмыстың барлық жағдайы үшін қажет болатындай әдістер жоқ.Қайсыбір әдістерді жаппай қолдану мұғалім ізденісін, ұмтылысын шектейді, балалардың барлық мүмкіншіліктерін пайдалануға кедергі келтіреді.

Әдістің нәтижелілігі – оқушыларды тәрбиелеу мен сауықтыруға бірдей әсер етуінде.

Турсинов Серик Шигетович

Батыс Қазақстан облысы

Ақжайық ауданы

Жайық негізгі мектебі

І санатты дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі



Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Физкультура

Категория: Прочее

Целевая аудитория: Прочее.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Баяндама «Дене т?рбиесін ?йретуді? ?дістері»

Автор: Турсинов Серик Шигетович

Дата: 18.02.2015

Номер свидетельства: 175383

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства