kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДА АНА ТІЛІН ДАМЫТА О?ЫТУДЫ? ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ

Нажмите, чтобы узнать подробности

БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДА АНА ТІЛІН ДАМЫТА О?ЫТУДЫ? ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ

     Келешек ?рпа?ты т?рбиелеуде жауапты міндет бастауыш сынып м??алімдеріне ж?ктелгені баршамыз?а аян.

    Елімізді? болаша?ы – б?гінгі  балалар. Ал оларды? ?андай азамат болып шы?уын ?ада?алау ?азіргі мектептерде, м??алімдерге тікелей жауапты ж?мыс. Сонды?тан м??алімдерді? алдында ?лкен міндет, ауыр ж?к т?р.

  "Білім беру – б?л  т?рбиелеу мен о?ытуды? ?здіксіз процесі. Білім берудегі ма?сат – ?о?ам  м?шелеріні? жо?ары де?гейіндегі адамгершілік, интеллектуалды?, м?дени ж?не т?л?алы? дамуына ?рі к?сіптік ??зырлы?ына ?ол жеткізу болып саналады.

   ?о?амымызды? ?азіргі даму кезе?і мектептегі білім беру ж?йесіні? алдына о?ыту ?рдісін технологияландыру м?селесін ?ойып   отыр.   Осындай   с?раныстар?а   орай   о?ытуды?   ?рт?рлі технологиялары жасалып, мектеп т?жірибесіне енуде. Осы педагогикалы? технология терминіне мынадай т?сініктеме берілген: педагогикалы? ма?сат?а ?ол жеткізу жолында?ы ?олданылатын барлы? ?исынды ілім амалдары мен ?діснамалы? ??ралдарыны? ж?йелі жиынты?ы мен ж?мыс істеу реті. М?селен, академик В.И.Монаховты? технологиясы, В.К.Дьяченконы? ?жымды? о?ыту ?дісі, профессор Ж.?араевты? білім беру ж?йесін акпараттандыру технологиясы ж?не та?ы бас?алар. Б?л технологиялар теориялы? т?р?ыда д?лелденіп, т?жірибеде жа?сы н?тиже к?рсетіп ж?р. Атал?ан технологияларды к?нделікті саба? ?рдісінде пайдалану ?шін ?р м??алім ?зіні? алдында отыр?ан окушыларды? жас ерекшеліктерін ескере отырып, педагогты? ма?сат, м?ддесіне сай, ?зіні? шеберлігіне орай та?дап алады. Жа?а технологияны ж?зеге асыруда м??алім белсенділігі, шы?армашылы? ізденісі, ?з маманды?ына деген с?йіспеншілігі, алдында?ы ш?кірттерін ба?алауы ерекше орын алады. ?з басым сынып о?ушыларын 1-сыныптан бастап ба?ылау жасай отырып, профессор Ж.?араевты? "Де?гейлік саралау технологиясын" та?дап алдым. М?нда?ы ма?сатым- ?з бетімен дами алатын, ?рт?рлі ?мірді? ?иынды?тарына т?зе білетін, белсенді, білімді о?ушы т?рбиелеу.

        Ана тілі п?нінде к?бінесе м?тінмен ж?мыс ж?ргізуді де?гейлік тапсырма ар?ылы беріп отырамын. Б?л ж?мыс н?тижесі ауызша тексеріледі. ?р бала орнында дайындалады. Оны? 1-де?гейінде м?тінді м?нерлеп, т?сініп о?у тапсырылады. 2-де?гейде осы м?тіндегі кейіпкерлерге мінездеме беру немесе таби?атты суреттеген т?сын табу, 3-де?гейде осы м?тінге деген к?з?арасы, оны ?з ойымен ая?тау, м?тінге ба?а беру сия?ты ж?мыстар орындалады. Егер ?ле?мен танысса?, осы ?ле? ?й?асына салып ?ле? ??рау сия?ты шы?армашылы? ж?мыстарды тапсырамын. ?р тарау бойынша шы?арма жаздырамын. Шы?арма баланы? жеке т?л?а ретінде ?алыптасып дамуына, ?орша?ан ортада?ы ??былыстарды д?рыс а??арып, тани білуіне дарындылы? ?абілетіні? ?алыптасып,   ?шталуына зор ы?палын тигізеді.

    М?селен, ана тілі саба?ында "Ту?ан елім - ?аза?стан" тарауын ?орытындыла?ан кезде ?р баланы? білгеніне ?арай тапсырма беруге болады. ?зім шы?арма жазу?а ?абілетті, с?з байлы?ы мол о?ушылар?а шы?арма жазуды, ?ле? шы?ару?а ?абілеті бар о?ушылар?а ?ле? ??растыруды, сурет салу?а икемі бар о?ушылар?а ту?ан ауыл таби?атынан сурет салуды, ал ?ал?ан окушылар?а таби?ат к?рінісін суреттеген сурет жинау?а тапсырма беремін.

     Саба? барысында "О?у мен жазу ар?ылы сын т?р?ысынан ойлауды дамыту" технологиясыны? ?діс т?сілдерін де пайдаланамын.

       Сын   т?р?ысынан   ойлауды   дамыту   ба?дарламасы   ?лемні? т?пкір-т?пкірінен жинал?ан білім берушілерді? бірлескен е?бегі. Т?жірибені ж?зеге келтірген  Ж.Пиаже, Л.С.Выготский теорияларын басшылы??а алады.Ма?саты: барлы? жаста?ы о?ушылар?а кез-келген мазм?нына сыни т?р?ыдан ?арап, екі ?й?арым бір пікірді? біреуін та?дау?а саналы шешім ?абылдау?а саба?тарда ?йрету.

         Сын т?р?ысынан  ойлау ба?дарламасы  ?ызы?ушылы?ты  ояту, ма?ынаны тану, ойтол?аныс кезе?дерінен т?зіледі.

      Енді осы кезе?дерді? ма?сат-міндеттеріне толы?ыра? то?талып ?тейік.

    ?ызы?ушылы?ты ояту. ?йрену процесі-б?рын?ы білетін мен жа?а білімді ?штастырудан т?рады. ?йренуші жа?а ??ымдарды, т?сініктерді ?зіні? б?рын?ы білімін жа?а а?паратпен толы?тырады, ке?ейе т?седі. Сонды?тан да саба?та ?арастырыл?алы т?р?ан м?селе жайлы окушы не біледі, не айта алатынды?ын аны?таудан басталады. Осы ар?ылы ойды ?оз?ау, ояту, ми ?ыртысына тітіркенгіш ар?ылы ?сер ету ж?зеге асады. Осы кезе?ге ?ызмет ететін "Топтау", "Т?ртіп алу", "Ойлану, ж?пта тал?ылау", "Болжау" т.б. деген аттары бар ?дістер (стратегиялар) жина?тал?ан. ?ызы?ушылы?гы ояту кезе?іні? екінші ма?саты - ?йренушіні? белсенділігін арттыру. ?йткені ?йрену-енжарлы?тан г?рі белсенділікті талап ететін іс-?рекет екені даусыз. О?ушы ?з білетінін еске т?сіреді, ?а?аз?а жазады, к?ршісімен б?ліседі, тобында тал?ылайды. Я?ни, айту, б?лісу, орта?а салу ар?ылы оны? ойы аршылады, тазарады. Осылайша шы?дал?ан ойлау?а бірте-бірте ?адам жасала бастайды. О?ушы б?л кезенде жа?а білім жайлы а?парат жинап, оны байыр?ы білімімен ?штастырады.

    Ойлау мен ?йренуге ба?ыттал?ан ба?дарламаны? екінші кезе?і ма?ынаны тану (т?сіне білу). Б?л кезе?де ?йренуші жа?а а?паратпен танысады, та?ырып бойынша ж?мыс істейді, тапсырмалар орындайды. Оны? ?з бетімен ж?мыс жасап, белсенділік к?рсетуіне жа?дай жасалады. Окушыларды? та?ырып бойынша ж?мыс жасау?а   к?мектесетін о?ыту стратегиялары бар.

Соны?  бірі  ІNSEРТ.   Ол   бойынша  о?ушы?а  о?у,   та?ырыппен танысу барысында V - "білемін" - білмеймін,  +- мен ?шін жа?а а?парат ? - мені та??алдырады белгілерін ?ойып отыру тапсырылады. ІNSEPT - о?ы?анын т?сінуге, ?з ойына басшылы? етуге, ойын білдіруге ?йрететін ?тымды ??рал. Бір ??гімені? со?ына тез жету, о?ы?анды есте са?тау, м?нін жете т?сіну к?рделі ж?мыс. Сонды?тан да о?ушылар арасында о?у?а же?іл-желпі ?арау салдарынан т?сіне алмау, ?мірмен ?штастыра алмау жиі кездеседі. ?йренушілер білетіндерін аны?тап, білмейтіндерін белгілеп с?рау?а ?зірленеді. Б?л ?рекет ар?ылы жа?аны т?сіну ?шін б?рын?ы білім арасында к?пірлер к?растыру?а, я?ни байланыстар ??рау?а да?дыланады.

    Та?ырып туралы ойтол?аныс - ба?дарламаны? ?шінші кезе?і к?нделікті о?ыту процесінде о?ушыны? тол?анысын ?йымдастыру, ?зіне, бас?а?а сын к?збен ?арау, ба?а беру, назардан тыс ?алып жатады. Одан г?рі ?йге, тапсырма беру, оны т?сіндіру, ба?а ?ою сия?ты шаралар?а уа?ыт жіберіп аламыз. Сын т?р?ысынан ойлауды дамыту ба?дарламасында б?л саба?та?ы аса ?ажетті м?нді, ма?ызды ?рекет болып табылады. Сол білім ар?ылы ?зіні? ?згергенін сезінеді, ?згеше сенім, т?рбиелік, даналы??а бастау алады.  Тол?ануды тиімді,  етуге лайы?тал?ан  "Бес жолды  ?ле?", "Венн диаграммасы", "Еркін жазу", "Семантикалы? карта", "Т кестесі" сия?ты стратегиялар ?р саба?ты? ерекшелігіне, ауыр-же?ілдігіне ?арай лайы?тала ?олданылады. Олар о?ушыларды? бір-бірімен ой алмастыруын, ой т?йістіруін ?амтамасыз етеді. ?р о?ушы ?з шы?армашылы?ын к?рсете алады.

    Сын т?р?ысынан ойлауды ?йрету ?шін мына т?мендегі шаралар орындалуы шарт.

1 Сын т?р?ысынан ойлауды тудыру ?шін уа?ыт керек.

2. О?ушылар?а  ойланып-тол?ану?а,   ойын  ашы? айту?а р??сат ету.

3. ?рт?рлі идеялар мен пікірлерді ?абылдау

4. ?йрену    барысында?ы    о?ушыларды?    белсенді    іс-?рекетін ?олдау.            

    О?ушыларды?    бір-біріні?    жауабына    жаса?ан    сыныны? д?лелді, д?йекті болуын талап ету сын т?р?ысынан ойлауды ба?алау. Ал о?ушылардан осы?ан байланысты:

-  адамгершілікпен ж?мыс жасау;

-  бар ынтасымен о?у?а берілу;

-  пікірлерді ты?дау, ??рметтеу;

-  ?з пікірін ашы? білдіруді талап ету ?ажет.

Тек сонда ?ана олар:

-  Мен осы м?селе туралы не ойлаймын?

-  Осы  мазм?ннан  ал?ан     акпарат  мені?  б?рын?ы  осы  м?селе туралы білетініме с?йкес пе?

-  Осы а?паратты ?йрене отырып,   мен бірде?е жасай аламын ба?-деген сауалдар т??ірегінде ойлау?а ?йренеді.

    Венн диаграммасы бір-бірімен ай?ас?ан екі ше?берді? екі жа?ына салыстыру?а берілетін объектілерді? сипаттамалары жазылады. Ал ай?ас?ан жерге екеуіне орта? сипаттар тізіледі. Салыстыру?а арнал?ан тапсырмаларды осы диаграмма?а салып окушылар ?ызы?а толтырады я?ни салыстыру сия?ты к?рделі ойлау операциясын ме?гереді.

     Еркін жазу (эссе).Б?л ?дісті сын т?р?ысынан ойлау жобасында?ы саба?ты? ?шінші ойтол?аныс кезе?інде пайдалану тиімді. М??алім саба? бойына ?арастырыл?ан жа?а а?парат жайлы, одан ал?ан ?серін, не ?йренгенін, нені ?лі де біле т?су керек екенін т.б. жайлы ?з пікірін ?а?аз бетіне т?сіруді тапсырады. Жазу?а уа?ыт беріледі. Уа?ыт ая?тал?ан кезде о?ушылар ?з жаз?андарымен топ м?шелерін таныстырады. Е? жа?сы деп таныл?ан ж?мысты ?жым?а о?у?а болады.

      О?ушыларды ал?ан білімдерін ?орыту?а о?ан сын к?збен ?арап, ойын т?йіндеуге ?йрететін б?л ?дісті кез келген саба?та ?олдану?а болады.

Просмотр содержимого документа
«БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДА АНА ТІЛІН ДАМЫТА О?ЫТУДЫ? ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ»

Қазақстан – егеменді, тәуелсіз ел. Қазақстанды дамыған өркениетті елу елдің қатарына енгізетін біздің болашағымыз – бүгінгі жастар. Олардың міндеті – елінің намысын қорғап, оны әлемге таныта білу. Әлемге таныту үшін әр жас өз елінің тарихын, тілін жетік білуі керек. Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының тұрғылықты халқы қазақ халқының және оның шекарасынан тыс өмір сүріп жатқан қазақтардың (Ресей Федерациясы, Өзбекстан, Қытай, Монғолия т.б.) ұлттық тілі. Қазіргі қазақ тілі Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып табылады. Қазақ тілінің сөздік құрамы өте бай, оған 67 мың тізімдік сөз, 24,5 мың фразеологиялық тіркес – барлығы 91,5 мың лексикалық бірлік кірген бір ғана он томдық "Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі” куә бола алады. Қазақ тілі түркі тілдерінің (солтүстік-шығыс ареал) қыпшақ тобына кіреді (татар,башқұрт, қарашай-балқар, құмық, қырым-татар, қарақалпақ, ноғай) және ол, әсіресе, ноғай, қарақалпақ тілдеріне жақын болып табылады. Қазақ тілі ең көне бастауын әр кездегі ежелгі түрік жазулары ескерткіштерінен: Талас-Орхон-Енисей жазулары (5-8 ғ.ғ.), Жүсіп Баласағұнның "Қүтадғу білік” еңбегі, Махмұт Қашқаридің "Диуани лұғатат түрік” еңбегі , Ахмет Йүгінекидің "Һибат Ұл һақайық” еңбегі, Қожа Ахмет Яссауидің "Хикметі” (10-12 ғ.ғ.), Алтын Орда, Шағатай және қыпшақ (13-14ғ.ғ.) тұсындағы жазулардан алады.

Сонымен қатар, халық ауыз әдебиетінің дәстүрлері мен тілдік нормаларында қалыптасқан, кейінгі кезде ақындар, жыраулар мұрасы арнасына құйылған, ұлы Абай мен Ыбырай шығармашылығы арқылы бізге жеткен қазіргі қазақ әдеби тілі. Қазақ жазуы 1929 жылға дейін араб графикасын, ал 1929-1940 жылдары латын графикасын қолданған. 1940 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін орыс графикасын қолдануда. Мемлекеттік тіл, яғни, қазақ тілі - әлемдегі алты мыңға жуық тілдердің ішіндегі қолдану өрісі жағынан жетпісінші, ал тіл байлығы мен көркемдігі, оралымдығы жағынан алғашқы ондықтар қатарындағы тіл. Сондай-ақ, ол дүние жүзіндегі ауызша және жазбаша тіл мәдениеті қалыптасқан алты жүз тілдің және мемлекеттік мәртебеге ие екі жүз тілдің қатарында тұр. Қазақстанда тұратын жүзден аса ұлт өкілдері Қазақстанның халқын, соның ішінде қазақ халқының тұрмыс-әдебиетін, әдет-ғұрпын, мәдениетін, әдебиетін, тілін білуі міндетті. Тілге деген құрмет – халыққа деген құрмет. Тілсіз халықтың, елдің өмір сүруі мүмкін емес. Әлем таныған ел болу үшін тіліміздің жұлдызын биіктетуіміз керек. Тіл – қастерлі де, қасиетті ұғым. Ол әрбір адамға ана сүтімен бірге еніп, қалыптасады. Ана тілін сүйген адам – туған жерін, елін, Отанын, атамекенін сүйеді деген сөз. Ал, бұлардың бәрі – адам баласы үшін ең қасиетті ұғымдар. Өмірдің алмастай қырын, абзал сырын түсіне білуіне басты себепкер – ана тілі. Қазақстан Республикасының Конституциясы (1995ж.), "Тіл саясаты туралы” Тұжырымдамасы (1996ж.) және осыларға негізделген "Тіл туралы” Заң (1997ж.) республикадағы тілдердің ұлтаралық жарастық пен рухани ынтымақтастықтың құралы ретінде қызмет етуін және тіл алуандығын көздейді. Республикада мемлекеттік тіл ретінде бір ғана тіл – қазақ тіліне конституциялық мәртебе беріліп отыр. Қазақстан Республикасында қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуінің бірнеше алғы шарты бар. Атап айтқанда, сол тілді қолданушылардың санының жеткілікті болуы, табиғи және табиғи емес тілдік ортаның болуы, республиканың барлық аймақтарына таралуы, қоғамдық өмірдің әр алуан саласында қызмет етуі және ауызша әрі жазбаша түрде қызмет етуі сияқты сыртқы факторлардың болуы, сондай-ақ қазақ тілінің құрылым-жүйесі жетілген, лексика-фразеологиялық қоры аса бай, ежелден келе жатқан жазба және ауызша дәстүрі бар ұлттық тілдердің бірі ретіндегі ішкі тілдік факторлардың болуы – қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуіне мүмкіндік береді. Мемлекеттік тілдің қоғамдық қызметі қоғамдық өмірдің аса маңызды мынадай салаларында жүзеге асады: басқару, ақпарат, білім беру мен тәрбие ісі (мектепке дейінгі мекемелер, бастауыш, орта мектеп, жоғары мектеп), ғылым мен техника (ғылыми-зерттеу мекемелерде); қоғамдық ғылымдар, жаратылыстану мен нақты ғылымдар, техникалық және қолданбалы ғылым, экономика салаларында, ғылымның жалпыға ортақ салаларында, бұқаралық ақпарат құралдары саласында, іс жүргізу саласында; мемлекеттік, қоғамдық-саяси, мәдени мекемелер мен ұйымдарда; дене тәрбиесі, спорт, туризм, денсаулық сақтау мен емдеу мекемелерінде; қоғамдық тамақтандыру орындарында; өнер мекемелерінде (театр, кино); дипломатиялық қарым-қатынаста; әскери-патриоттық тәрбие және білім беру ісінде; шаруашылық жүргізу және ұйымдастыруда; өндіріс және өнеркәсіп орындарында; Қазақстан Республикасында өтетін республикалық, халықаралық құрылтай, конференция, мәжіліс, жиындар т.б. Сонымен, қазақ тілі – дәстүрлі, тұрақты, қатаң тілдік нормасы бар, стильдік тармақтары сараланған, жалпы халықтық тілден ұлттық деңгейге көтерілген тіл. Біздің ана тіліміз - қазақ тілі: - түпкі түрін сақтаған түркі туыстас байырғы тіл; - ежелден жазба мәдениеті бар тіл; - әдеби тіл, жергілікті тіл (диалекті), сөйлеу тілі, қарапайым сөйлеу тілі тәрізді формалары бар; - демографиялық тірегі мықты ұлттық тіл; - құрылым-құрылысы кемелденген тіл; - егеменді Қазақстан Республикасы өз қамқорлығына алған мемлекеттік тіл.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Астрономия

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 1 класс

Скачать
БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДА АНА ТІЛІН ДАМЫТА О?ЫТУДЫ? ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ

Автор: Искакова Мехрибан Муркадыровна

Дата: 22.02.2016

Номер свидетельства: 296886

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства