kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

?сімдік ж?не жануар жасушасы

Нажмите, чтобы узнать подробности

Ма?саты:?сімдік ж?не жауар жасушасын аны?тау.

?сімдік ж?не жануар жасушасына т?н органоидтарды аны?тап білу.

Просмотр содержимого документа
«?сімдік ж?не жануар жасушасы»

«Шаттық шеңбері»  Топқа бөлу

«Шаттық шеңбері» Топқа бөлу

Саба қтың тақырыбын анықтау

Саба қтың тақырыбын анықтау

Сабақтың тақырыбы: Жасушалық биология

Сабақтың тақырыбы: Жасушалық биология

Сабақтың мақсаты:

Сабақтың мақсаты:

  • жарық микроскобы ар қылы көрінетін өсімдік және жануар жасушаларының негізгі қызметтерін түсіндіру
Жетістік критерийі

Жетістік критерийі

  • Жасушаның негізгі компоненттерін біледі, өз білімін жасушаның органоидтарын анықтау кезінде қолданады;
  • Өсімдік және жануар жасушаларын ажыратады, ерекшеліктерін атайды;
  • Келесі компоненттерді сипаттайды: ядро, цитоплазма, жасуша жарғақшасы, жасушалық қабырға, вакуоль, хлоропласт және митохондрия.
Жұптық жұмыс

Жұптық жұмыс

  • Өсімдік және жануар жасушаларын ажырату
  • Жасуша моделін құрастыру
Кесте толтыру Жасушаның құрамбірліктері Ядро Сандармен белгілеңіз Цитоплазма Қызметі Эндоплазмалық тор Жасушалық қабырға Вакуоль Хлоропласт Митохондрия

Кесте толтыру

Жасушаның құрамбірліктері

Ядро

Сандармен белгілеңіз

Цитоплазма

Қызметі

Эндоплазмалық тор

Жасушалық қабырға

Вакуоль

Хлоропласт

Митохондрия

Венн диаграммасы

Венн диаграммасы

Өсімдік жасушасының құрылысы.

Өсімдік жасушасының құрылысы.

  • Пластидтері бар;
  • Қоректену типі - автотрофты ;
  • АТФ синтезі хлоропластарда және митохондрияларда жүреді;
  • Целллозалық жасуша қабырғасы бар;
  • Вакуольдері ірі;
  • Жасуша орталығы тек төменгі сатыдағыларында
Жануар жасушасының құрылысы

Жануар жасушасының құрылысы

  • Пластидтері жоқ;
  • Қоректену типі – гетеротрофты;
  • АТФ синтезі митохондрияларда жүреді;
  • Целлюлозалық жасуша қабырғасы жоқ;
  • Вакуольдері ұсақ;
  • Жасуша орталығы барлық жасушаларда бар
Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысындағы айырмашылықтар Өсімдік жасушасы Қоректену типі Жануар жасушасы автотрофты Хлорофилл және хлоропластар бар гетеротрофты Жасушалық қабырға жоқ бар, целлюлозадан тұрады Вакуольдер бар, ірі Жасуша орталығы жоқ барлық кезде бола бермейді, ұсақ (жиырылғыш, асқорыту) ашық және жабық тұқымдыларда - жоқ Көмірсу қоры крахмал бар Минералдық тұздар гликоген кристалл түрінде қорға жиналады еріген күйінде

Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысындағы айырмашылықтар

Өсімдік жасушасы

Қоректену типі

Жануар жасушасы

автотрофты

Хлорофилл және хлоропластар

бар

гетеротрофты

Жасушалық қабырға

жоқ

бар, целлюлозадан тұрады

Вакуольдер

бар, ірі

Жасуша орталығы

жоқ

барлық кезде бола бермейді, ұсақ (жиырылғыш, асқорыту)

ашық және жабық тұқымдыларда - жоқ

Көмірсу қоры

крахмал

бар

Минералдық тұздар

гликоген

кристалл түрінде қорға жиналады

еріген күйінде

Жануар және өсімдік жасушаларына тән ортақ ерекшеліктер

Жануар және өсімдік жасушаларына тән ортақ ерекшеліктер

  • Құрылысының принциптік тұтастығы (беткейлік жасуша аппараты, цитоплазма, ядро)
  • Цитоплазма мен ядрода жүретін көптеген химиялық үрдістердің ұқсастығы
  • Жасушалардың бөлінуі кезінде тұқым қуалау ақпаратын тасымалдау принципінің тұтастығы
  • Жарғақша құрылысының ұқсастығы
  • Химиялық құрамының тұтастығы
Жасушаның тіршілігін сақтау үшін қажетті үрдістер мен қасиеттерді жүзеге асыруды қамтамасыз ететін және жасушада белгілі бір қызметтерді атқаратын оның тұрақты компоненттері органоидтар (органеллалар)  деп аталады
  • Жасушаның тіршілігін сақтау үшін қажетті үрдістер мен қасиеттерді жүзеге асыруды қамтамасыз ететін және жасушада белгілі бір қызметтерді атқаратын оның тұрақты компоненттері органоидтар (органеллалар) деп аталады

ЖАСУША ОРГАНОИДТАРЫ ЖАРҒАҚШАЛЫ ЖАРҒАҚШАСЫЗ Бір жарғақшалы Қос жарғақшалы Рибосомалар Митохондриялар Вакуольдер  Жасуша орталығы Эндоплазмалық тор Пластидтер  Хромосомалар Гольджи кешені Лизосомалар

ЖАСУША ОРГАНОИДТАРЫ

ЖАРҒАҚШАЛЫ

ЖАРҒАҚШАСЫЗ

Бір жарғақшалы

Қос жарғақшалы

Рибосомалар

Митохондриялар

Вакуольдер

Жасуша орталығы

Эндоплазмалық тор

Пластидтер

Хромосомалар

Гольджи кешені

Лизосомалар

Плазмалық жарғақша

Плазмалық жарғақша

  • жасуша құрамын сыртқы ортадан шектеп тұрады,
  • көптеген органоидтар мен ядро қабықшасының қабырғасын түзеді,
  • жарғақшаның липидті қабаттары арқылы нәруыз молекулалары өтетін сұйық -мозаикалық құрылымға ие
  • тасымалдау қызметін атқарады
  • таңдамалы өткізгіштікке ие
Ядро  Ядро мынадай қызметтер атқарады:

Ядро

Ядро мынадай қызметтер атқарады:

  • тұқым қуалау ақпаратын сақтау және тасымалдау;
  • жасушада жүретін зат алмасу үрдістерін реттеу. Ядро құрамына нәруыздан және р-РНҚ- дан тұратын ядрошық ; хроматин (хромосомалар) және нәруыздардың, нуклеин қышқылдарының, көмірсулар мен ферменттердің, минералдық тұздардың коллоидты ерітіндісі түріндегі кариоплазма (ядро шырыны) кіреді.
Цитоплазма Жасуша ядросы және барлық органоидтар орналасқан жартылай сұйық орта. Цитоплазма 85% судан және 10% нәруыздардан тұрады

Цитоплазма

Жасуша ядросы және барлық органоидтар орналасқан жартылай сұйық орта. Цитоплазма 85% судан және 10% нәруыздардан тұрады

Пластидтер Түсі және атқаратын қызметі бойынша пластидтер негізгі үш түрге бөлінеді: лейкопласттар хромопласттар хлоропласттар. ДНҚ және РНҚ- нан тұрады

Пластидтер

Түсі және атқаратын қызметі бойынша пластидтер негізгі үш түрге бөлінеді:

  • лейкопласттар
  • хромопласттар
  • хлоропласттар.

ДНҚ және РНҚ- нан тұрады

Пластидтер  Тек өсімдік жасушаларында болады

Пластидтер

Тек өсімдік жасушаларында болады

  • Хлоропласттар пішіні бойынша екі жағы дөңес линзаға ұқсас және жасыл пигмент хлорофиллден тұрады; күн сәулесін сіңіріп, оның көмегімен АТФ қатысында органикалық заттарды синтездеу қабілетіне ие.
  • Хромопласттар – өсімдік пигменттерінен (жасылдан басқа) тұратын пластидтер, гүлдерге, жемістерге, сабақтар мен өсімдіктің басқа да бөліктеріне түс береді.
  • Лейкопласттар – түссіз пластидтер, жиі өсімдіктің боялмаған бөліктерінде – тамырда, жуашықта және т.б. кездеседі. Оларда нәруыздар, майлар мен полисахаридтер (крахмал) синтезделеді.
Митохондриялар Сопақша пішінді, қос жарғақшалы органеллалар ДНҚ және РНҚ-н ан тұрады жасушалардың энергия станциясы болып табылады Митохондрияларда органикалық заттардың көмірқышқыл газы мен суға дейін тотығуы және АТФ молекулалары түрінде химиялық энергияның жинақталуы жүреді

Митохондриялар

  • Сопақша пішінді, қос жарғақшалы органеллалар
  • ДНҚ және РНҚ-н ан тұрады
  • жасушалардың энергия станциясы болып табылады

Митохондрияларда органикалық заттардың көмірқышқыл газы мен суға дейін тотығуы және АТФ молекулалары түрінде химиялық энергияның жинақталуы жүреді

Вакуоль жарғақшамен – тонопластпен қапталған  жасуша шырынымен толтырылған  жасушадағы су- тұз алмасуды реттеуге қатысады жасушалар мен ұлпаларды тонуста (тургорда) ұстап тұру үшін цитоқаңқа қызметін атқарады қор заттарын сақтаушы және алмасудың соңғы өнімдерін «көмуші»

Вакуоль

  • жарғақшамен – тонопластпен қапталған
  • жасуша шырынымен толтырылған
  • жасушадағы су- тұз алмасуды реттеуге қатысады
  • жасушалар мен ұлпаларды тонуста (тургорда) ұстап тұру үшін цитоқаңқа қызметін атқарады
  • қор заттарын сақтаушы және алмасудың соңғы өнімдерін «көмуші»

Қорытынды:

Қорытынды:

  • Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен химиялық құрамының принциптік ұқсастығы олардың шығу тегінің бір екендігін көрсетеді, суда тіршілік ететін бір жасушалы ағзалардан болуы мүмкін.
  • Жануарлар мен өсімдіктер эволюция үрдісінде бір- бірінен едәуір алшақтады, олардың қоректену типі, сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан қорғану әдістері әр түрлі. Осының барлығы да олардың жасушаларының құрылысына әсерін тигізді.
Рефлексия “ Бинго” ойыны

Рефлексия

“ Бинго” ойыны

Өзін өзі бағалау Оқушының өзін-өзі бағалау парағы. Оқушы..................................... Сұрақтар Жалпы балл Сабақта, топта барлық тапсырмаларды қалай орындадым (уақытылы, сапалы)   Мұғалім мені қалай бағалады? Сұрақтарға жауапты кітаптан қарадым Топтағы басқа оқушыларға ынталандырушы көсек көрсеттім Мен өзімді қалай бағалаймын?           Өгелерді зейін қоя тыңдадым   Менің тарапымнан дискуссия орынды болды           Басқалардың пікірлеріне өз ойымды қоса алдым            

Өзін өзі бағалау

Оқушының өзін-өзі бағалау парағы. Оқушы.....................................

Сұрақтар

Жалпы

балл

Сабақта, топта барлық тапсырмаларды қалай орындадым (уақытылы, сапалы)

 

Мұғалім мені қалай бағалады?

Сұрақтарға жауапты кітаптан қарадым

Топтағы басқа оқушыларға ынталандырушы көсек көрсеттім

Мен өзімді қалай бағалаймын?

 

 

 

 

 

Өгелерді зейін қоя тыңдадым

 

Менің тарапымнан дискуссия орынды болды

 

 

 

 

 

Басқалардың пікірлеріне өз ойымды қоса алдым

 

 

 

 

 

 

Үй жұмысы  Тақырып бойынша презентация, эссе, ақпараттық парақша дайындау

Үй жұмысы

Тақырып бойынша презентация, эссе, ақпараттық парақша дайындау


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Презентации

Целевая аудитория: 9 класс

Скачать
?сімдік ж?не жануар жасушасы

Автор: Амангелдиева Айн?р Амангелдиевна

Дата: 11.05.2016

Номер свидетельства: 325481

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства