kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Саба?ты? та?ырыбы: Температура. Температураны ?лшеу. Абсолют температура.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Температура. Температураны ?лшеу. Абсолют температура.

Саба?ты? ма?саты:

1.О?ушылар?а температураны? денені? ішкі к?йін сипаттайтын шама екендігін т?сіндіру.

2. о?ушыларды салыстыра білуге, о?у материалдарыны? е? негізгілерін таба білуге ?йрету. Молекула-кинетикалы? теориясыны? негізгі ?а?идаларын сипаттайтын шамаларды? арасында?ы байланыстарды ме?геруге ж?не ж?йелей білуге т?рбиелеу.

??рал жабды?тар: та?та, дидактикалы? материалдар.

Саба?ты? т?ріАралас саба?.

?діс-т?сілдер: ??гімелеу, топты? ж?не жеке ж?мыстар.

Саба?ты? ж?рісі:

1.?йымдастыру кезе?і.

2.?й тапсырмасын тексеру.

3.Жа?а саба?ты т?сіндіру

4.Саба?ты бекіту.

5. Де?гейлік тапсырмалар.

6.?йге тапсырма

I ?й тапсырмасы бойынша ?айталау с?ра?тары:

1.Газ молекулалары сансыз со?т?ысты бастан кешіре отырып, ?здіксіз ?рі алуан т?рлі ?оз?алыста болатыны белгілі. Молекулаларды? осы ерекшеліктеріні? негізінде газ ?асиеттерін зерттейтін теорияны молекулалы-кинетикалы? теория деп атайды.

2.Газды сипаттайтын ж?не тікелей т?жірибеде ?лшеуге болатын негізгі макропараметрлерді?ысым, температураны, к?лемді ?арастырамыз.

3. Газ туралы б?рыннан білетіндерімізді еске т?сірейік.

 

  1. Молекулалар арасында?ы тартылыс пен тебу к?штері есепке алынбайтын, олар тек серпімді со?ты?ыс?анда ?ана ?зара ?рекеттеседі деп саналатын, ал молекулаларды? ?здері к?лемі жо? серпімді шар немесе материялы? н?кте ретінде ?абылданатын газ моделін идеал газ деп атайды.
  2. р=1/3nm0 ?2 Б?л ?рнек газдарды? млекула-кинетикалы? теориясыны? негізгі те?деуі немесе осы ?рнекті ?орытып шы?ар?ан ?алымны? ??рметіне Клаузиус те?деуі деп аталады.
  3. р= 2/3nEk Идеал газ ?ысымы к?лем бірлігі ішіндегі барлы? молекулаларды? ілгерлемелі ?оз?алысыны? орташа кинетикалы? энергиясыны? 2/3 б?лігіне те?.
  4. р=1/3ρυ2 Идеал газ ?ысымы газ ты?ызды?ына ж?не газ молекулаларыны? ілгерілемелі ?оз?алысыны? орташа жылдамды?ыны? квадратына тура пропорционал.
  5. Микроскопиялы? параметрлерге жататындар: молекула массасы, к?лем бірлігіндегі молекулалар саны, орташа жылдамды?ты? квадраты, молекулаларды? жылулы? ?оз?алысыны? кинетикалы? энергиясыны? орташа м?ні т.б.

 

II.О?улы?пен ж?мыс. 19- жатты?у (4)

 

Газ

Р, Па

n, м2

υ2 , м2/с2

m0 , кг.

СО2

?

2,7*102

9*104

7,3*10-26

О2

5*10-21

1024

?

5,3*10-26

Н2

4*10-21

?

2,5*105

3,3*10-27

 

Шешуі: р=1/3n m0 υ2

1. р=2,7*102* 7,3*10-26*9*104/3=0.59*10-20 Па

2. υ2 =3р/n m0 υ2=2,83*10-19м2/с2

3. n= 3р/ m0 υ2 n=14,5 м3

 

III.Жа?а та?ырыпты баяндау

  1. Температура денені? ішкі к?йін сипаттайтын шама.
  2. Тым жо?ары ?ыздырыл?ан дене шамалы ?ыздырыл?ан денемен т?йіскенде, энергияны? берілу процесі ж?не бір?атар физикалы? параметрлер ?згерісіні? о?ан ілесе ж?руі жылу берілу деп аталады.
  3. Температураны ?лшейтін ??рал термометр деп аталады. Дене мен термометр арасында жылу берілу процесі ж?зеге асырылады.
  4. К?нделікті т?рмыста ке? ?олданылатын с?йы? термометрлерде біз 1742ж. Швед физигі Цельсийді? енгізген шкаласын пайдаланамыз. Оны? тірек н?ктелеріндегі 0 ж?не 100 сандары ?шін суды? ?ату ж?не ?айнау температурасы алынады.
  5. Температураны с?йы? термометрлермен ?лшеу ?шін ж?мысты? дене ретінде сынап (-350 С-тан 7500 С-?а дейін), спирт (-800 С-тан 700 С-?а), пентан (-2000 С-тан 350 С-?а дейін), глицерин (-500 С-тан 1000 С-?а дейін) пайдаланылады.
  6. Физикада теориялы? зерттеулер ?шін температураларды? термодинамикалы? шкаласы немесе абсолют температуралы? шкала деп аталатын шкала пайдаланылады. Ал?аш рет м?ндай шкаланы 1848 ж. А?ылшын физигі У.Томсон (лорд Кельвин) ?сынды, б?л шкала оны? атымен Кельвин шкаласы деп аталады.
  7. Абсолют температуралы? шкалада екінші н?кте ?шін суды? бір мезгілде ?ш к?йде(?атты, с?йы? ж?не газ т?різді) болатын температурасы ?абылданады. М?ндай к?й ?штік н?кте деп аталады ж?не ол Цельсий шкаласы бойынша t =0,010 С температура?а с?йкес келеді.
  8. Термодинамикалы? шкала бойынша суды? ?штік н?ктедегі температурасы 273,16 бірлікке те? деп ?абылданды.
  9. Абсолют температура бірлігіне м?лшері Цельсий шкаласында?ы бір градус?а те? бір кельвинді (1К) ?абылдау шартты т?рде келісілді: 1К=10 С
  10. Олай болсатемпературалар арасында?ы шкалалар айырымы: Т-t = 273,150 -ке те? болады.

Т= ( t + 273,15 ) К t = ( T – 273,15 )0 С

Абсолют шкала бойынша н?л ( абсолют н?л) мына?ан те?: 0 К = — 273,150 С

IV.?осымша деректер: Термометрді? жасалу тарихы. О?ушыларды? ?ыс?аша деректері ты?далады.

V.Саба?ты бекіту. ( Тест)

1-н?с?а.

1. Ыдыста гелийді? екі молі бар. Ыдыста шамамен гелийді? ?анша атомы бар?

Ж: ?рбір мольде Авогадро т?ра?тысына те? атомдар болады десек,

екі моль ?шін: 2*6*1023 =12*1023 атомдар бар.

2. Ты?ыз жабыл?ан ыдыста су ж?не су буы бар. Ыдысты ?ыздыр?ан кезде су буы молекулаларыны? консентрациясы ?алай ?згереді?

Ж: Су буланып, бу молекулаларыны? саны арта т?седі, я?ни бу молекулалары концентрациясы артады.

3. Температураны арттыр?ан кезде с?йы?ты? кебу процесі ?алай ?згереді?

Ж: Артады.

4. Су т?ра?ты 00 С температура кезінде м?з?а айналады. Осы кезде энергия ж?тыла ма, ?лде шы?арыла ма?

Ж: Энергия шы?арылады.

5. 430 С температура Кельвинні? шкаласы бойынша ?андай температура?а с?йкес келеді?

Ж: Т= 273+43=316 К

2-н?с?а.

1.Суды? мольдік массасы неге те??

Ж: Н2 О→ 18*10-3 кг/моль

2. 267 К температура Цельсий шкаласы бойынша ?андай температура?а с?йкес келеді?

Ж: t = (267-273) 0 С= -60 С

3. Мольдік масса дегеніміз не?

Ж: М= m0NA молекула массасын NA Авогадро т?ра?тысына к?бейткенге те?.

4. Броунды? ?оз?алыс дегеніміз…

Ж: ?са? б?лшектерді? ретсіз ?оз?алысы.

5. Идеал газды? ыдысты? ?абыр?асына т?сіретін ?ысымы дегеніміз..

Ж. Молекулаларды? бірлік аудан?а т?сірген орташа к?ші.

 

3-н?с?а.

1. Авогадро т?ра?тысы дегеніміз …

Ж: Затты? бір моліндегі молекулалар саны: 6*1023 моль-1

2.?алыпты жа?дайда?ы ?ысым мен температура неге те??

Ж: р=105 Па , Т= 273 К

3. Су буы конденсацияланды. Осы кезде энергия ж?тыла ма, ?лде шы?арыла ма?

Ж: Конденсаця кезінде энергия шы?арылады.

4. Газды? ?ысымы газды? ?оз?алысын сипаттайтын ?андай шамалар?а тікелей т?уелді?

Ж: Молекулаларды? кинетикалы? энергиясына.

5. Температура дегеніміз не?

Ж: Денені? ішкі к?йін сипаттайтын шама.

 

4-н?с?а

1.Екі дене жылулы? тепе-те?дікте болмау ?шін оларды? ?андай физикалы? параметрлері міндетті т?рде ?рт?рлі болу керек?

Ж: Температура.

2. ?ыздыр?ышты? температурасы 2270 С, суыт?ышыны? температурасы 270 С болатын жылу машинасыны? П?К-ін ба?алау керек.

Ж: П?К=Т1 –Т2 /Т1 = 0,8 немесе 80 %

3.Жылулы? тепе-те?дікте болатын кез келген екі физикалы? денені? ?андай физикалы? параметрлері бірдей болады?

Ж: Температура.

?йге тапсырма: 27,28 476,476 (Р)

?орытындылау, ба?алау

 

Просмотр содержимого документа
«Саба?ты? та?ырыбы: Температура. Температураны ?лшеу. Абсолют температура. »

Сабақтың тақырыбы: Температура. Температураны өлшеу. Абсолют температура.

Сабақтың мақсаты:

1.Оқушыларға температураның дененің ішкі күйін сипаттайтын шама екендігін түсіндіру.

2. оқушыларды салыстыра білуге, оқу материалдарының ең негізгілерін таба білуге үйрету. Молекула-кинетикалық теориясының негізгі қағидаларын сипаттайтын шамалардың арасындағы байланыстарды меңгеруге және жүйелей білуге тәрбиелеу.

Құрал жабдықтар: тақта, дидактикалық материалдар.

Сабақтың түріАралас сабақ.

Әдіс-тәсілдер: әңгімелеу, топтық және жеке жұмыстар.

Сабақтың жүрісі:

1.Ұйымдастыру кезеңі.

2.Үй тапсырмасын тексеру.

3.Жаңа сабақты түсіндіру

4.Сабақты бекіту.

5. Деңгейлік тапсырмалар.

6.Үйге тапсырма

I Үй тапсырмасы бойынша қайталау сұрақтары:

1.Газ молекулалары сансыз соқтғысты бастан кешіре отырып, үздіксіз әрі алуан түрлі қозғалыста болатыны белгілі. Молекулалардың осы ерекшеліктерінің негізінде газ қасиеттерін зерттейтін теорияны молекулалы-кинетикалық теория деп атайды.

2.Газды сипаттайтын және тікелей тәжірибеде өлшеуге болатын негізгі макропараметрлердіқысым, температураны, көлемді қарастырамыз.

3. Газ туралы бұрыннан білетіндерімізді еске түсірейік.

 

  1. Молекулалар арасындағы тартылыс пен тебу күштері есепке алынбайтын, олар тек серпімді соқтығысқанда ғана өзара әрекеттеседі деп саналатын, ал молекулалардың өздері көлемі жоқ серпімді шар немесе материялық нүкте ретінде қабылданатын газ моделін идеал газ деп атайды.

  2. р=1/3nm0 ύ2 Бұл өрнек газдардың млекула-кинетикалық теориясының негізгі теңдеуі немесе осы өрнекті қорытып шығарған ғалымның құрметіне Клаузиус теңдеуі деп аталады.

  3. р= 2/3nEk Идеал газ қысымы көлем бірлігі ішіндегі барлық молекулалардың ілгерлемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясының 2/3 бөлігіне тең.

  4. р=1/3ρυ2 Идеал газ қысымы газ тығыздығына және газ молекулаларының ілгерілемелі қозғалысының орташа жылдамдығының квадратына тура пропорционал.

  5. Микроскопиялық параметрлерге жататындар: молекула массасы, көлем бірлігіндегі молекулалар саны, орташа жылдамдықтың квадраты, молекулалардың жылулық қозғалысының кинетикалық энергиясының орташа мәні т.б.

 

II.Оқулықпен жұмыс. 19- жаттығу (4)

 

Газ

Р, Па

n, м2

υ2 , м2/с2

m0 , кг.

СО2

?

2,7*102

9*104

7,3*10-26

О2

5*10-21

1024

?

5,3*10-26

Н2

4*10-21

?

2,5*105

3,3*10-27

 

Шешуі: р=1/3n m0 υ2

1. р=2,7*102* 7,3*10-26*9*104/3=0.59*10-20 Па

2. υ2 =3р/n m0 υ2=2,83*10-19м2/с2

3. n= 3р/ m0 υ2 n=14,5 м3

 

III.Жаңа тақырыпты баяндау

  1. Температура дененің ішкі күйін сипаттайтын шама.

  2. Тым жоғары қыздырылған дене шамалы қыздырылған денемен түйіскенде, энергияның берілу процесі және бірқатар физикалық параметрлер өзгерісінің оған ілесе жүруі жылу берілу деп аталады.

  3. Температураны өлшейтін құрал термометр деп аталады. Дене мен термометр арасында жылу берілу процесі жүзеге асырылады.

  4. Күнделікті тұрмыста кең қолданылатын сұйық термометрлерде біз 1742ж. Швед физигі Цельсийдің енгізген шкаласын пайдаланамыз. Оның тірек нүктелеріндегі 0 және 100 сандары үшін судың қату және қайнау температурасы алынады.

  5. Температураны сұйық термометрлермен өлшеу үшін жұмыстық дене ретінде сынап (-350 С-тан 7500 С-қа дейін), спирт (-800 С-тан 700 С-қа), пентан (-2000 С-тан 350 С-қа дейін), глицерин (-500 С-тан 1000 С-қа дейін) пайдаланылады.

  6. Физикада теориялық зерттеулер үшін температуралардың термодинамикалық шкаласы немесе абсолют температуралық шкала деп аталатын шкала пайдаланылады. Алғаш рет мұндай шкаланы 1848 ж. Ағылшын физигі У.Томсон (лорд Кельвин) ұсынды, бұл шкала оның атымен Кельвин шкаласы деп аталады.

  7. Абсолют температуралық шкалада екінші нүкте үшін судың бір мезгілде үш күйде(қатты, сұйық және газ тәрізді) болатын температурасы қабылданады. Мұндай күй үштік нүкте деп аталады және ол Цельсий шкаласы бойынша t =0,010 С температураға сәйкес келеді.

  8. Термодинамикалық шкала бойынша судың үштік нүктедегі температурасы 273,16 бірлікке тең деп қабылданды.

  9. Абсолют температура бірлігіне мөлшері Цельсий шкаласындағы бір градусқа тең бір кельвинді (1К) қабылдау шартты түрде келісілді: 1К=10 С

  10. Олай болсатемпературалар арасындағы шкалалар айырымы: Т-t = 273,150 -ке тең болады.

Т= ( t + 273,15 ) К t = ( T – 273,15 )0 С

Абсолют шкала бойынша нөл ( абсолют нөл) мынаған тең: 0 К = — 273,150 С

IV.Қосымша деректер: Термометрдің жасалу тарихы. Оқушылардың қысқаша деректері тыңдалады.

V.Сабақты бекіту. ( Тест)

1-нұсқа.

1. Ыдыста гелийдің екі молі бар. Ыдыста шамамен гелийдің қанша атомы бар?

Ж: Әрбір мольде Авогадро тұрақтысына тең атомдар болады десек,

екі моль үшін: 2*6*1023 =12*1023 атомдар бар.

2. Тығыз жабылған ыдыста су және су буы бар. Ыдысты қыздырған кезде су буы молекулаларының консентрациясы қалай өзгереді?

Ж: Су буланып, бу молекулаларының саны арта түседі, яғни бу молекулалары концентрациясы артады.

3. Температураны арттырған кезде сұйықтың кебу процесі қалай өзгереді?

Ж: Артады.

4. Су тұрақты 00 С температура кезінде мұзға айналады. Осы кезде энергия жұтыла ма, әлде шығарыла ма?

Ж: Энергия шығарылады.

5. 430 С температура Кельвиннің шкаласы бойынша қандай температураға сәйкес келеді?

Ж: Т= 273+43=316 К

2-нұсқа.

1.Судың мольдік массасы неге тең?

Ж: Н2 О→ 18*10-3 кг/моль

2. 267 К температура Цельсий шкаласы бойынша қандай температураға сәйкес келеді?

Ж: t = (267-273) 0 С= -60 С

3. Мольдік масса дегеніміз не?

Ж: М= m0NA молекула массасын NA Авогадро тұрақтысына көбейткенге тең.

4. Броундық қозғалыс дегеніміз…

Ж: ұсақ бөлшектердің ретсіз қозғалысы.

5. Идеал газдың ыдыстың қабырғасына түсіретін қысымы дегеніміз..

Ж. Молекулалардың бірлік ауданға түсірген орташа күші.

 

3-нұсқа.

1. Авогадро тұрақтысы дегеніміз …

Ж: Заттың бір моліндегі молекулалар саны: 6*1023 моль-1

2.Қалыпты жағдайдағы қысым мен температура неге тең?

Ж: р=105 Па , Т= 273 К

3. Су буы конденсацияланды. Осы кезде энергия жұтыла ма, әлде шығарыла ма?

Ж: Конденсаця кезінде энергия шығарылады.

4. Газдың қысымы газдың қозғалысын сипаттайтын қандай шамаларға тікелей тәуелді?

Ж: Молекулалардың кинетикалық энергиясына.

5. Температура дегеніміз не?

Ж: Дененің ішкі күйін сипаттайтын шама.

 

4-нұсқа

1.Екі дене жылулық тепе-теңдікте болмау үшін олардың қандай физикалық параметрлері міндетті түрде әртүрлі болу керек?

Ж: Температура.

2. Қыздырғыштың температурасы 2270 С, суытқышының температурасы 270 С болатын жылу машинасының ПӘК-ін бағалау керек.

Ж: ПӘК=Т1 –Т2 /Т1 = 0,8 немесе 80 %

3.Жылулық тепе-теңдікте болатын кез келген екі физикалық дененің қандай физикалық параметрлері бірдей болады?

Ж: Температура.

Үйге тапсырма: 27,28 476,476 (Р)

Қорытындылау, бағалау




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Физика

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 10 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Саба?ты? та?ырыбы: Температура. Температураны ?лшеу. Абсолют температура.

Автор: Валиева Жадыра Бакытжановна

Дата: 16.01.2015

Номер свидетельства: 156438

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства