kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Видеоуроки Олимпиады Подготовка к ЕГЭ

× Новогодняя распродажа видеоуроков! Скидка 70% на второй и последующие комплекты в заказе.

Биология. 6-сынып. Саба?ты? та?ырыбы: К?рделіг?лділер т??ымдасы

Нажмите, чтобы узнать подробности

Биология. 6-сынып.

Саба?ты? та?ырыбы: §29. К?рделіг?лділер  т??ымдасы

Саба?ты? ма?саты: Білімділік  К?рделіг?лділер  т??ымдасы туралы т?сінік беру

                                     Т?рбиелік. ?сімдіктерді ?ор?ау?а, бір-бірінен ажырата білуге

                                      т?рбиелеу

                                     Дамытушылы?. ?осжарна?тылар т??ымдастары туралы

                                     т?сініктерін дамыту

Саба?ты? ?дісі: С?здік, к?рнекілік

Саба?ты? к?рнекілігі: кестелер, суреттер, кеппеш?птер

Саба?ты? т?рі: аралас саба?

Саба?ты? барысы:

1.?йымдастыру.

2. ?й тапсырмасын тексеру:

А) 1.Б?рша? т??ымдастарыны? ?кілдері ?андай белгілері бойынша бір т??ымдас?а біріктіріледі?

2. ?андай организмдер б?рша? т??ымдастарды? тамырында селбесіп тіршілік етеді?

3. Б?рша? т??ымдастарды? г?ліні? бас?а т??ымдастарды? г?лдерінен айырмашылы?ы неде?

4. Б?рша? т??ымдастарды? жемісіні? ??рылысыны? ерекшелігі неде?

Б) Б?рша? т??ымдстар?а жататын ?сімдіктері аны?та?дар:

1. Шыршай. 2. Ба?ша ?ыры??абаты.3. Салатты? ?ыша.4. Д?рілік т?йежо?ыш?а.5. Д?рілік сарыбас?урай. 6. Сусылда? беде. 7. Сарбас?урай. 8. Б?ріб?рша?. 9. К?дімгі шие. 10. Егістік б?рша?. 11. Алхоры. 12. Жолжелкен

Биологиялы? диктант.  Б?рша? т??ымдастарыны? г?лі -........... г?лсерікті. Г?лсерігінде тоста?аншасы ......., к?лтелері......... Аталы?ы-.............., аналы?ы - .......... Жемісі- ............... бір немесе к?п т??ымды. Б?рша? т??ымдастарыны? тамырында ................ бар. Олар ауа ??рамында?ы ...................... сі?іреді. М?ны ..................... тіршілік ету деп атайды. ?лкен к?лтесі......................., оны? б?йіріндегі екі к?лтесі ......................., ал т?менгі т?тасып ?скен екеуі ....................... деп аталады.

3.Жа?а саба?.

Б?лім: Жабы?т??ымдылар

         Класс: ?осжарна?тылар

                 ?атар: Орталы?  г?лділер

                      Т??ымдас: К?рделіг?лділер  т??ымдастар

                                   Туыс: ба?ба?, ?алуен, т?йетікен, с?ттіген, б?ріг?л, итоша?ан,

                                               дермене, т?ймеда?, ?ырмызыг?л, жералм?рт, к?нба?ыс,

                                              ма?сыр  т.б.

?осжарна?ты , г?лді ?сімдіктерді? е? к?п тара?ан тобы-к?рделіг?лділер т??ымдасы. Жер ж?зінде, Арктика мен Антарктида м?здарыны? ?зге таралу айма?тарыны? барлы?ында к?рделіг?лділерді? 20 000-нан астам т?рі белгілі. ?аза?станда к?рделіг?лділер  т??ымдасыны? 700-ге жуы? т?рі ?седі. Б?лар негізінен ш?птекті, с?тті шырынды ?сімдіктер. Оларды? шала б?талы, б?талы, а?аштекті т?рлері де кездеседі. К?рделіг?лділер –к?бінесе к?пжылды? ?сімдіктер. Кейде біржылды? т?рлері де кездеседі. Г?лшо?ыры бір г?лден мы? г?лге дейін жина?талатынды?тан себетг?л деп аталады. Себет г?лдегі г?лдерді? ??рылысы ?рт?рлі. Пішіні, ??рылысына байланысты себетг?лде тілше, т?тікшелі, ?ос ерінді, жал?ан тілшелі, ш??ыра? т?різді г?лдер орналасады. М?не, сонды?тан да б?л топ?а жататын ?сімдіктер к?рделіг?лділер т??ымдасы деп аталады.  ?сімдік себег?ліні? ??рылысы да ерекше. Мысалы, к?рделіг?лділер  т??ымдас ба?ба?ты? себетг?лінде тек тілше г?лдер орналасады. Т?ймеда?ты?  себетг?лінен тілше ж?не т?тікшелі г?лдерді к?реміз. Г?лкекіре себетг?лінде ш??ыра? т?різді г?лдер болады. Себетг?лі тек т?тікшелі г?лден т?ратын да ?сімдіктер бар.

        К?рделіг?лділер ?рт?рлі ма?сатта пайдаланылады. К?нба?ыс, ма?сырдан ?сімдік майы алынады. Асс?ттіген, б?ріг?л-к?к?ністік ?сімдіктер. Дермене, т?ймеда?ы, ба?ба?, итоша?ан, ?ырмызыг?л д?рілік ?сімдік ретінде пайдаланылады. Жералм?рт (топинамбур) –мал азы?ты?  да?ыл. Ба?ытг?л (ризантема) , нар?ызг?л (георгина) –с?ндік ?сімдіктер. К?рделіг?лділерді? арамш?п т?рінде ?сетіндері де бар. Олар?а ойранш?п, ?алуен, г?лкекіре, т?йетікендер жатады.

К?рделіг?лділер т??ымдастарына жататын ?сімдіктерді? орта? белгілері. Б?ларды? г?лдерінде тоста?анша болмайды. Тоста?аншасы кейде ?лпекті айдарша т?різді ?згеріп кетеді. На?ыз к?рделіг?лді ?сімдіктерді? себетг?лі болады. К?лтесі 5 к?лтежапыра?шадан ??ралады. Оларды? т?менгі б?лігі т?тікше т?різденіп бірігіп, жо?ары ?шында?ы 5 тісшесі болады. Ал жал?ан тілшег?лді? жо?ары ?шында 3 тісшесі ашылып жайылады. К?лтені? т?тікшесіне бітісіп ?скен 5 аталы?ы бар. Тоза?ды?ы да т?тікшеге ?осылады. Жатыны т?мен орналасады. Аталы? т?тік ар?ылы аналы? аузы ?ос телімді аналы? мойны ?теді. Демек, к?рделіг?лділерде бір ?ана аналы? мойны болады. Жемісі-айдарлы немесе айдарсыз т??ымшалар. К?рделіг?лділерді? формуласы: Т0К(5)А(5)Ж(2)-  (ба?ба? г?лі).

4. ?орытындылау.

5. Бекіту:

1.  Т??ымдас неліктен к?рделіг?ліделр деп атал?ан?

2. Оларды? сан алуанлды?ына ?андай мысалдар келтіруге болады?

3. К?рделіг?лділер т??ымдасына жататын ?андай орта? белгілерді білесі??

4. Ма?сыр ?андай ?сімдік?

6. ?йге тапсырма: §29

7. Ба?алау.

 

 

Просмотр содержимого документа
«Биология. 6-сынып. Саба?ты? та?ырыбы: К?рделіг?лділер т??ымдасы »

Биология. 6-сынып.

Сабақтың тақырыбы: §29. Күрделігүлділер тұқымдасы

Сабақтың мақсаты: Білімділік Күрделігүлділер тұқымдасы туралы түсінік беру

Тәрбиелік. Өсімдіктерді қорғауға, бір-бірінен ажырата білуге

тәрбиелеу

Дамытушылық. Қосжарнақтылар тұқымдастары туралы

түсініктерін дамыту

Сабақтың әдісі: Сөздік, көрнекілік

Сабақтың көрнекілігі: кестелер, суреттер, кеппешөптер

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың барысы:

1.Ұйымдастыру.

2. Үй тапсырмасын тексеру:

А) 1.Бұршақ тұқымдастарының өкілдері қандай белгілері бойынша бір тұқымдасқа біріктіріледі?

2. Қандай организмдер бұршақ тұқымдастардың тамырында селбесіп тіршілік етеді?

3. Бұршақ тұқымдастардың гүлінің басқа тұқымдастардың гүлдерінен айырмашылығы неде?

4. Бұршақ тұқымдастардың жемісінің құрылысының ерекшелігі неде?

Б) Бұршақ тұқымдстарға жататын өсімдіктері анықтаңдар:

1. Шыршай. 2. Бақша қырыққабаты.3. Салаттық қыша.4. Дәрілік түйежоңышқа.5. Дәрілік сарыбасқурай. 6. Сусылдақ беде. 7. Сарбасқурай. 8. Бөрібұршақ. 9. Кәдімгі шие. 10. Егістік бұршақ. 11. Алхоры. 12. Жолжелкен

Биологиялық диктант. Бұршақ тұқымдастарының гүлі -........... гүлсерікті. Гүлсерігінде тостағаншасы ......., күлтелері......... Аталығы-.............., аналығы - .......... Жемісі- ............... бір немесе көп тұқымды. Бұршақ тұқымдастарының тамырында ................ бар. Олар ауа құрамындағы ...................... сіңіреді. Мұны ..................... тіршілік ету деп атайды. Үлкен күлтесі......................., оның бүйіріндегі екі күлтесі ......................., ал төменгі тұтасып өскен екеуі ....................... деп аталады.

3.Жаңа сабақ.

Бөлім: Жабықтұқымдылар

Класс: Қосжарнақтылар

Қатар: Орталық гүлділер

Тұқымдас: Күрделігүлділер тұқымдастар

Туыс: бақбақ, қалуен, түйетікен, сүттіген, бөрігүл, итошаған,

дермене, түймедақ, қырмызыгүл, жералмұрт, күнбағыс,

мақсыр т.б.



Қосжарнақты , гүлді өсімдіктердің ең көп тараған тобы-күрделігүлділер тұқымдасы. Жер жүзінде, Арктика мен Антарктида мұздарының өзге таралу аймақтарының барлығында күрделігүлділердің 20 000-нан астам түрі белгілі. Қазақстанда күрделігүлділер тұқымдасының 700-ге жуық түрі өседі. Бұлар негізінен шөптекті, сүтті шырынды өсімдіктер. Олардың шала бұталы, бұталы, ағаштекті түрлері де кездеседі. Күрделігүлділер –көбінесе көпжылдық өсімдіктер. Кейде біржылдық түрлері де кездеседі. Гүлшоғыры бір гүлден мың гүлге дейін жинақталатындықтан себетгүл деп аталады. Себет гүлдегі гүлдердің құрылысы әртүрлі. Пішіні, құрылысына байланысты себетгүлде тілше, түтікшелі, қос ерінді, жалған тілшелі, шұқырақ тәрізді гүлдер орналасады. Мәне, сондықтан да бұл топқа жататын өсімдіктер күрделігүлділер тұқымдасы деп аталады. Өсімдік себегүлінің құрылысы да ерекше. Мысалы, күрделігүлділер тұқымдас бақбақтың себетгүлінде тек тілше гүлдер орналасады. Түймедақтың себетгүлінен тілше және түтікшелі гүлдерді көреміз. Гүлкекіре себетгүлінде шұқырақ тәрізді гүлдер болады. Себетгүлі тек түтікшелі гүлден тұратын да өсімдіктер бар.

Күрделігүлділер әртүрлі мақсатта пайдаланылады. Күнбағыс, мақсырдан өсімдік майы алынады. Ассүттіген, бөрігүл-көкөністік өсімдіктер. Дермене, түймедағы, бақбақ, итошаған, қырмызыгүл дәрілік өсімдік ретінде пайдаланылады. Жералмұрт (топинамбур) –мал азықтық дақыл. Бақытгүл (ризантема) , нарғызгүл (георгина) –сәндік өсімдіктер. Күрделігүлділердің арамшөп түрінде өсетіндері де бар. Оларға ойраншөп, қалуен, гүлкекіре, түйетікендер жатады.

Күрделігүлділер тұқымдастарына жататын өсімдіктердің ортақ белгілері. Бұлардың гүлдерінде тостағанша болмайды. Тостағаншасы кейде үлпекті айдарша тәрізді өзгеріп кетеді. Нағыз күрделігүлді өсімдіктердің себетгүлі болады. Күлтесі 5 күлтежапырақшадан құралады. Олардың төменгі бөлігі түтікше тәрізденіп бірігіп, жоғары ұшындағы 5 тісшесі болады. Ал жалған тілшегүлдің жоғары ұшында 3 тісшесі ашылып жайылады. Күлтенің түтікшесіне бітісіп өскен 5 аталығы бар. Тозаңдығы да түтікшеге қосылады. Жатыны төмен орналасады. Аталық түтік арқылы аналық аузы қос телімді аналық мойны өтеді. Демек, күрделігүлділерде бір ғана аналық мойны болады. Жемісі-айдарлы немесе айдарсыз тұқымшалар. Күрделігүлділердің формуласы: Т0К(5)А(5)Ж(2)- (бақбақ гүлі).

4. Қорытындылау.

5. Бекіту:

1. Тұқымдас неліктен күрделігүліделр деп аталған?

2. Олардың сан алуанлдығына қандай мысалдар келтіруге болады?

3. Күрделігүлділер тұқымдасына жататын қандай ортақ белгілерді білесің?

4. Мақсыр қандай өсімдік?

6. Үйге тапсырма: §29

7. Бағалау.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Биология. 6-сынып. Саба?ты? та?ырыбы: К?рделіг?лділер т??ымдасы

Автор: Кажгалиев Кайржан Шапхатович

Дата: 03.02.2015

Номер свидетельства: 166277

Личный сайт учителя и сертификат бесплатно!!!
Получите в подарок сайт учителя


ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства