kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Жерді? затты? ??рамы. Тау жыныстары

Нажмите, чтобы узнать подробности

К?ні: 

П?ні:  Жаратылыстану 5

Та?ырыбы:  Жерді? затты? ??рамы. Тау жыныстары ж?не пайдалы ?азбалар.

О?у – т?рбие істеріні? ма?саттары мен міндеттері

Ма?саты:  О?ушылар?а жерді? затты? ??рамы мен таужыныстары, пайдалы ?азбалар жайында т?сінік беру.

Міндеттері:                                       

Білімділік:  О?ушылар?а ?аза?станны? пайдалы ?азбалары, тау жыныстары туралы т?сінік беру.Тау жыныстары ?лгілерін пайдалана отырып, оларды? пайда болуы жайлы т?сінік беру. О?ушыларды? пайдалы ?азбалар оларды? т?рлері аны?тай білу ?абілеттерін ?алыптастыру.

Дамытушылы?:  О?ушыларды? ой - ?рісі мен білім, білік, да?ды іскерлігін дамыту ар?ылы п?нге деген ?ызы?ушылы?ын арттыру

Т?рбиелік: О?ушыларды ?дептілікке, ??ыптылы??а,экологиялы?  т?лім ар?ылы адамгершілікке,

 елін-жерін с?ю ар?ылы  патриотты??а т?рбиелеу.

??рал – жабды?тар:  тау жыныстарыны? ?лгілері,?аза?станны?  физикалы? картасы.  Тірек – сызба.

Саба? т?рі: Аралас саба?

?дісі: Жа?а та?ырыпты т?сіндіру.

Саба? барысы:

1.?йымдастыру кезе?і: 1. О?ушылармен амандасу. 2. О?ушыларды т?гендеу. Саба?ты? ма?саты мен кезе?дерімен таныстыру.

2. ?й тапсырмасын тексеру. § 14,15 мазм?ндау. С?ра? – жауап ?дісі бойынша ?й тапсырмасын бекіту.

Берілген  с?здерді?  ??ымына  т?сінік  беру

Мантия, жер ?ыртысы, ядро, литосфера, цунами

Де?гейлік тапсырма: Жер шарыны? ішкі ??рылысыны? ?андай ?абаты туралы айтып отыр?анын аны?та.1. Мантия        2. Жер ?ыртысы             3. Ядро

а) Жерді? ортасына жа?ын

?) ?алы?ды?ы 5-80 ш? аралы?ында

б) Латын тілінен аудар?анда «шапан» деген ма?ынаны білдіреді

в) Температура +4000С, +5000С жетеді

г) Жерді? сырт?ы ?абаты

д) ?алы?ды?ы 2900 ш?

е) ?атты ж?не ?оймалжы? заттардан т?рады

ж) Материктік ж?не м?хитты? б?ліктерден т?рады

з) Негізгі элемент темір

С?йкестендіру кезе?і «Ойлан да, тап»

Атмосфера                    ?атты ?абы?ы

Гидросфера                   жерді? ?зегі

Ядро                               ауа ?абы?ы

Биосфера                       шапан

Мантия                          су ?абы?ы

Литосфера                     тіршілік ?абаты

?орыту: «Ойланып к?р» Не ?шін жерді тауы? ж?мырт?асымен салыстырады?

 3.Жа?а білімдерді ?алыптастыру.  Жер ?ыртысын толтырып жат?ан таби?и денелер -тау жыныстары.

Тау жыныстарын ??райтын заттар минералдар деп аталады. ?азіргі кезде белгілі минералдарды? т?рі 3000 шамасында. Тау жыныстарыны? т?рлері де 1000 – ?а тартады. Тау жыныстары  коллекциясын к?рсету Тау жыныстары дегеніміз- жер ?ыртысын ?алыптастырушы ты?ыз ж?не борпылда? массалар жиынты?ы. Жер ?ыртысы ?р т?рлі тау жыныстарынан ??рыл?ан. Тірек сызба ар?ылы тау жыныстарыны? т?рлері туралы ма?л?мат беріледі.

                                                                  Тау жыныстары

              Магмалы?                                          Ш?гінді                            Метаморфты?

т?гілме               тере?дік                           органикалы?

                                                                      химиялы?

                                                                        кесек

 Магмалы? тау жыныстар жанартауды? ?серінен пайда бол?ан лаваны? суынып біртіндеп ?атуынан пайда болады. Оларды? ?атарына гранит,базальт,т.б.жатады. Ш?гінді жыныстар ?р т?рлі жа?дайда пайда болады. Ертеректе  пайда бол?ан тау жыныстары сырт?ы к?штерді? ?серінен б?зылып ??м,саз сия?ты ш?гінділерден, тірі азаларды? іс-?рекетіні? салдарынан т?рі ?згерген бор, тас к?мір сия?ты ш?гінділр пайда бол?ан. Метаморфты жыныстар (грек тілінендегі «метафорос» -?згерген ) жер ?ойнауында?ы ш?гінді жыныстар?а жо?ар?ы температура мен ?ысымны? ?рекет етуінен болады. Жерді ?алыптастырушы тау жыныстарын біздер к?біне пайдалы ?азбалар ретінде к?бірек білеміз.

                                                                 Пайдалы ?азбалар




 

                         Сар?ылатын                                                             Сар?ылмайтын

?алпына келетін              ?алпына келмейтін                                   к?н, жел, су т.б.                                                        

              Пайдалы ?азбаларды? топтасып жина?тал?ан жерін кен орны деп атаймыз. ?аза?станда?ы ірі кен орындарына ?ара?анды к?мір алабы, Те?із м?най кені, Алтай тауында?ы т?сті металдар кен орындарын жат?ызамыз. Бізді? еліміз пайдалы ?азбалар?а бай мемлекеттерді? бірі. Таби?атта пайдалы ?азбаларды?  сар?ылатын ж?не сар?ылмайтын ресурстары кездеседі. К?н с?улесі, жел, суды? толысуы сар?ылмайтын ресурс?а жатады,  ал к?мір мен м?най сар?ылатын ресурс?а жатады

                                                                   Пайдалы ?азбалар

                                                          (?олданылуына ?арай)

                                       жан?ыш                   кен емес                кен        

 (шартты белгілермен таныстырамын)

Д?птермен ж?мыс (атлас картадан кен орындарын аны?тау)

     Жа?а білімді бекіту «Ойлан тап» ойыны

       ?аза?станны?  физикалы? картасына пайдалы ?азбаларды? шартты белгілеріні? атын атап, кен

           орындарын тауып орналастыру.

             Анаграмма (берілген ?ріптерден пайдалы ?азбаларды? атын ??растыру (10))

                  М, Г, Т, К, А, ?, ?, Е, ?, Л, Ы, ?, Н, Й, З, І, Р, С, Ю, И

              ?орытынды:

1. Пайдалы ?азбаларды? халы? шаруашылы?ында  ма?ызы ?андай?.

2. Тиімді пайдалану дегеніміз не?

           ?й тапсырмасын беру. §  17  о?у Кескін карта?а пайдалы ?азба кен орындарын т?сіру.

 

 

Просмотр содержимого документа
«Жерді? затты? ??рамы. Тау жыныстары»

Күні:

Пәні: Жаратылыстану 5

Тақырыбы: Жердің заттық құрамы. Тау жыныстары және пайдалы қазбалар.

Оқу – тәрбие істерінің мақсаттары мен міндеттері

Мақсаты: Оқушыларға жердің заттық құрамы мен таужыныстары, пайдалы қазбалар жайында түсінік беру.

Міндеттері:                                      

Білімділік: Оқушыларға Қазақстанның пайдалы қазбалары, тау жыныстары туралы түсінік беру.Тау жыныстары үлгілерін пайдалана отырып, олардың пайда болуы жайлы түсінік беру. Оқушылардың пайдалы қазбалар олардың түрлері анықтай білу қабілеттерін қалыптастыру.

Дамытушылық: Оқушылардың ой - өрісі мен білім, білік, дағды іскерлігін дамыту арқылы пәнге деген қызығушылығын арттыру

Тәрбиелік: Оқушыларды әдептілікке, ұқыптылыққа,экологиялық  тәлім арқылы адамгершілікке,

 елін-жерін сүю арқылы  патриоттыққа тәрбиелеу.

Құрал – жабдықтар: тау жыныстарының үлгілері,Қазақстанның  физикалық картасы. Тірек – сызба.

Сабақ түрі: Аралас сабақ

Әдісі: Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Сабақ барысы:

1.Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу. 2. Оқушыларды түгендеу. Сабақтың мақсаты мен кезеңдерімен таныстыру.

2. Үй тапсырмасын тексеру. § 14,15 мазмұндау. Сұрақ – жауап әдісі бойынша үй тапсырмасын бекіту.

Берілген  сөздердің  ұғымына  түсінік  беру

Мантия, жер қыртысы, ядро, литосфера, цунами

Деңгейлік тапсырма: Жер шарының ішкі құрылысының қандай қабаты туралы айтып отырғанын анықта.1. Мантия        2. Жер қыртысы             3. Ядро

а) Жердің ортасына жақын

ә) Қалыңдығы 5-80 шқ аралығында

б) Латын тілінен аударғанда «шапан» деген мағынаны білдіреді

в) Температура +4000С, +5000С жетеді

г) Жердің сыртқы қабаты

д) Қалыңдығы 2900 шқ

е) Қатты және қоймалжың заттардан тұрады

ж) Материктік және мұхиттық бөліктерден тұрады

з) Негізгі элемент темір

Сәйкестендіру кезеңі «Ойлан да, тап»

Атмосфера                    қатты қабығы

Гидросфера                   жердің өзегі

Ядро                               ауа қабығы

Биосфера                       шапан

Мантия                          су қабығы

Литосфера                     тіршілік қабаты

Қорыту: «Ойланып көр» Не үшін жерді тауық жұмыртқасымен салыстырады?

 3.Жаңа білімдерді қалыптастыру. Жер қыртысын толтырып жатқан табиғи денелер -тау жыныстары.

Тау жыныстарын құрайтын заттар минералдар деп аталады. Қазіргі кезде белгілі минералдардың түрі 3000 шамасында . Тау жыныстарының түрлері де 1000 – ға тартады. Тау жыныстары  коллекциясын көрсету Тау жыныстары дегеніміз- жер қыртысын қалыптастырушы тығыз және борпылдақ массалар жиынтығы. Жер қыртысы әр түрлі тау жыныстарынан құрылған. Тірек сызба арқылы тау жыныстарының түрлері туралы мағлұмат беріледі.


Тау жыныстары


Магмалық Шөгінді Метаморфтық

төгілме тереңдік органикалық

химиялық

кесек

Магмалық тау жыныстар жанартаудың әсерінен пайда болған лаваның суынып біртіндеп қатуынан пайда болады. Олардың қатарына гранит,базальт,т.б.жатады. Шөгінді жыныстар әр түрлі жағдайда пайда болады. Ертеректе  пайда болған тау жыныстары сыртқы күштердің әсерінен бұзылып құм,саз сияқты шөгінділерден, тірі азалардың іс-әрекетінің салдарынан түрі өзгерген бор, тас көмір сияқты шөгінділр пайда болған. Метаморфты жыныстар (грек тілінендегі «метафорос» -өзгерген ) жер қойнауындағы шөгінді жыныстарға жоғарғы температура мен қысымның әрекет етуінен болады. Жерді қалыптастырушы тау жыныстарын біздер көбіне пайдалы қазбалар ретінде көбірек білеміз.

Пайдалы қазбалар


Сарқылатын Сарқылмайтын

қалпына келетін қалпына келмейтін күн, жел, су т.б.

Пайдалы қазбалардың топтасып жинақталған жерін кен орны деп атаймыз. Қазақстандағы ірі кен орындарына Қарағанды көмір алабы, Теңіз мұнай кені, Алтай тауындағы түсті металдар кен орындарын жатқызамыз. Біздің еліміз пайдалы қазбаларға бай мемлекеттердің бірі. Табиғатта пайдалы қазбалардың  сарқылатын және сарқылмайтын ресурстары кездеседі. Күн сәулесі, жел, судың толысуы сарқылмайтын ресурсқа жатады,  ал көмір мен мұнай сарқылатын ресурсқа жатады

Пайдалы қазбалар

(қолданылуына қарай)

         жанғыш         кен емес                кен        

(шартты белгілермен таныстырамын)

Дәптермен жұмыс (атлас картадан кен орындарын анықтау)

Жаңа білімді бекіту «Ойлан тап» ойыны

Қазақстанның  физикалық картасына пайдалы қазбалардың шартты белгілерінің атын атап, кен

орындарын тауып орналастыру.

Анаграмма (берілген әріптерден пайдалы қазбалардың атын құрастыру (10))

М, Г, Т, К, А, Ә, Ұ, Е, Ө, Л, Ы, Ү, Н, Й, З, І, Р, С, Ю, И

Қорытынды:

1. Пайдалы қазбалардың халық шаруашылығында  маңызы қандай?.

2. Тиімді пайдалану дегеніміз не?

Үй тапсырмасын беру. §  17  оқу Кескін картаға пайдалы қазба кен орындарын түсіру.






Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 5 класс

Скачать
Жерді? затты? ??рамы. Тау жыныстары

Автор: Габдуллина Айнур Берикказыевна

Дата: 18.01.2016

Номер свидетельства: 278447

Похожие файлы

object(ArrayObject)#850 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(63) ""Жерді? затты? ??рамы, тау жыныстары""
    ["seo_title"] => string(39) "zhierdin-zattyk-k-u-ramy-tau-zhynystary"
    ["file_id"] => string(6) "284433"
    ["category_seo"] => string(10) "geografiya"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "meropriyatia"
    ["date"] => string(10) "1453981157"
  }
}

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства