kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Видеоуроки Олимпиады Подготовка к ЕГЭ

?аза? тілін о?ыту ?а?идалары

Нажмите, чтобы узнать подробности

А?т?бе облысыны? ?зендері Ор, Ойыл, ?обда мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) су ?ор?ау айма?тары мен белдеулерін ж?не оларды шаруашылы?та пайдалану режимін белгілеу туралы

А?т?бе облысы А?т?бе облысты? ?кімдігіні? 2013 жыл?ы 16 ?ырк?йектегі № 299 ?аулысы. А?т?бе облысыны? ?ділет департаментінде 2013 жыл?ы 09 ?азанда № 3651 болып тіркелді

  • М?тін
  • Ресми жарияланым
  • А?парат
  • ?згерістер тарихы
  • Сілтемелер
  • Екі тілде
  • К?шіру
  • ?а?аз?а шы?ару

      ?аза?стан Республикасыны? 2003 жыл?ы 9 шілдедегі Су кодексіні? 39-бабына, 116-бабыны? 2-тарма?ына, ?аза?стан Республикасыны? 2001 жыл?ы 23 ?а?тарда?ы «?аза?стан Республикасында?ы жергілікті мемлекеттік бас?ару ж?не ?зін-?зі бас?ару туралы» За?ы 27-бабына, ?аза?стан Республикасы ?кіметіні? 2004 жыл?ы 16 ?а?тарда?ы № 42 «Су ?ор?ау айма?тары мен белдеулерін белгілеу Ережесін бекіту туралы» ?аулысына с?йкес Ор, Ойыл, ?обда ?зендері мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) ластануын, ?о?ысталуын ж?не сар?ылуын болдырмау ?шін А?т?бе облысыны? ?кімдігі ?АУЛЫ ЕТЕДІ:
      1. Белгіленсін:
      Ор, Ойыл, ?обда ?зендері мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) су ?ор?ау айма?тары мен белдеулеріні? ені бекітілген жобаны? негізінде;
      Ор, Ойыл, ?обда ?зендері мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) су ?ор?ау айма?тары мен белдеулерін шаруашылы? пайдалану режимі осы ?аулыны? ?осымшасына с?йкес.
      2. «А?т?бе облысыны? таби?и ресурстар ж?не таби?атты пайдалануды реттеу бас?армасы» мемлекеттік мекемесі бекітілген жобалы? ??жаттаманы Ор, Ойыл, ?обда ?зендері мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) ластануына, ?о?ысталуына ж?не сар?ылуына жол бермеу ж?не су ?ор?ау айма?тары мен белдеулеріні? аума?ын пайдалану режимін са?тауды ?амтамасыз ету ж?нінде іс-шаралар ?зірлеу ?шін М??алжар, Хромтау, Ойыл ж?не ?обда аудандарыны? ?кімдеріне тапсырсын.
      3. Ор, Ойыл, ?обда ?зендері мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) су ?ор?ау айма?тары ж?не белдеулері шегінде орналас?ан жер ал?аптары бар М??алжар, Хромтау, Ойыл ж?не ?обда аудандарыны? ?кімдеріне к?сіпорындарды?, ?йымдарды? ж?не бас?а да шаруашылы? ж?ргізуші нысандарды? басшыларына оларды? ведомстволы? ба?ыныстылы?ына ж?не меншік нысанына ?арамастан;
      бекітілген жоба?а с?йкес су ?ор?ау айма?тары ж?не белдеулеріні? шегінде орналас?ан ж?не оларды? жай-к?йіне зиянды ?сер ететін нысандарды шы?ару немесе жою ж?нінде ж?мыстар ж?ргізуге;
      оларды? тиісті санитарлы? к?йде к?тіп ?сталуын, шаруашылы?та пайдалану режимін са?тауды, сондай-а? су ?ор?ау белгілерін са?ты?ын ?амтамасыз етуге ?сыныс жасалсын.
      4. «А?т?бе облысыны? таби?и ресурстар ж?не таби?атты пайдалануды реттеу бас?армасы» мемлекеттік мекемесі осы ?аулыны бас?арманы? ?аламтор-ресурсында орналастыруды ?амтамасыз етсін.
      5.дОсы ?аулыны? орындалуын ба?ылау облыс ?кіміні? орынбасары Р.К.Кемалова?а ж?ктелсін.
      6. Осы ?аулы ал?аш ресми жариялан?аннан кейін к?нтізбелік он к?н ?ткен со? ?олданыс?а енгізіледі.

      Облыс ?кімі                               А. М?хамбетов

Облыс ?кімдігіні?
2013 жыл?ы 16 ?ырк?йектегі
№ 299 ?аулысына ?осымша

А?т?бе облысыны? ?зендері Ор, Ойыл, ?обда мен оны? салаларына ж?не ша?ын су ?оймаларыны? (Ащыбек, Ма?аджан, ?ызылсу, ?улие, Айталы) су ?ор?ау айма?тары мен белдеулеріні? шаруашылы? пайдалану режимі

Просмотр содержимого документа
«?аза? тілін о?ыту ?а?идалары »

Оқыту принциптері

1. Оқыту заңдылықтары
Оқыту заңдылықтары арқылы оқыту процесі іске асады. Құбылыстар мен процестер арасындағы байланысты дамытудан заңдылық туындайды.
Оқыту процесінің заңдылықтары:
1. Қоғам талабы оқытудық мақсат-міндеттерін айқындайды, оның мазмұны, әдіс-тәсілдері, ұйымдастыру нысандарының өзгеруі, жаңаруы заңды процесс.
2. Білім беру, тәрбие, дамыту қызметінің бірлігі.
3.  Кез келген ақпарат бірлігі, іс-әрекет тәсілі білім, іскерлікке айналу үшін мұғалім оқушының санасындағы білім, іс-керлік, дағды деңгейіне сүйену керек.
4.  Дидактика заңдылықтарының ерекшелігі - оқыту процесінің бөліктері - оқытушы іс-әрекеті (оқыту), оқушы іс-әрекеті (оқу), білім мазмұны арасындағы тұрақты төуелділіктер. Оқыту оқушының белсенді іс-әрекеті арқылы жүреді. Кез кел-ген оқыту оқытушы мен оқушы және білім мазмұнының мақсатты түрде бір-біріне ықпал етуі арқылы жүзеге асады.
5. Жеке адамды үйрету тек іс-әрекет жасату арқылы мүмкін болады.
2. Принциптер мен ережелер туралы ұғым. принцип - латын сөзі, қазақша негіз деген сөз. Оқыту принциптері - мұғалім мен оқушылардың жұмысын реттеп отыратын ережелер. Сондықтан ол барлық пәндерді оқытқанда қолданылады. Оқыту принциптеріне сәйкес оқытуға қойылатын талаптар тұжырымдалады. Оларды орындаған мұғалім өз еңбегінде жақсы табыстарға жетеді.
Оқыту принциптерінің жүйесін тұңғыш ұсынған Я.А.Каменский. Ол адам табиғаттың бір бөлігі болғандықтан, оқыту да табиғат пен адам тәуелді болатын заңдарға байланысты екенін дәлелдейді. Сондықтан оның пікірінше, оқытудық ең басты принципі - табиғатқа сай болу принципі. И.Г.Песталоцци оқытудың көрнекілік принципін ерекше бағалап, оны логикалық ойлауды дамытатын маңызды құрал деп санаған. К.Д.Ушинский оқытудық халықтық сипатына баса назар аударып, оқытудың принциптерін психологиялық тұрғыдан қараған. Ы.Алтынсарин оқыту ережелерін қазақ мектептеріндегі білім берудің ерекшеліктеріне байланысты қолдану керектігін айтқан.
1927 жылғы педагогикалық энциклопедияда педагогика ғылымы мен мектептің жетістіктері жинақталып, "принцип" сөзіне анықтама берілді: мақсаты, құралды таңдауға негіз болатын ой.
А.П.Пинкевич ұсынған принциптер: оқытудық өмірмен және қоғамдық еңбекпен байланысы; жас ерекшелігі принципін сақтау; оқытудық белгілі бір жас кезеңіндегі оқушылардың даму деңгейіне сәйкес болуы (оқушылардың күш жігерін дамуға жұмсау, жұмыстың жүйелілігі, шығармашылық - қызығушылықтың басты негізі); пән мазмұнының ерекшеліктерін, әдістерін аньщтау. Ол "Оқыту принципін дидактиканың түғырлы ережелері, оқыту процесіне қойылатын негізгі талаптар" - деп тұжырымдалады.
Н.Медынский ұсынған принциптер: ғылым негіздерін жүйелі меңгеру; білімді саналы меңгеру; теорияның тәжірибемен байланысы; тәрбие беретін оқыту; оқыту әдістерінің алуан түрі; жалпы және политехникалық білімі.
В.Е.Гмурман ұсынған принциптер: оқытудық саналылығы және белсенділігі; оқытудық көрнекілігі; оқытудық жүйелілігі; ғылым негіздерін берік меңгеру.
Талданған оқытудық принциптері оқушыларға берік, жүйелі білім беруге бағытталды.
Оқыту принциптерін аталған педагогтардан басқа М.А.Данилов, М.Н.Скаткин зерттеді.
Зерттеу қорытындылары бойынша И.П.Подласый, Т.Сабыров, т.б. оқыту принциптерінің шарттарын анықтады.
Қазіргі оқытуда саналылық, белсенділік, көрнекілік, жүйелілік, бірізділік, беріктік, түсініктілік, ғылымилық, теория мен тәжірибе бірлігі сияңты принциптер кең қолданылады. Принциптердің талаптары мұғалімнің түрлі ережелерді қолдануы арқылы орындалады.
Ережелерде мұғалімге нақты нұсқаулар беріледі. Оларды ғылым жетістіктеріне, өмір талабына сай толықтыруға және түзетуге болады. Принциптер педагогикалық процесті реттеп отырады. Олардың талаптары ережелер арқылы жүзеге асады.
3. Оқытудық ғылымилығы. Ғылыми таным дегеніміз - құбылыстың мәніне өту, сырттай суреттеумен шектелмей, оның ішкі құрылымын тану. Мысалы, ағаштың сыртқы түрінен оның ішкі құрылымын, көбеюін, зат алмасуын білу. Ғылымилық принципі оқушыларға ғылымда ашылған білімдерді меңгертуді талап етеді, сондьщтан оқу жоспарлары мен бағдарламаларына ғылыми білімдер енгізіледі. Оларды меңгерту үшін пәнаралық байланыстарды қолдану керек.
Шарттары:
•  педагогиканың, психологияның, озың тәжірибенің жетістіктерін қолданып оқыту. Педагогикалық еңбектіғылыми түрде ұйымдастыруға берілген нұсқауларды орындау;
•  индуктивтік және дедуктивтік тәсілдерді қолдану;
•  жаңа ұғымдарды жүйелі түрде қайталау;
•  ғылыми таным әдістерін қолдану. Оқушыларды іздендіру, шығармашылық жұмыспен айналыстыру;
•  жаңа ұғымдарды бір рет түсіндірумен шектелмеу;
•  оқушыларды көрнекті ғалымдардық өмірі және қызметімен таныстыру;
•  жаңа ғылыми терминологияны қолдану; 
•  оқушыларды ғылым жетістштершен таныстырып отыру;
•  оқушылардың зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру;
•  тәжірибе жұмыстарын жүргізуге жағдай жасау;
•  оқушының оқуында жаңалық ашуына, оған қуануына мүмкіндік беру;
•  жалған сөйлемеу.
4. Оқытудық бірізділігі және жүйелілігі. Бұл принциптің ғылыми ережесі: оқушының білімі берік болу үшін оның санасында қоршаған дүние жақсы бейнелену керек. Ол үшін ғылыми білімдер жүйелі және оқушылардың танымдық мүмкіндіктеріне қарай беріледі. Жеке бөліктерден тұратын оқыту процесі оқушылардың білімді меңгеруіне көмектеседі. Дағдыларды қалыптастыру үшін жаттығулар, ақыл-ой тәрбиесін беру үшін қисынды ойлау тәсілдерін талап ететін жұмыстар жүргізіледі. Әйтпесе дағды жойылады, оқушы дұрыс ойлай алмайды, дамуы нашарлайды.
Шарттары:
•  оқушыларға білімді меңгерту үшін сызбаларды қолдану. Оқу материалын бөліктерге бөліп, оларды рет-ретімен түсіндіру;
•  оқыту мазмұнындағы, тәсілдеріндегі жүйені бұзбау;
•  пәнаралық байланыс тұрақты түрде қолдану;
•  оқушылармен бірге тірек-конспектілерін, сызбасын жасап, білімді есте сақтауды жеңілдету;
•  бұрынғы оқығандарды жиі қайталаттыру;
•  өткен материалдарды сабақтың басында, бекіту кезінде, жеке сұрақтарды түсіндіргеннен кейін қайталаттыру;
•  материалға ой-пікірлерді жасанды түрде енгізбеу;
•  оқушылардың өз ойларын қалай айтатынын қадағалау;
•  баланы өздігінен жұмыс істеуге үйрету, көмектесу;
•  оқушылардың білетіндерін айтқыза бермей, тек сабаққа қатыстыларын айтқызу. Әркімге белгілі әңгімелерді айта бермеу;
•  жүйелі білім қисынды, сезімді талап ету;
•  бар күш-жігеріңізбен, шабытпен оқытып, өмірден, әдебиеттен айшықты мысалдар келтіру;
•  пәнді, бөлімді оқып болғаннан кейін міндетті түрде қорытынды-жүйелеу сабақтарын өткізу;
•  оқушылардың қателерін әдеппен түзету;
•  оқушыны өз қатесін талдауға үйрету;
•  оқушылардың даму заңдылықтарын, ақыл-ой белсенділігін көтеру жолдарын білу;
•  баланың жасы мен қабылдауын ескеріп, тапсырмалар беру;
•  жүйелі білім есте жақсы сақталады.
5. Саналылық және белсенділік принципі. Өз бетімен меңгерілген білім санаға жақсы сіңеді. Білімді саналы меңгеруге оқу желісі, өз бетімен жұмыс, белсенділік, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру, оқушының танымдық іс-әрекетін басқару, мұғалімнің әдіс-құралдары көмектеседі. Оқушының өзінің танымдық белсенділігі оқытура аса қажет жағдай және оқу материалын терең және берік түсінуге орасан зор ықпал етеді.
Шарттары:
•  жұмыстың нақты мақсаты мен міндеттерін білу;
•  түсінікті етіп оқыту;
•  танымдық іс-әрекеттің барлық түрлерін қолдану;
•  талдау, жинақтау, индукция, дедукция, салыстыру әдістерін қолдану;
•  аналогияны жиі қолдану;
•  бастауыш сыныпта оқытуды индукциядан бастау;
•  оқушыларға әр сөздің, сөйлемнің, ұғымның мағынасын түсіндіру;
•  оқушылардың білімі мен тәжірибесіне сүйену;
•  оқушылардың бірін-бірі оқытуы. Дұрыс жауапты бәрі бірігіп табуы, себебі бала өз жолдасының айтқанын жақсы түсінеді. Сондықтан жақсы оқитын оқушыларға сабақ бергізу;
•  белгілі мәліметтерді белгісіздерімен байланыстыру;
•  ең бастысы, сіз оқытатын пән емес, пән бойынша атқарылатын жұмыстар;
•  оқушы факті мен білім арасындағы айырмашылықты көретіндей етіп оқыту;
•  әрбір ережеге мысал келтіру;
•  негізгіні түсіндіруге назар аудару, қолданылатын мысалдардың санын анықтап алу;
•  тек қана беделмен оқыту жеткіліксіз;
•  сезімге, ақылға әсер ететін дәлелдермен оқыту;
•  оқушыға оқу-танымдық іс-әрекеттің тиімді тәсілдерін үйрету;
•  әрбір ережеге мысал келтіру;
•  негізгіні түсіндіруге назар аудару;
•  оқушыларды сабақтан алаңдататын жағдайларға жол бермеу;
•  "Неге?" деген сұрақты көп өойып, оқушыны дамыту;
•  дәйекті дәлелдермен оқыту;
• дұрыс оқыту баяндап беру емес, білімді тәжірибеде қолдану;
•  оқушылардың қызығушылықтарын зерттеу, дамыту;
• білім-сенімге айналып, іске басшылық ететіндей етіп оқыту;
•  баланы өз бетімен ойлауға, жұмыс істеуге үйрету;
•  түрлі мәселелерді талдату арқылы шығармашылықты дамытып, танымдық міндеттерді бірнеше тәсілдермен орындату. Шығармашылық тапсырмаларды жиі беру;
•  оқушыларға сұрақ қойып, жауаптарын мұқият тыңдау;
•  зат құбылыстарды, оқушыларға бақылатып, оларды өз бетмен меңгерулеріне жағдай жасау;
•  дидактикалық ойын, пікір талас, ұжымдық шығармашылық істі қолдану.
6. Теория мен тәжірибенің байланысы. Бұл принцип классикалық философияның өмір, тәжірибе таным көзі деген ережесіне сүйенеді.
Өмір және тәжірибе балаларға дұрыс бағыт береді, белсенді іс-әрекетке өзірлейді. Еңбек тәрбиесі жеке тұлғаны қалыптастырады. Оқытудық өмірмен, теорияның тәжірибемен байланысы-ның жақсы болуы білім мазмұнына, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруға, оқыту нысандары мен әдістеріне, еңбекке және поли-техникалық әзірлікке берілген уақытқа, оқушылардың жас ерекшеліктеріне байланысты.
Шарттары:
•  мектепте оқылатын ғылыми білімдердің керектігін қоғамдық-тарихи тәжірибе арқылы дәлелдеу. Оқушы оқу тіршілікке керек екенін түсінетіндей етіп оқыту;
•  "Білім — өмір" байланысы, өмірден алынған мысалдарды талдау. Өлкетіну мәліметтерін қолдану;
•  балаларға қазіргі жаңа технологиялар, өндірістік қатынастар, еңбектің жақсы әдістері туралы әңгімелеу және тікелей таныстыру;
•  оқушыларды өз білімдерін қолдануға және тексеруге үйрету. Қоршаған өмірден білім алып, оны қолдану;
•  оқушының әрбір сабақта өз жұмысының маңызын түсінуі.
•  мектептің өндіріспен байланысын қолдану. "Оқу пәні өндіріс" байланысына бағыт беру, бақылау;
•  оқушылармен бірге өмірден алынған есептер мен жаттығуларды орындау, оқулықтың мәліметтерін өмірден алынған мәліметтермен толықтыру;
•  аймақтың сүранысына қарай кәсіптік бағдар беру жұмысын жүргізу;
•  Мәселелік - ізденіс, зерттеу жұмыстары теория мен тәжірибені байланыстырудық басты құралы;
•  еңбекке саналы қатынасты тәрбиелеу, мұғалімнің еңбектегі үлгі-өнегесі;
•  қоғамдық пайдалы және өнімді еңбекті оқушылардың бақылауларымен, ой-толғаныстарымен ұштастыруу, сұрақтар қою, көп білуге, мәселелерді анықтауға ұмтылдыру;
•  қоғамдьщ пайдалы еңбектің оқу және тәрбие мақсаттарына сай жүргізілуі. Қоғамдық пайдалы жұмыс - оқытудық өмірмен байланысын жүзеге асырудық маңызды жолдарының бірі;
•  еңбекті ғылыми ұйымдастыруды оқу процесіне енгізу;
•  оқушылардың бір жұмыстағы табыстарын мадақтау, басқа жұмыстар беру;
•  балаларды жақсы жұмыс істеуге үйрету, бір-бірімен жарысып жұмыс істеуге баулу;
•  балалардың бастамашылығын мақұлдау, егер мүмкіндік болса "Жас өнертапқыштар" сайысын өткізу;
•  әр оқушыны оған ұнайтын ғылым, техника, өнер салаларынан өз бетімен білім алуға ынталандыру;
•  ақыл-ойіс-әрекетін тәжірибе мен байланыстырып, білімнің 80-85% тәжірибе арқылы меңгерілетінін есте сақтау.
7. Көрнекілік принципі. Бұл ертеден қолданылып келе жатқан принцип. Оның негізіне мынадай ғылыми заңдылық жатады: сезім мүшелері сыртқы тітіркендіргіштерді түрліше қабылдайды. Ең сезімталы - көру мүшелері; Олар арқылы миға енетін ақпараттар оқушылардың есінде жақсы сақталады. Кейбір заттарды есте сақтау көрнекіліксіз мүмкін емес.
Шарттары:
•  балалардың ақыл-ой жұмысы үшін формалар, бояулар, дыбыстар керек екенін естен шығармау;
•  оқытудық алтын ережесі: көрініп тұрғандарды көрсету, еститінді естірту, иіскететінді иіскету, дәмін татып көретінді дөмін таттыру;
•  көрнекілік - оқыту және ақыл-ойды дамыту құралы;
•  оқушы ұғымдар және абстрактілік ережелерді түсіну үшін нақты фактілер, мысалдар келтіру;
•  көрнекілікті мәселелі жағдаяттар туындату үшін қолдану;
•  көрнекі құралдық оқылатын зат және құбылыс туралы анық және дұрыс түсінік алуға көмектесуі;
•  оқушылардың бақылауын жүйелеп, құбылыстардың себептерін, салдарын анықтату;
•  көрнекілікті балалармен бірге алдымен түгел қарау, негізгісі мен негізгі емесін анықтау, содан кейін тағы бір рет толық қарап шығу;
•  көрнекіліктің алуан түрін қолдану, біраң көп көрнекілік қолданбау, өйткені балалардың назары басқа жаққа ауып, негізгіні түсіне алмай қалады;
•  көрнекілікті қолданып оқушының сезіміне қозғау салу, қалыптасқан түсініктерге сүйеніп, меңгерілетін ұғымды нақтылау;
•  балалармен бірге көрнекілік жасау, оқушылардың өздері жасаған көрнекіліктердің де әсері мол;
•  қазіргі көрнекі құралдарды, атап айтсақ: оқу теледидарларын, бейнежазбаларды, кодослайдтарды, жартылай әкранды проекцияларды т.б. қолданып, техникалық құралдармен жұмыс істей білу;
•  көрнекі құралдарды қолданып оқушылардың зейінін, бай-қампаздығын, ақыл-ой мәдениетін, жобалай білуін, оқуға деген қызығушылығын тәрбиелеу;
•  көрнекілік арқылы өмірмен байланыс орнату;
•  балалардың жас ерекшеліктеріне қарай заттьщ көрнекілікті азайтып, символдық көрнекіліктерді қолдану;
•  надты заттар мен құбылыстарды көрсету, мүмкіндік болмаған жағдайда символдың көрнекі құралдарды қолдану.

Көрнекілік түрлері:
Табиғи көрнекі лік оқушыларды нақты объектілермен (өсімдіктермен, жануарлармен, минералдармен) таныстыруды талап етеді.
Эксперименттік көрнекілік арқылы оқушылар химиядан, физикадан тәжірибелер жасайды.
Суретті көрнекіліктің мақсаты - нақты дүниенің бейнесін көрсету (бейнесурет, картина, диафильм, диапозитив, мылқау кинофильмдер).
Көлемді көрнекілік: макет, үлгі, муляж, геометриялық фигуралар, панорама.
Дыбыстық көрнекіліктер: күйтабақтар, ұнтаспаға жазылған материалдар, т.б.
Символдық және графикалық көрнекілік: абстракты ой дамуына көмектеседі, себебі болмысты шартты белгілермен белгілейді. Олар: карта, жоспар, сызба, диаграмма.
Жанама көрнекілік жаңа бейнені бұрынғымен салыстырып, ол туралы түсінік қалыптастыру.
В.Ф.Шаталовтың тірек сигналы бейне, таңба, шартты белгі, суреттерден тұрады. Олар қарапайым, сондықтан оқушы факті құбылыстың негізгі мәнін мұғалімге айтып бере алады.
8. Оқушылар білімінің беріктігі. Бұл принципте мына заңдылықтар бар: білім мазмұны және оқушылардың танымдық күштерін дамыту оқыту процесіндегі бір-бірімен өзара байланысты бөліктер; оқу материалын түсініп есте сақтау оның мазмұнына, оқушының материалмен жұмыс істеуіне, оқытуға, мұғалімге байланысты; білімнің беріктігіне оқытуды ұйымдастыру, оқыту түрлері мен әдістерінің алуан түрін қолдану, оқытатын уақыт әсер етеді. Оқушы есінде қалуға тиісті материалдарды таңдайды, сондықтан оның есінде оған пайдалы және қызықты білімдер ғана жақсы сақталады.
Шарттары:
•  қазіргі оқытуда естен гөрі ақыл-ойға баса назар аударылады. Сондықтан оқушылардың күшін құндылықтары аз білімдерді есте сақтауға жұмсамау керек. Есте шамадан тыс оқу материалдарын сақтауға болмайды, ол ақыл-ойға зиян келтіреді;
•  дұрыс қабылданбаған, түсініксіз нерселердің есте қалып қоюына жол бермеу. Бала тек саналы меңгерілген, түсінікті материалды ғана есінде сақтау керек;
•  әр түрлі анықтамалық әдебиеттерді, сөздіктерді, энциклопедияларды қолдануға үйрету;
•  есте сақталу керек материалдар өте көп болмау керек, мұғалімнің қандай білімдер есте сақталу керек екенін анықтауы;
•  оқытудан кейін білімді ұмыту басталады, сондықтан қайталаудың уақыты және жиілігі үмыту туралы психологиялық теорияларға сәйкес белгіленеді;
•  жаңа материалды оқып болған соң қайталауды көп жүргізу керек, содан кейін қайталау азаяды, бірақ оны тоқтатуға болмайды;
•  әр оқушыны өз мүмкіндігіне қарай, бірақ бар күш-жігерімен жұмыс істеуге үйрету. Жалқаулықпен күресу;
•  қызығушылықты қалыптастырмай тұрып, жаңа материалды оқып-үйренуді бастамау;
•  оқу материалын жүйемен беру;
•  егер оқыту қарңыны төмендесе, онда бірден себебін анықтау. Көп кездесетін себептер: оқу процесіне қызығушылықтың төмендеуі және шаршау. Оларды жою жолдарын іздестіру;
•  тіке тапсырмалар және нұсқауларды көп бермеу. Балаларды ақыл-кеңесті тыңдауға үйрету. Өте қызықтысын салмақтап айтықыз. Әзіл-сықақ айтуға болады, бірақ шамадан аспаған жөн;
•  өзара оқытуды кең қолданып, оны бағыттау. Өзара оқыту мұғалім қалыптастыра алмайтын сапаларды қалыптастырады;
•  оқушыларды оқу материалын есте сақтай білуге үйрету. Ол үшін есте сақтауды жеңілдететін мнемотехникалық (керекті мәліметтерді есте сақтауға көмектесетін ережелер мен тәсілдердің жиынтығы) тәсілдерді қолдану;
• баланың жағымды әсерін туғызбай тұрып, жаңа білім беруді бастамау. Жазалау әдістерімен берілген білім берік болмайды;
•  қайталау және бекіту кезінде оқушылардың естерін, ақыл-ойларын, сезімдерін жұмыс істетіп, білімдерін тереңдетіп, жаңа мысалдар келтіріп, қорытындыларды нақтылау;
•  оқыту қисындылығын қадағалау.
•  оқушының оқу материалына деген он көз қарасын қалыптастыру;
•  жаттығулар санын, орындалатын мерзімін белгілеу;
•  оқыту нәтижелерін жүйелі түрде тексеру және бағалау;
9. Түсініктілік принципі. Бала өзінің ойлау қабілетіне, жинақтаған білімінің, іскерлігінің, ойлау тәсілдерінің көлеміне қарай түсінеді. Аталған принципті жүзеге асыру үшін өуелі оқай, белгілі, қарапайым материалдар, содан кейін қиын, бел-гісіз, күрделі оқу материалдары оқылады.
Шарттары:
•  оқылатын материалдарды әрбір жас кезеңдеріне бөлу;
•  баланың ақыл-ойы белгілі бір пәнді оқуға әзір болу керек екенін ұмытпау;
•  баланың дайындығын, дамуын және мүмкіндігін ескере отырып оқыту. Балалардың өмір тәжірибесін, қызығушылықтарын, даму ерекшеліктерін зерттеу және ескеру;
•  балаларды оқыту арқылы дамыту;
•  мүмкіндіктері бірдей оқушыларды біріктіру;
•  жақсы оқушылардың дамуын тежемеу, оқу үлгерімі нашар оқушыларды тез қарқынмен жұмыс істеуге үйрету;
•  оқытудық қарңынын белгілеп, керек жағдайда өзгерту;
•  ұқсатуды, салыстыруды, қатар және қарама-қарсы қоюды кең қолдану;
•  жаңа және күрделі материалдарды оқып үйренуге жақсы оқитын оқушыларды, бекітуге оқу үлгерімі нашар оқушыларды қатыстыру;
•  өте асықпау!
•  оқушыға келген ойды танымның соқы емес, басы деп түсіну;
•  түсініктілік мұғалімнің аньщ түсіндіруіне және тіліне байланысты; ұғымдарды нақты және біржақты етіп тұжырымдап өмірден, әдебиеттен жарқын мысалдар келтіріп, бірсарынды сөйлемеу;
•  монологты ұзаққа созбау, мұғалім іс-әрекеті мен оқушы іс-ерекетін анықтап алу. Балалардың түсінігіне жеңіл оқу материалдарын өз бетімен оқуға беру;
•  оқытудық алғаш сәтінде барлық білімді емес, тек негізгілерін беріп, бекітуге жаңа мысалдар, фактілер алып, жаңа білімді нақтыландыру;
•  оқушылардың танымдық іс-әрекетін басқару;
•  оқушылардың оқу жұмысын жеңілдете бермеу, олардың өз бетімен оқуына, оқу материалынталдауына көмектесу, бағыт беру;
• түсініктілік баланың жұмыс қабілетімен байланысты, сондықтан баланы жұмыс істеуге үйрету. 
10). Ынталандыру принципі
Бұл принциптің маңызы өте зор. Оқуға, білімге, мұғалімнің жеке басына деген, сондай-ақ оқу жұмысының барлық әдістеріне, түрлері мен нысандарына оқушыларда ынта-ықылас болса, олардьщ оқу-таным әрекеті сенімді, ерікті, қуанышты болады.
Сондықтан мұғалім, ең алдымен, сабақтарын қызықты, тартымды, әсерлі етіп өткізуге міндетті.
Ынталандыру принципі оқушыларға жеке-дара қарауды керек етеді. Осыған орай В.С.Сухомлинскийдің берген кеңестері мыналар:
1.   Балалардың ақыл-ой күштері мен мүмкіндіктері бірдей емес.
2.  Оқыту мен тәрбиелеудің барлық заңдарын қолдануға болатын абстрактылы оқушы жоқ: оқушы әрқашан дара, өзінше ерекше.
3.  Оқуда барлық мектеп балалары үшін табысқа жетудің бірыңғай алғы шарттары жоқ.
4. Оқу қызметінің берілген сәтінде әр оқушының неге қабілетті екенін аньщтаудық маңызы зор.
5. Оның ақыл-ой қабілетін одан әрі қалай дамытуға болатындығын анықтау маңызды.
6.  Оқушыдан мүмкін еместі талап етуге болмайды.
7.  Бағдарламада қаралған деңгейге әр оқушы қандай жолмен, қандай кідірістермен және қиыншылықтармен келетінін дұрыс анықтап алу керек.
8. Әрбір оқушының ақыл-ой еңбегінде бағдарламаны қалай нақтылы жүзеге асыру керек.
9. Әрбір баланың күші мен мүмкіндігін ашып, оны ақыл-ой еңбегінде қуанышқа кенелту.
10. Қиын балаларға шамасына қарай ақыл-ой жұмыстарын беру.
11. Әрбір оқушының оқудағы және ақыл-ой еңбегіндегі дара сүрлеуін анықтау керек. Осы сүрлеуді және жақсылық жалынының қызуын сақтау.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Директору

Категория: Уроки

Целевая аудитория: Прочее

Скачать
?аза? тілін о?ыту ?а?идалары

Автор: Жанина Гулнар Батесовна

Дата: 22.02.2015

Номер свидетельства: 177420

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства